Połonina Maryszewska

Połonina Maryszewska to niewielka połonina na północno-wschodnim grzbiecie bocznym Czarnohory, w grupie Maryszewskiej Wielkiej (1567 m) i Maryszewskiej Małej (1452 m). Leży nad doliną Bystrzca w rejonie wierchowińskim obwodu iwanofrankiwskiego, na wysokości ok. 1200–1370 m, i zajmuje ok. 14 hektarów. To teren Karpackiego Narodowego Parku Przyrody.

Połonina słynie z dwóch rzeczy: roztacza się z niej wspaniały widok na grzbiet Czarnohory z Howerlą, a w pobliżu stoją ruiny jednego z najbardziej znanych przedwojennych schronisk w Karpatach. Przez połoninę prowadzi zielony szlak z Bystrzca na Szpyci, więc dla wielu turystów Maryszewska to miejsce pierwszego dłuższego odpoczynku.

Co zobaczysz

Największą atrakcją jest panorama Czarnohory: wprost przed tobą wznoszą się stoki Szpyci, Homuła i Rebr, a przy dobrej pogodzie widać także Howerlę. Połoninę otacza las świerkowy. Latem trawiaste stoki na jej skraju różowią się od wierzbówki kiprzycy, jesienią stają się rude, a zimą leży tu głęboki śnieg. Z wyższych grzbietów Maryszewskiej często widać morze chmur, nad którym stoją szczyty Czarnohory.

Pasterze, koliby i ser

Nie znaleźliśmy aktualnych informacji, czy na samej Maryszewskiej wypasa się bydło i czy działa tu koliba. Na mapach turystycznych tras wokół Bystrzca zaznaczono kilka serowarni na stokach poniżej połoniny, a na sąsiedniej Połoninie Gadżyna stoi koliba. Latem na połoninach Wierchowińszczyzny zwykle wypasa się bydło i owce, ale czy pasterze będą mieli ser na sprzedaż, nie wiadomo z góry — dopytaj w Bystrzcu i miej własne jedzenie.

Historia i legendy

Na południowym stoku Maryszewskiej Wielkiej, ok. 650 m od połoniny, stało schronisko Karpackiego Towarzystwa Narciarzy (KTN) im. Zygmunta Klemensiewicza. Zaprojektowali je członkowie towarzystwa Karol Kocimski i Lech Neyman w stylu huculskim: trzy kondygnacje z poddaszem, 57 łóżek, własny wodociąg i linia telefoniczna do Worochty. Z Foreszczenki poprowadzono do schroniska drogę leśną. Uroczyście otwarto je 24 stycznia 1937 roku, a już w pierwszym sezonie odnotowano ponad 3 tysiące noclegów. Był to pierwszy obiekt turystyczny towarzystwa w Czarnohorze. W latach 1936–1937 wyznakowano szlaki na Maryszewską z Foreszczenki przez Howerlę, z Bystrzca i od Gadżyny.

Schronisko nie działało długo: we wrześniu 1939 roku zostało opuszczone, a w czasie II wojny światowej spłonęło. Koliba zbudowana później w tym miejscu spłonęła w 2007 roku. Dziś zostały tylko kamienne resztki fundamentów i ścian, widoczne z połoniny. Na grzbiecie Maryszewskiej, na trasie od mostów koło Zaroślaka, stoi krzyż upamiętniający żołnierzy UPA.

Szlaki

• Bystrzec — Połonina Maryszewska — Szpyci: znaki zielone. Na naszej stronie jest ślad Bystrzec — Połonina Maryszewska — Szpyci (12,4 km w jedną stronę) i podobna trasa Bystrzec — Szpyci (12,5 km). Od słupka „Pod Rebrami” (1930 m) czerwone znaki prowadzą na Rebra; łącznie do Rebr — ok. 6 godzin.
• Pętla od mostów przed Zaroślakiem: przez Maryszewską Małą, połoninę i Szpyci z powrotem obok jeziora Niesamowite — ok. 14,6 km, 7 godzin, ok. 800 m podejścia. Od drogi na Zaroślak na Maryszewską prowadzi też żółty szlak.
• Długie przejścia: przez połoninę biegnie nasza trasa Bystrzec — Szpyci — Howerla — Petros — Jasinia.
• Łatwiejszy wariant: dojść z Bystrzca lub od mostów tylko do połoniny, zjeść obiad z widokiem na Czarnohorę i wrócić tą samą drogą. To podejście leśną ścieżką o kilkaset metrów, bez skał i stromych piargów.

Dojazd

Do Bystrzca — samochodem przez Wierchowinę, dalej w górę doliną Czarnego Czeremoszu. Inny start to droga z Worochty do bazy turystycznej Zaroślak: przy dwóch mostach przed bazą jest niestrzeżone miejsce na samochód. Bez auta zwykle bierze się taksówkę z Worochty; ceny się zmieniają, więc umów się wcześniej.

Kiedy jechać i pogoda

Najlepszy czas to okres od czerwca do października. Latem na otwartych odcinkach bywa silny, zimny wiatr, więc zabierz wiatrówkę. Po deszczu zejścia w lesie są śliskie. Zimą na połoninę chodzi się na rakietach śnieżnych, ale wyżej, na stokach Szpyci, zdarzają się zamiecie i odcinki zagrożone lawinami — to tylko dla doświadczonych.

Woda, schronienia i nocleg

W pobliżu połoniny płyną niewielkie potoki, ale pod koniec lata mogą wysychać. Najbliższe źródła na naszej mapie to źródło pod Homułem i kolejne obok. Najbliższe schronienie to koliba na Połoninie Gadżyna, ok. kilometr dalej. Na połoninie jest dużo miejsca na namioty i latem często się tu nocuje. Kwatery i pensjonaty są w Bystrzcu, Dzembroni i Worochcie.

Bezpieczeństwo

• Część Czarnohory objęta jest reżimem przygranicznym. Według relacji turystów na drodze do Bystrzca i Dzembroni działa posterunek straży granicznej. Przed wyjazdem sprawdź aktualne zasady, miej paszport, a mężczyźni — dokumenty wojskowe.
• Bliżej Szpyci znaków jest mniej: miej nawigację z mapą offline i ślad trasy.
• Pogoda zmienia się szybko: w czasie burzy schodź z otwartych grzbietów, we mgle trzymaj się ścieżki.
• Przy bydle mogą być psy pasterskie: nie uciekaj, obejdź stado i zawołaj pasterza.
• Nie wchodź do wnętrza ruin schroniska: kamienie mogą się osypywać.
• W razie wypadku dzwoń pod 112 lub 103; górska służba poszukiwawczo-ratownicza DSNS działa całą dobę.

Co mówią turyści

• Trasę przez Maryszewską opisuje się jako niezbyt trudną i bardzo malowniczą: ścieżka jest dobrze wydeptana, w lesie są znaki.
• Za najtrudniejszy uchodzi ostatni kilometr podejścia na Szpyci, potem idzie się łatwiej, a widoki obejmują cały grzbiet.
• W weekendy bywa tłoczno, a na otwartych odcinkach wieje przenikliwy zimny wiatr.
• Pętlę od mostów przez Maryszewską, Szpyci i Niesamowite rodziny pokonywały z dziećmi w wieku 8 i 14 lat w ok. 7 godzin.
• Połoninę chwali się jako miejsce na nocleg pod namiotem: miejsca jest dużo, a rano budzi cię widok na Czarnohorę.
• Pod koniec lata część potoków przy połoninie wysycha, więc wodę warto nabrać wcześniej.

Połoniny i szczyty w okolicy

• Szpyci (1863 m) — skaliste „iglice”, cel zielonego szlaku.
• Homuł (1788 m) i Rebra (2001 m) — sąsiedzi na głównym grzbiecie.
• Połonina Gadżyna — sąsiednia połonina z kolibą na drodze z Bystrzca.
• Jezioro Niesamowite — wysokogórskie jezioro pod Turkułem.
• Kostrzyca — szczyt widokowy po drugiej stronie doliny.
• Połonina Psariwka nad Bystrzcem i Połonina Smotrec nad Dzembronią.
• Połonina Brebeneska — wysokogórska połonina przy jeziorze Brebeneskuł za głównym grzbietem.

Zdjęcia: Сергій Криниця (Haidamac), CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Svyatko eco, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Jan Jaroszyński, Public domain, Wikimedia Commons; Losth., CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Seencleyr, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.