Smreczyński Staw

Leśne jezioro wśród moren

Smreczyński Staw to niewielkie jezioro polodowcowe w górnej części Doliny Kościeliskiej, u wylotu Doliny Pyszniańskiej, na wysokości 1226 m n.p.m. Nazwa pochodzi od dawnej Hali Smreczyny. W odróżnieniu od większości jezior tatrzańskich, leżących w nagich skalnych kotłach, Smreczyński Staw otacza las, a samo jezioro zajmuje zagłębienie między morenami dwóch dawnych lodowców. Jest bardzo płytkie: ma około 0,75 ha powierzchni, średnią głębokość 1,8 m i maksymalną 5,3 m. Według TPN jezioro powoli znika z krajobrazu: na dnie gromadzi się materia organiczna, a brzegi zarasta torfowisko.

Ponad lasem wznoszą się szczyty Tatr Zachodnich — Smreczyński Wierch (2086 m), Kamienista (2126 m), Błyszcz i zbocza Starorobociańskiego Wierchu, którymi biegnie granica ze Słowacją; po prawej stronie jeziora dobrze widać Bystrą. Górale wierzyli, że jezioro nie ma dna: według legendy, gdy pewien gazda zaczął kopać rów, by spuścić wodę i zamienić staw w łąkę, głos z głębiny zagroził, że zaleje wszystko aż do morza. Od lat 30. XIX wieku jezioro przyciągało artystów — malowali je Walery Eljasz-Radzikowski, Wojciech Gerson i Leon Wyczółkowski.

Co zobaczyć

• Odbicia szczytów w spokojnej tafli — najpiękniej rano, w bezwietrzną pogodę.
• Przyrodę: w odróżnieniu od innych jezior tatrzańskich żyją tu płazy — traszka górska i karpacka oraz żaba trawna; latem latają ważki, a na wodzie odpoczywają ptaki przelotne. Brzegi są bagniste, rośnie na nich czermień błotna, gatunek rzadki w Karpatach.
• Las po korniku — po drodze widać uschnięte świerki zaatakowane przez kornika drukarza: naturalny proces obserwowany przez naukowców TPN.
• Schronisko PTTK „Ornak” na skraju Małej Polanki Ornaczańskiej — z toaletami, kuchnią i stołówką, dobre miejsce na dłuższy odpoczynek przed powrotem; widać stąd piramidalny Błyszcz i słowacką Bystrą.

Informacje praktyczne

Dojście. Wycieczka zaczyna się w Kirach przy wylocie Doliny Kościeliskiej (parking TPN za 30 zł, przystanek autobusowy). Szeroką drogą dnem doliny dochodzi się do rozdroża przy schronisku PTTK „Ornak”, a stamtąd czarnym szlakiem przez moreny — około 20 minut nad jezioro. Według TPN pętla Kiry – Polana Pisana – Wąwóz Kraków – Ornak – Smreczyński Staw – Kiry ma około 14 km: mniej więcej 3 godziny w jedną stronę i 2 godziny z powrotem. Droga do Ornaku jest szeroka i łagodna, odpowiednia dla rodzin z dziećmi; ostatni odcinek nad jezioro to leśna ścieżka. Dorożki konne dowożą do Polany Pisanej, co skraca pieszą część trasy.

Bilety i zasady. Bilet wstępu do TPN kosztuje 11 zł (ulgowy 5,50 zł). Jezioro leży w obszarze ochrony ścisłej: nie schodź ze szlaku, nie dokarmiaj ptaków i nie kąp się. Do doliny nie wolno wprowadzać psów, wjeżdżać rowerem ani latać dronem; od 1 marca do 30 listopada nie wolno poruszać się po szlakach od zmierzchu do świtu. Zimą droga do Ornaku jest dostępna, ale ścieżkę nad jezioro może zasypać śnieg — sprawdzaj komunikat turystyczny TPN.

W pobliżu

• Dolina Kościeliska — bramy skalne, Lodowe Źródło i Wąwóz Kraków.
• Jaskinia Mroźna — po drodze, około 2 km od wylotu doliny.
• Dolina Chochołowska — sąsiednia dolina krokusów.

Oficjalna strona: tpn.gov.pl

Zdjęcia: Downar, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Katarzyna Grabowska, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Meggiii11, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Mira440, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons; Mateusz Giełczyński, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Sammler, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.