Tomanowy Wierch Polski

Tomanowy Wierch Polski (słow. Poľská Tomanová) to szczyt o wysokości 1977 m n.p.m. w Tatrach Zachodnich, w głównej grani Tatr, którą biegnie granica polsko-słowacka. Szczyt jest niedostępny turystycznie: on i cały jego obszar stanowią ścisły rezerwat przyrody i nie prowadzą tu żadne znakowane szlaki. Stoki północno-zachodnie należą do gminy Kościelisko w powiecie tatrzańskim, wschodnie i południowe — do miasta Vysoké Tatry w kraju preszowskim; najbliższe miejscowości to Kościelisko i Zakopane na północy oraz Podbańska i Pribylina po stronie słowackiej. Do Liptowskiego Hradka na południowym zachodzie jest ok. 22 km.

Szczyt znajduje się w załamaniu głównej grani. Na północy od Ciemniaka w Czerwonych Wierchach oddzielają go niższy Suchy Wierch Tomanowy i Tomanowa Przełęcz (ok. 1686 m) — tu kończą się Czerwone Wierchy, a zaczynają Tatry Liptowskie. Na zachodzie Smreczyńska Przełęcz (1796 m) oddziela go od Smreczyńskiego Wierchu; pomiędzy nimi leży niewybitny wierzchołek Tomanowej Kopy, zwornik Zadniego Smreczyńskiego Grzbietu. Tomanowy Wierch jest zwornikiem: na wschód odchodzi od niego grzbiet do Tomanowego Wierchu Liptowskiego (1839 m), na południe — Hlinský hrebeň. Szczyt wznosi się nad czterema dolinkami będącymi kotłami lodowcowymi — górnymi piętrami dwóch dolin walnych, Kościeliskiej i Cichej. Wody z polskiej strony spływają do Czarnego Dunajca i Wisły, ze słowackiej — Cichym Potokiem do Wagu.

Jak dojść / szlaki

Na szczyt nie prowadzą znakowane szlaki, a wejście jest zabronione przepisami obu parków narodowych. Najbliższe znakowane trasy biegną w pobliżu: po polskiej stronie zielony szlak ze schroniska na Hali Ornak Doliną Tomanową i Czerwonym Żlebem na Ciemniak, po słowackiej żółty szlak Doliną Cichą. Szczyt dobrze z nich widać, ale schodzić ze szlaków nie wolno.

Widok ze szczytu

Źródła słowackie opisują z trawiasto-skalistego wierzchołka widok dookolny: wiele szczytów Tatr Zachodnich i Wysokich, okoliczne doliny, a przy dobrej pogodzie wschodnią część Niżnych Tatr z Królową Halą i Beskid Orawski. W pobliżu wznoszą się Ciemniak, Krzesanica, Smreczyński Wierch, Kamienista i Tomanowy Wierch Liptowski.

Przyroda i historia

Góra zbudowana jest z alaskitów i skał metamorficznych, a jej zbocza są kamieniste. Na kilka stron opadają z niej duże żleby lawinowe — Szeroki, Suchy i Jaworowy po stronie słowackiej oraz Suchy Tomanowski Żleb w Polsce. Stoki słowackie należą do narodowego rezerwatu przyrody Dolina Cicha w Tatrzańskim Parku Narodowym (TANAP), polskie — do Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Nazwa szczytu znana jest od dawna: w 1615 roku w nadaniach królewskich istniała nazwa Tomanowa Góra; dawniej nazywano go też Tomanową Polską. Pierwsze odnotowane wejście należy do Ludwika Zejsznera (1838), pierwsze wejście zimowe — do narciarzy ZON (1910).

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Szczyt leży w strefie ochrony ścisłej i nie można go odwiedzać w żadnym sezonie — warto podziwiać go ze szlaków na Ciemniak lub w Dolinie Cichej. Po stronie słowackiej wysokogórskie szlaki TANAP-u są co roku sezonowo zamykane od 1 listopada do późnej wiosny; po polskiej stronie zimą i wiosną okoliczne stoki są silnie zagrożone lawinami.

Po polskiej stronie ratownictwo prowadzi TOPR: 985 lub +48 601 100 300; po słowackiej — HZS: 18 300 (+421 18 300); wszędzie działa 112.

Zdjęcia: Rafał Kozubek, CC BY-SA 4.0; Opioła Jerzy, CC BY 2.5; Opioła Jerzy, CC BY 2.5; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Opioła Jerzy, CC BY 2.5 — Wikimedia Commons.