Wołowiec

Wołowiec (słow. Volovec) to szczyt o wysokości 2063 m w grani głównej Tatr Zachodnich, na granicy Słowacji i Polski. Jest to masywny, kopulasty zwornik, w którym schodzą się trzy granie: od wschodu grań główna z Łopatą i Jarząbczym Wierchem, od południa ostre Rohacze (Rohacz Ostry, Rohacz Płaczliwy), a na północ odchodzi boczna grań przez Rakoń i Grzesia do Bobrowca. Wznosi się nad trzema dolinami: polską Chochołowską oraz słowackimi Rohacką i Jamnicką. Od Rohacza Ostrego oddziela go Jamnicka Przełęcz, od Rakonia — przełęcz Zawracie, od Łopaty — Dziurawa Przełęcz. Najbliższym punktem wyjścia po stronie słowackiej jest Zwierówka koło Zuberca (ok. 6 km na północny zachód), po polskiej — wylot Doliny Chochołowskiej koło Witowa. Wołowiec leży w parkach narodowych obu krajów (TANAP i TPN) i należy do najpopularniejszych dwutysięczników Tatr.

Jak dojść: szlaki

• Ze Zwierówki (Słowacja) — najłatwiejsze podejście: od Schroniska Tatliakowego w górnej części Doliny Rohackiej na przełęcz Zabrat, dalej na Rakoń i granią na szczyt; źródła czeskie szacują je na ok. 2:20 h i 750 m przewyższenia od schroniska. Ze Zwierówki przez Rakoń prowadzi też szlak żółty.
• Szlak niebieski z Polski — boczną granią z Grzesia przez Długi Upłaz i Rakoń na szczyt (ok. 1:40 h w górę, 1:25 h w dół). Za wierzchołkiem niebieski razem z czerwonym schodzi na Jamnicką Przełęcz i do Doliny Jamnickiej (ok. 1:35 h). Po stronie słowackiej niebieski szlak prowadzi także z Orawic przez Bobrowiecką Przełęcz i Rakoń.
• Szlak zielony — z Polany Chochołowskiej przez Dolinę Chochołowską Wyżnią na grzbiet między Rakoniem a Wołowcem, dalej niebieskim na szczyt (ok. 2:30 h w górę, 2:05 h w dół).
• Czerwony szlak graniowy — z Rohaczy przez Smutną i Jamnicką Przełęcz (z Rohacza Ostrego ok. 1 h) oraz na wschód wzdłuż granicy przez Łopatę na Jarząbczy Wierch (ok. 1:50 h).

Podejścia z Polski i ze Zwierówki są technicznie łatwe, ale długie i z dużą różnicą wysokości. Najtrudniejszy wariant prowadzi przez Rohacza Ostrego i Jamnicką Przełęcz — to jeden z najbardziej eksponowanych odcinków grani głównej Tatr Zachodnich.

Co widać ze szczytu

Z dość obszernego i płaskiego wierzchołka roztacza się bardzo rozległy widok. Janusz Chmielowski w 1898 r. opisywał wachlarzowato rozłożoną ku południowemu zachodowi grupę urwistych Rohaczy i Tatry Wysokie na wschodzie, wyglądające jak olbrzymia skalista wyspa. Na północno-zachodnim horyzoncie widać Babią Górę, a w dole na zachodzie — Rohackie Stawy. Źródła słowackie wymieniają także Beskid Orawski, Magurę Orawską i Niżne Tatry.

Przyroda i historia

Kopulasty masyw zbudowany jest z silnie zdeformowanych skał metamorficznych — alaskitów i mylonitów — i w plejstocenie został z trzech stron podcięty przez lodowiec. Na jego stokach stale przebywają kozice, a piarżyska po północnej stronie zamieszkują świstaki. Dawniej prowadzono tu wypas; stoki po polskiej stronie należały do Hali Chochołowskiej. Z rzadkich w Polsce roślin stwierdzono tu m.in. mietlicę alpejską, ukwap karpacki, wierzbę szwajcarską i przymiotno węgierskie.

Wysokość szczytu dokładnie zmierzono już w 1820 r., a Wołowiec był ważnym punktem triangulacyjnym. Polscy pasterze nazywali go przeważnie Hrubym Wierchem — tę nazwę podaje Ludwik Zejszner — słowaccy zaś Wołowcem. Zwyciężyła nazwa słowacka, bo trafiła na mapy austriackich kartografów, a od nich przejęli ją polscy badacze Tatr i przewodnicy zakopiańscy. Pierwsze odnotowane wejście zimowe wykonali w 1906 r. węgierscy taternicy — Imre Barcza z towarzyszem. Po wybudowaniu w latach 1968–1970 szosy Zuberzec–Zwierówka ruch turystyczny od strony słowackiej gwałtownie wzrósł, a stoki wokół szczytu cierpią z powodu erozji turystycznej.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Szlaki słowackie (ze Zwierówki, z Doliny Jamnickiej i granią Rohaczy) leżą w strefie wysokogórskiej TANAP i według obowiązującego regulaminu parku są zamknięte od 1 listopada do 31 maja (dawniej do 15 czerwca). Zachodnia część masywu należy również do narodowego rezerwatu przyrody Rohackie Stawy. Po polskiej stronie obowiązują przepisy Tatrzańskiego Parku Narodowego: wstęp jest płatny, wolno chodzić tylko znakowanymi szlakami, od 1 marca do 30 listopada obowiązuje zakaz poruszania się po szlakach od zmroku do świtu, a zimą (od 1 grudnia do końca lutego) szlaki są zamknięte w godzinach 22:00–5:00. TPN nie zamyka sezonowo szlaków, jednak zimą na stokach Wołowca występuje zagrożenie lawinowe.

Otwarta kopuła nie daje osłony przed wiatrem ani burzą, a we mgle łatwo stracić orientację. Ubezpieczony łańcuchami odcinek przez Rohacza Ostrego wymaga doświadczenia i odporności na ekspozycję.

Numery alarmowe: w Polsce TOPR 985 lub +48 601 100 300, na Słowacji HZS 18 300 (+421 18 300); w obu krajach działa 112.

Ciekawostki

• Wołowiec uchodzi za jeden z najłatwiej dostępnych dwutysięczników Tatr — wchodzą na niego nawet rodziny z dziećmi.
• Na wierzchołku schodzą się trzy granie i właśnie tu granica polsko-słowacka skręca z grani głównej na północ.
• Wysokość Wołowca zmierzono już w 1820 r.

Zdjęcia: Pavouk, CC BY-SA 4.0; Kruczy89, CC BY-SA 3.0; Opioła Jerzy, CC BY 2.5; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY-SA 4.0; Piotrass007, CC BY-SA 4.0; Juloml, CC BY-SA 3.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.