Kościół św. Franciszka, Delyatyn

Bogate złoża soli, jako gwarancja dobrobytu dla regionu Kołomyi, umieściły jego liczne wsie na kartach historii już w czasach Białych Chorwatów. Zaczęły one jednak istnieć dopiero 8 marca 1400 r., kiedy to władze królewsko-polskie nadały te ziemie nad Prutem braciom Stetsko i Ivashko Nagovych.

Nie ma jednak informacji o istnieniu tu przez wieki parafii katolickiej, choć przez długi czas Delyatyn, jako największa osada, faktycznie pełnił funkcję centrum administracyjnego okolicznych ziem podległych polskiej szlachcie. W 1645 r. ukończono tu nawet budowę zamku ufundowanego przez Andrzeja Bełżeckiego, a w XVIII w. dobra przeszły w ręce hrabiów Potockich.

Według oficjalnej dokumentacji, do 1857 r. miejscowa wspólnota rzymskokatolicka podlegała parafii w Nadwirnej i nie posiadała własnego kościoła, mimo osobistej wizyty cesarza Franciszka Józefa (1830-1916) we wsi w 1851 roku. Możliwe jednak, że to właśnie ta wizyta koronacyjna nadała bieg sprawom.

31 lipca 1857 r. rząd austriacki oficjalnie ustanowił kaplicę w Deliatynie pod auspicjami Fundacji Religijnej, obejmującej kilkanaście i pół okolicznych wsi Nadwirna. W tym samym czasie położono kamień węgielny pod budowę kościoła św. Franciszka, patrona cesarza.

Kościół rzymskokatolicki św. Franciszka jest główną atrakcją wsi Delyatyn. Kamień węgielny pod budowę kościoła został położony z udziałem cesarza Franciszka Józefa. Austriacki władca przybył w dniu założenia budynku sakralnego i osobiście położył kilka kamieni przyszłego pomnika i wsypał złote monety w narożniki budynku. Zasadził również cztery cedry na terenie przylegającym do kościoła, które zostały przywiezione z Wiednia. Wydarzenie to miało miejsce w 1857 roku.

Budowa kościoła została całkowicie ukończona w 1865 r., a konsekracja odbyła się w święty wieczór 24 grudnia tego samego roku przez księdza A. Jabłońskiego. Jednak kaplica Deliatny oficjalnie stała się własnością dopiero prawie dwanaście lat później z błogosławieństwem arcybiskupa Franciszka Ksawerego z Wierzchlei (1803-1884).

Dla potwierdzenia oficjalnego statusu kościoła św. Franciszka konieczna była jeszcze konsekracja (przeprowadzona przez arcybiskupa Seweryna Tytusa Morawskiego (1819-1900) 2 września 1882 r.) i dopiero po niej parafia pojawiła się na kartach oficjalnych dokumentów miejscowej reprezentacji Kościoła katolickiego.

Znaczne zniszczenia kościoła (uszkodzona wieża i dach) spowodowane I wojną światową 1914-1918 zostały naprawione dopiero w 1924 r. przez Rzeczpospolitą Polską, która po wojnie przejęła kontrolę nad tymi ziemiami. Przyczyniło się to do znacznego zniszczenia najsłynniejszego kurortu solnego Europy Wschodniej, którego zabudowa mieszkalna została zniszczona w 80%.

Podczas II wojny światowej 1939-1945 mury kościoła św. Franciszka z Asyżu stały, ale okupacyjne władze sowieckie zamknęły go dla parafian i kultu w 1945 r., umieszczając tu, w "najlepszej" ze swoich tradycji, najpierw magazyn wojskowy (do 1970 r.), a następnie warsztat miejscowego tartaku w nadziei na zabicie chrześcijańskiej duszy. Tuż przed upadkiem Związku Radzieckiego władze przypomniały sobie jednak o jego walorach architektonicznych i rozpoczęły renowację w celu urządzenia w nim muzeum. Plany te nigdy nie zostały zrealizowane.

Ciepło płomienia wiary ogrzało te mury dopiero po odzyskaniu przez Ukrainę niepodległości - 18 sierpnia 1994 r. kościół został zwrócony społeczności Delyatyna, która we własnym zakresie dokończyła prace konserwatorskie i renowacyjne. Odnowiona świątynia katolicka została ponownie konsekrowana 25 września 2016 r. przez metropolitę lwowskiego arcybiskupa Mieczysława Mokrzyckiego.

Niewielki jednonawowy kościół św. Franciszka w mieszanym stylu romańsko-gotyckim z czerwonej cegły pod dwuspadowym dachem, położony na wzgórzu wzdłuż szosy Mukaczewo-Frankiwsk-Lwów w centralnej części wsi. Ma prostokątny obwód z żebrami schodkowych przypór po bokach (po cztery), fasetowaną absydę z prostokątnym przedłużeniem zakrystii i mały narteks na południowym wschodzie. Po prawej stronie znajduje się trójskrzydłowa, czterofilarowa, dwukondygnacyjna dzwonnica ozdobiona ząbkami.

Elementy dekoracyjne elewacji zewnętrznych są w całości wykonane z rzeźbionego muru, w tym skrzynkowe i łukowe otwory drzwiowe i okienne, krzyż w tympanonie narteksu, narożne ostrza, arkatura centralnego tympanonu, róża północnej apsydy i, oczywiście, główna atrakcja - fasetowany trójkątny tympanon. główna atrakcja - fasetowana trójkondygnacyjna wieża na grzbiecie stromego dachu pod kopułą w kształcie shalom z lukarnami, z górną kondygnacją podkreśloną prostymi profilowanymi kolumnami doryckimi na przemian z owalnymi oknami szprosowymi.

Adres: 211a, 16 July Street, Delyatyn, obwód iwanofrankowski, Ukraina.

Samochodem, autostradą H09 (Mukaczewo - Iwano-Frankowsk - Lwów) do Delyatyna, kościół znajduje się wzdłuż drogi. Transportem publicznym do centrum Delyatyna, a następnie w kierunku południowym do kościoła św.