Okręg Kitsman

Najbliższe noclegi

Rejon Kitsman został utworzony 11 listopada 1940 roku. Znajduje się w północno-zachodniej części leśno-stepowej strefy obwodu czerniowieckiego. Graniczy z dzielnicami Wyżyna, Zastawna, Storożyńce naszego obwodu, miastem Czerniowce, dzielnicami Śniatyń i Horodenka obwodu iwanofrankowskiego. Centrum rejonu jest wieś Kitsman. Główne miejscowości turystyczne (osady): Shypyntsi, Mamayivtsi, Revakivtsi, gdzie możliwe jest wynajęcie zakwaterowania w sektorze prywatnym i hotelowym powiatu.

Historia naszego regionu jest trudna: częste wojny, stulecia obcej dominacji, prześladowania narodowe - to wszystko się wydarzyło. Przez ponad cztery stulecia Kitsmanshchyna była częścią starożytnego państwa rosyjskiego: w X i XII wieku była placówką Rusi Kijowskiej na jej południowo-zachodniej granicy, a do połowy XIV wieku należała do Galicji, a później do Księstwa Galicyjsko-Wołyńskiego.

Od połowy XIV do drugiej połowy XVII wieku Północna Bukowina była częścią Księstwa Mołdawskiego, a następnie nasz region znalazł się pod jarzmem sułtańskiej Turcji. Był to najtrudniejszy czas w życiu mas północnej Bukowiny w okresie feudalnym. Region kiczmański był świadkiem wielu wydarzeń historycznych tamtych czasów. Między Mołdawią a Polską toczyły się ciągłe wojny. Najbardziej ucierpiała na tym ludność naszego regionu, który znajdował się na granicy dwóch walczących państw.

Od 1774 do 1918 roku Bukowina była częścią Austro-Węgier, w wyniku pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Bukowina została zdobyta przez wojska austriackie, a pierwszą rezydencją gubernatora Bukowiny, hrabiego Gabriela von Spleni, był Kitsman. W 1781 r. cesarz Józef I wydał patent (dekret), który połączył wszystkie parafie i klasztory w austriackiej Bukowinie w jedną diecezję i umieścił je pod jurysdykcją biskupa Dosyfei (Dozophtii) z Chereskul, biskupa Radovets. W latach 1784-85 język niemiecki stał się językiem urzędowym we wszystkich częściach państwa. Jednak konsekwencje reform odegrały pozytywną rolę w rozwoju ukraińskiego życia narodowego i kulturalnego w Galicji i na Bukowinie.

31 lipca 1798 r. Kiczman otrzymał od cesarza Austrii Franciszka II status miasta targowego. W pierwszych latach naszego stulecia w obwodzie kiczmańskim nasilił się ruch strajkowy. W maju i lipcu strajkowali chłopi kiczmańscy, orszowieccy i walawscy. 13 marca 1848 r. w Wiedniu rozpoczęło się powstanie ludowe, które zmusiło austriackiego kanclerza Metternicha do rezygnacji, a cesarza Ferdynanda I do obiecania konstytucji.

Epoka Cesarstwa Austriackiego jest nadal bardzo pozytywnie postrzegana w Bukowinie. W końcu była to era "europeizacji". Ukraińcy, którzy byli chłopami pańszczyźnianymi i nie mieli praw obywatelskich, otrzymali równe prawa obywatelskie w Imperium Habsburgów, stopniowo uświadomili sobie i ogłosili się pełnoprawnym narodem i wzięli aktywny udział w wyborach do parlamentu austriackiego, gdzie wielu Ukraińców zostało wybranych na posłów. 12 lipca 1898 r. w Kiczmanach uruchomiono projekt kolei Łużany-Zaliszczyki.

W 1902 r. Kiczman otrzymał status miasta. W 1903 r. z inicjatywy pisarza, pedagoga i działacza społecznego Sylwestra Jaryczewskiego (1871-1918) oraz współzałożyciela i organizatora Partii Radykalnej na Bukowinie, pedagoga Ostapa Popowycza (1883-1916), syna przyszłego prezydenta Bukowiny w ramach Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej Omeliana Popowycza, w mieście Kiczman powstała pierwsza bukowińska "Sicz". Na jej czele stanął Korejczuk.

W 1908 r. w Kiczmanie pojawiły się organizacje typu związkowego, które walczyły o poprawę warunków pracy i życia chłopów.

W latach 1918-1940 Bukowina była okupowana przez Rumunię Królewską, a nowy rząd narzucił brutalny reżim. Jednym z pierwszych działań nowego reżimu okupacyjnego była romanizacja szkół i zakaz używania języka ukraińskiego. Początkowo ukraińskie szkoły zostały zamknięte w Kiczmanach, Iwankowcach, Piadykiwcach, Łużanach i Niepołomicach.

28 czerwca 1940 r. wojska radzieckie wkroczyły na północną Bukowinę. Z tej okazji w Kiczmanie odbyło się tłumne zebranie. Włączenie Północnej Bukowiny do Ukraińskiej SRR było wydarzeniem o wielkim znaczeniu historycznym, ponieważ po raz pierwszy od wielu stuleci Bukowińczycy zostali zjednoczeni w ramach jednej struktury państwowej.

W listopadzie 1940 r. Kiczman stał się centrum rejonowym obwodu czerniowieckiego. Od pierwszego dnia wyzwolenia robotnicy rejonu kiczmańskiego przystąpili do budowy nowego życia. Osady rejonu kiczmańskiego.

W 1941 r. rozpoczęła się Wielka Wojna Ojczyźniana. 8 lipca 1941 r. do Kiczman wkroczył oddział karny SS pod dowództwem majora Hessa, a za nim batalion żołnierzy rumuńskich. Jednak nawet w brutalnych warunkach faszystowskiego reżimu robotnicy regionu Kitsman nadal walczyli. Odmawiali płacenia podatków, ukrywali chleb i uchylali się od pracy.

W marcu 1944 r. mieszkańcy Kiczmanszczyzny spotkali się z wyzwoleńczą armią. 28 marca jako pierwsi do miasta wkroczyli żołnierze 45 Brygady Czołgów pułkownika Morgunowa, którzy ścigali wroga w kierunku Czerniowiec.

W amatorską działalność artystyczną zaangażowanych jest około 450 uczestników z 42 kolektywów obwodu. Amatorzy sztuki ludowej zajmują się wszystkimi gatunkami sztuki ludowej: 6 zespołów chóralnych, 6 zespołów folklorystycznych, 3 zespoły taneczne, 4 orkiestry instrumentów ludowych, ludowy amatorski zespół cymbalistów, ludowa amatorska orkiestra dęta, ludowy amatorski zespół bandurzystów, zespół skrzypcowy, zespół jazzowy, 2 zespoły wokalno-instrumentalne, 6 solistów i 3 lektorów. Amatorski chór ludowy z Kiczman, chór BNTD, ludowa orkiestra dęta, orkiestra instrumentów ludowych, amatorskie zespoły ludowe "Młode kobiety z Juzyniec", "Czerwona Kałyna", chóry z wiosek - Bruśnica, Draczyńce, Orszyowce, Szyszków, teatry folklorystyczne, wioski "Kiczmanczany", "Rodyna". Revno, Hlynky muzycy, zespoły taneczne "Kolos", Drachyntsi dziecięcy "Exemplary", Bandura Ensemble "Predzvin" z Shyshkivtsi, soliści Svitlana Kolosovska z Kitsman, Svitlana Verega i wielu innych.

W obwodzie znajdują się 224 zabytki, w tym 104 archeologiczne, 57 architektonicznych i 63 historyczno-kulturalne.
W celu rozwoju sektora turystyki i rekreacji podejmowane są działania mające na celu stworzenie struktury terenów rekreacyjnych nad brzegiem rzeki Prut, oferujących różne formy rekreacji we wsiach Brusnitsa, Dubivtsi, Hlynitsa, Mamayivka, Kyseliv.
W tym celu przygotowano propozycje inwestycyjne dotyczące rozwoju infrastruktury turystycznej i rekreacyjnej obwodu:
1) Budowa kompleksu sanatoryjno-turystycznego na bazie złoża balneologicznej wody mineralnej Brusnytsia (działka o powierzchni 3,99 ha).
2) Budowa infrastruktury turystycznej, rekreacyjnej i wypoczynkowej na obszarze Stinka we wsi Hlynitsa (działka o powierzchni 18,0 ha).
3) Budowa obiektów turystycznych, rekreacyjnych i wypoczynkowych na terenie Haideyka we wsi Kyseliv (działka o powierzchni 25,0 ha).
4) Budowa obiektów turystycznych, rekreacyjnych i wypoczynkowych w parku leśnym Kitsman (działka o powierzchni 5,0 ha).
Pierwszym krokiem w tworzeniu infrastruktury turystycznej w powiecie było uruchomienie wiejskich gospodarstw agroturystycznych. Obecnie chęć zaangażowania się w tę działalność wyraziło 12 właścicieli gospodarstw wiejskich (w 12 gospodarstwach dostępne są 44 pokoje dla 80 osób, zakwaterowanie styczeń-grudzień).
Głównym problemem w rozwoju turystyki w obwodzie jest brak środków budżetowych na budowę infrastruktury turystycznej. Jest to powód poszukiwania realnych inwestorów, którzy byliby zainteresowani inwestowaniem w budowę obiektów infrastruktury turystycznej w najbliższej przyszłości.
W obwodzie działają następujące przydrożne obiekty obsługi ruchu turystycznego:
Stacje obsługi samochodów: w Mamayivtsi - "Makavto" z warsztatem samochodowym, kawiarnią i hotelem, stacja obsługi Jakovyshyn; w Kitsman - "U Mlyni", "U Valerii". Restauracje-hotele: wieś Mamajewce - "Praga", "Smereka"; wieś Orszyowce - "Zatyszok"; wieś Hłynica - "Biały Łabędź"; wieś Bruśnica - "Oskar"; wieś Wytyliwka - "Fortuna"; miasto Kiczman - "Stara Bania"; wieś Łużany - "Magia". Restauracje, kawiarnie-bary: Kiczman - "Vodoley", "Smaragd", "Gosha", "Grand Prix"; Mamaivtsi - "Prestige", "Kolvik"; Shypyntsi - "Pid Lipami", "Raisa"; Luzhany - "Mishutka".

Główne sektory gospodarcze okręgu to rolnictwo, przemysł, budownictwo, transport i komunikacja, handel i usługi, a także mały biznes jako nowa forma samozatrudnienia. W okręgu działa 3 987 prywatnych przedsiębiorców.

Okręg Kitsman jest bardzo intensywnym obszarem rolniczym, skupiającym się głównie na uprawie zbóż, buraków cukrowych, ziemniaków oraz hodowli bydła mięsnego i mlecznego.
Okręg ma 46,5 tys. hektarów gruntów rolnych. Grunty orne w dystrykcie to 35557 hektarów, 34057 hektarów (95%) to uprawy, a 1500 hektarów (4,2%) to ugory i grunty dziewicze. Z tego grunty orne należą do przedsiębiorstw rolnych - 20611 ha, a do ludności - 14946 ha.
W strukturze powierzchni zasiewów formacji rolniczych powiatu uprawy zbożowe zajmują 10,7 tys. ha (52%), w tym kukurydza - 3,6 tys. ha (18%), rzepak ozimy - 1,8 tys. ha (8,7%).(8,7%), soja - 2,0 tys. ha (9,7%), rośliny pastewne - 3,1 tys. ha (15%), buraki cukrowe - 0,4 tys. ha (2%), ziemniaki i warzywa - 0,1 tys. ha (0,5%).
Na terenie powiatu zarejestrowane są 162 gospodarstwa rolne, w których pod uprawą znajduje się 2805 ha, w tym 1115 ha dzierżawionych, z czego 6 gospodarstw posiada grunty orne o powierzchni od 50 do 470 ha, a 2 gospodarstwa zajmują się hodowlą bydła i drobiu. Udział użytkowania gruntów przez gospodarstwa rolne wynosi 13,6%.

Wszystkie instytucje kultury w powiecie są ukierunkowane na realizację działań Powiatowego Programu Rozwoju Kultury. W powiecie działają 43 kluby, 40 bibliotek wiejskich, 5 szkół wychowania estetycznego i 10 filii, 24 izby muzealne. Przy klubach działa 350 amatorskich zespołów artystycznych, zrzeszających około 4220 osób, a 17 zespołów posiada honorowy tytuł "Amatora Ludowego".
A takie zespoły jak "Rodina" z Rewna, "Jużyckie Mołodyczki", Łużańska "Czerwona Kalyna", tancerze z Mamajewic, bandurzyści z Szyszkowiec są znane nie tylko na Bukowinie, ale i za granicą, gdzie godnie reprezentują kulturę Ukrainy.
Już nie pierwszy rok rada rejonowa wypłaca stypendia najbardziej utalentowanym dzieciom w dziedzinie kultury. Stypendium to otrzymuje 11 dzieci z obwodu.

Powiat kiczmański bez wątpienia można nazwać jednym z "najbardziej sportowych" nie tylko na Bukowinie, ale i na całej Ukrainie. Już na przełomie XIX i XX wieku w rejonie kiczmańskim rozpowszechniła się piłka nożna, a miejscowe drużyny rywalizowały na równych prawach z czołowymi drużynami Czerniowiec. Z tamtych czasów zachowały się wycinki z gazet z opowieściami o udanych meczach z rywalami ze Śniatynia i Zaleszczyk. Pierwsze towarzystwa siczowe w regionie, utworzone w tym samym czasie, postrzegały jedno ze swoich zadań jako fizyczne hartowanie swoich członków. W latach okupacji rumuńskiej działalność ta nieco przycichła, ale po II wojnie światowej nabrała rozpędu. Od lat pięćdziesiątych powiat jest stałym uczestnikiem i zwycięzcą regionalnych dni sportu i innych zawodów na odpowiednim poziomie. Wysoko wykwalifikowani, pełni pasji trenerzy (w tym Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej Ukrainy Heorhij Myroniuk), nauczyciele i działacze sportowi z powodzeniem pracują w obwodzie kiczmańskim.
Szkolą utalentowanych sportowców w dwóch dziecięcych i młodzieżowych szkołach sportowych i 42 szkołach średnich, a także w państwowej szkole rolniczej. Wśród nich są mistrz olimpijski i mistrz świata w piłce ręcznej Serhij Kushniryuk, dwukrotny mistrz świata w lekkoatletyce Ivan Geshko, wielokrotny zwycięzca mistrzostw i pucharów świata i Europy, mistrzyni Ukrainy w judo i sambo Olga Panchuk-Unguryan, mistrz Ukrainy w biegu na 800 m Wołodymyr Kowalyk, zwycięzcy i wicemistrzowie mistrzostw Ukrainy wśród sportowców wiejskich Natalia Kudelnycka, Stepania Todoshchuk, Maria Grif, Oleg Shyman, Mykola Sopit, Mykola Kozma i dziesiątki innych. Na szczególne wyróżnienie zasługują nasi piłkarze. W latach 70. kiczmańska drużyna była dwukrotnym mistrzem regionu w tej uwielbianej przez cały kraj grze. Teraz szybko odzyskuje swoją chwałę.
W tym samym czasie FC Luzhany, który dwukrotnie zdobył puchar regionalny, robi to samo w zaciętej rywalizacji z nim. Mecze piłki nożnej o mistrzostwo powiatu, które odbywają się w dwóch grupach, przyciągają na stadiony setki kibiców. Również powiatowe zawody sportowe wśród młodzieży wiejskiej, szkolnej i przedpoborowej odbywają się regularnie co roku w obecności dużej liczby widzów, w tym takich popularnych dyscyplin sportowych, jak lekkoatletyka, strzelectwo, siłowanie na rękę, tenis stołowy, kettlebells, przeciąganie liny, rodzinne zawody drużynowe itp.
Jedenastu najlepszych młodych sportowców powiatu otrzymuje stypendium powiatowe od rady powiatu i powiatowej administracji państwowej.

Rada Okręgu i Okręgowa Administracja Państwowa organizują szereg wydarzeń promujących integralność państwa, jego rozwój oraz promujących duchowość i pokój.
Każdego roku w obwodzie obchodzone są takie święta, jak Dzień Jedności, Dzień Zwycięstwa, Dzień Konstytucji, Dzień Urzędnika Państwowego, Dzień Niepodległości i Dzień Bukowiny.
Co roku w różnych miejscowościach powiatu obchodzony jest Dzień Wsi.
Czci się również pamięć tych, którzy zginęli podczas wojny, głodu, represji politycznych i żołnierzy OUN-UPA.
Aby pomóc mieszkańcom dystryktu o niskich dochodach, organizowana jest coroczna kampania "Miłosierdzie". Co roku organizowany jest dzień sportu dla osób niepełnosprawnych. We wszystkie te działania zaangażowane są lokalne władze, nauczyciele, pracownicy kultury i młodzież.

Okręg Kitsman nawiązał przyjazne stosunki z okręgiem Belsko-Bialskim Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 24 sierpnia 2003 r. zostało podpisane porozumienie między naszym powiatem a powiatem bełsko-bialskim w dziedzinie edukacji, kultury, turystyki i opieki zdrowotnej. Delegacje naszego powiatu kilkakrotnie odwiedzały Rzeczpospolitą Polską i przyjmowały w powiecie honorowych gości z Polski.
Rada Gminy Stawczany nawiązała bliskie stosunki z gminami o tej samej nazwie w Rumunii i Mołdawii.

Rejon kiczmański jest bogaty w zasoby naturalne: lasy, jeziora, żółtą glinę, tłuczeń, żwir, piasek, minerały i słodką wodę. Podmioty gospodarcze zajmujące się wydobyciem zasobów mineralnych w okręgu obecnie wydobywają żółtą glinę, tłuczeń, żwir, piasek, minerały i słodką wodę.
Na tym obszarze znajdują się inne zbadane złoża, które niestety nie są obecnie eksploatowane:
- kamieniołom dla cegielni we wsi Mamajewka (glina);
- odkrywka dla fabryki płytek we wsi Hlynytsia (glina);
- kamieniołom dla fabryki cegieł i dachówek w Bruśnicy (glina);
- odkrywka dla fabryki cegieł i dachówek w Nyzhni Stanivtsi (glina);
- kamieniołom do wydobywania piasku i gliny we wsi Davydivtsi (piasek, glina);
- jedna studnia we wsi Vytylivka (woda mineralna);
- źródło w miejscowości Stavchany (woda słodka);
- źródło ujęcia we wsi Oshykhliby (woda słodka);
- Valyavske, studnia we wsi Valyava (woda mineralna);
- źródło kroplowe we wsi Oshikhliby (woda słodka);
Ujęte źródło we wsi Nepolokivtsi.

Zabytki kultury i architektury:
1.Pałac Manescu we wsi Czortoryja - zabytek architektury XIX wieku (obecnie poradnia psychoneurologiczna). W parku w pobliżu pałacu rośnie bardzo rzadki w Ukrainie tulipanowiec, który na przełomie maja i czerwca zakwita niezwykle pięknymi kwiatami.
2) Muzeum-dom aktora filmowego i reżysera Iwana Mykołajczuka we wsi Czortoryja, rada wiejska Brusnyci.
3) Muzeum przyrody ojczystej we wsi Zeleniv, rada wiejska Brusnytsia.
4) Jezioro Lebedyne - rezerwat ornitologiczny we wsi Chortoryna w gminie Brusnytsia.
5) Szpital balneologiczny oparty na unikalnym złożu trzech rodzajów wód mineralnych we wsi Brusnytsia.
6) Obiekty związane z życiem kompozytora Wołodymyra Iwasiuka w Kiczmanie:
- dom, w którym urodził się kompozytor;
- szkoła muzyczna, w której uczył się Iwasiuk i która nosi jego imię, muzeum klasowe kompozytora;
- pomnik kompozytora w centrum miasta;
- Dom Sztuki Ludowej, w którym Iwasiuk rozpoczął karierę jako kompozytor i muzyk amator.
Zabytki architektury sakralnej o znaczeniu krajowym:
- Kościół Wniebowzięcia NMP z 1453 r. w Łużanach, najstarszy w regionie bukowińskim;
- Mikołaja z 1786 r. w Berehomierzu, kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny z 1794 r. w Iwankowcach - kościoły "typu domowego", typowe dla Bukowiny;
- Cerkiew Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny z 1778 r. w Waliawie i cerkiew św. Mikołaja z 1794 r. w Niżnich Stanowcach to budowle z okresu przejściowego od typu "domowego" do kopułowego;
- Kościół Wniebowzięcia NMP z XVII w. w Dubiwcach, kościół Wniebowzięcia NMP z 1850 r. w Orszowcach i kościół św. Konstantyna z 1779 r. w Oszyjkach, wszystkie kościoły huculskiej szkoły architektonicznej;
- Wniebowzięcia NMP z 1786 r. we wsi Hlynytsia, cerkiew Narodzenia NMP z 1812 r. we wsi Shypyntsi - kamienne kościoły - przykłady architektury bukowińskiej XVII - początku XIX wieku.

Polecamy odwiedzić w Okręg Kitsman

Zobacz wszystkie