Deliatyn

Delyatyn to miasto położone w południowo-wschodniej części obwodu iwanofrankowskiego nad rzeką Prut. Delyatyn należy do rejonu Nadwirna obwodu iwanofrankowskiego. Region ten jest etnograficznie uważany za Huculszczyznę.

W dokumentach historycznych Delyatyn został po raz pierwszy wspomniany w 1400 roku, kiedy król Polski Władysław II Jagiełło nadał ziemię w regionie Kołomyi nad Prutem braciom Stetsko i Ivashko Negovych. Po otrzymaniu oficjalnego dokumentu od króla bracia przyjęli nowe nazwisko i stali się Daliatyńskimi, a od lat czterdziestych XIV wieku - Delyatyńskimi. Posiadali oni Delyatyn i okolice do 1579 r., kiedy to właścicielami regionu Delyatyn zostali Jakiw Chotymyrski, Chrystofor Błudnycki oraz Pawło i Iwan Tureccy. W tym czasie Delyatyn był miastem liczącym 465 mieszkańców. Wkrótce Delyatyn stał się centrum oddzielnej parafii, która obejmowała Mykulychyn, Velyki i Mali Oslavy (prawdopodobnie Bili i Chorni Oslavy), Lanchyn i Sadzhavka.

Delyatyn zmieniał swój status: z miasta stawał się wsią, potem znowu miastem lub tak zwanym miastem wiejskim, a potem znowu miastem. Pierwszy pisemny dokument o Delyatynie pochodzi z 9 marca 1400 roku. W 1434 r. zniesiono "prawo ruskie", wprowadzono ustrój polski, a za język urzędowy uznano łacinę. W 1579 r. Delyatyn był już miastem z 465 mieszkańcami i był uważany za centrum oddzielnej parafii, która obejmowała Mykulychyn, Velyki i Mali Oslavy, Lanchyn i Sadzhavka. Pod koniec XVI w. parafia Delyatyn znajdowała się w rękach magnata Bełzieckiego, który skupił około 50 osad między Chornohorą a Obertynem.

W 1645 r. w Delyatynie zbudowano zamek. Znajdowała się w nim duża prywatna biblioteka. Wiadomo, że w latach 1643-1646 był on przedmiotem sporu majątkowego w Galicyjskim Sądzie Miejskim między braćmi Bonawenturą i Teodorem Bełżeckimi po śmierci ich ojca.

W XVIII wieku Delyatyn przeszedł w ręce hrabiów Potockich.

Po trzech rozbiorach Polski, Delyatyn, podobnie jak reszta Podkarpacia, został w 1772 r. przekazany Cesarstwu Austriackiemu. Po 1772 r. Delyatyn stał się miastem powiatowym powiatu stanisławowskiego. Od 1783 r. mieszkańcami miasta (dzierżawcami) byli hrabiowie Zetnerowie.

W XIX w. Delyatyn był miastem żydowskim.

Koniec lat 80. XX w. charakteryzował się intensyfikacją życia politycznego w Delyatynie.

W 1989 r. w szkole średniej nr 1 w Delyatynie założono Stowarzyszenie Młodzieży im. Tarasa Szewczenki w celu obrony rodzimego języka ukraińskiego. Jego aktywnymi członkami byli Tymofiej Antoniuk, Adelia Brik, Kalyna i Hryhorij Pawłyszyn i inni. W listopadzie 1989 r. Jurij Mykytyuk, Jurij Mushak i Eduard Kovtun wywiesili niebiesko-żółte flagi na budynku administracyjnym rady wiejskiej, domu Mykoły Łahodyńskiego i iglicy kościoła.

Obecnie w Delyatynie znajdują się dwie szkoły średnie I-III stopnia, jedna szkoła I-II stopnia i szkoła I stopnia, jednostka strukturalna kompleksu edukacyjnego, dziecięca szkoła muzyczna, przedszkole "Słoneczko", liceum w Delyatynie, szpital wiejski z dwoma oddziałami szpitalnymi i 6 oddziałami pomocniczymi, oddział ratunkowo-położniczy, dom kultury i biblioteka. Osada jest w pełni zgazyfikowana i posiada częściowe oświetlenie uliczne.

Na terenie Delyatyn znajduje się 17 stanowisk archeologicznych. Ślady życia neandertalczyków na tym obszarze pochodzą sprzed około 40 tysięcy lat. Śladami obecności neandertalczyków są krzemienne tasaki, skrobaki i masywne wióry znalezione w latach 70-tych XX wieku przez archeologa Mychajło Kłapczuka w traktacie Pidkiziv na obrzeżach Delyatyna. Od późnego paleolitu do wczesnego mezolitu (8-12 tys. lat temu) w traktach Kruhlyak i Kutsykove Pole znaleziono ślady zjawiska archeologicznego zwanego kulturą Ploschanska. Przy wejściu do Delyatyna, w traktacie Hnyla Krynytsia w Vilkhivce, znaleziono kamienne młynki do ziarna, kamienny młotek, krzemienny sierp, noże i skrobaki, które są związane z kulturą Komarivska, która istniała 1,5-1,3 tys. lat temu.