Ćwilin

Ćwilin to szczyt o wysokości 1072 m n.p.m., drugi co do wysokości w Beskidzie Wyspowym. Nazwę nadali mu w XIV wieku niemieccy osadnicy w Tymbarku i Jurkowie: pochodzi od niemieckiego słowa Zwilling — bliźniak, bo góra ma swego bliźniaka w postaci sąsiedniej Śnieżnicy. W literaturze spotyka się też błędną nazwę Ćwiliń. Ćwilin wznosi się nad należącymi do gminy Dobra miejscowościami Jurków, Wilczyce i Gruszowiec oraz nad Łostówką i Kasiną Wielką w gminie Mszana Dolna (powiat limanowski, województwo małopolskie). Mszana Dolna leży ok. 9 km na zachód.

To góra typowa dla Beskidu Wyspowego — samotna, ze wszystkich stron oddzielona głębokimi dolinami lub niskimi przełęczami. Szczególnie strome są północne stoki opadające do przełęczy Gruszowiec (660 m), oddzielającej Ćwilin od Śnieżnicy (1006 m). W południowo-wschodnim grzbiecie niektóre mapy wyróżniają niższe wzniesienie Mały Ćwilinek (795 m). Przez górę biegnie dział wodny między dorzeczami Raby i Dunajca.

Jak dojść / szlaki

• Szlak niebieski z przełęczy Gruszowiec — 1 h 15 min w górę (w dół 45 min). Przełęcz leży przy drodze krajowej nr 28.
• Szlak niebieski z Jurkowa — 1 h 50 min (w dół 1 h 30 min).
• Szlak żółty z Mszany Dolnej przez Czarny Dział — 3 h 20 min (w dół 2 h 30 min).
• Przez szczyt prowadzi też Główny Szlak Beskidu Wyspowego, a z Mszany Dolnej przez Czarny Dział i Ćwilin do Jurkowa biegnie szlak rowerowy.

Widok ze szczytu

Ze szczytowej Polany Michurowej roztaczają się rozległe widoki na wschód, południe i zachód — przede wszystkim na Gorce, Tatry i sąsiednie wzniesienia Beskidu Wyspowego. Przy dobrej pogodzie widać Babią Górę, Beskid Sądecki, a na Słowacji Magurę Spiską, Wielki Chocz i Małą Fatrę. Na szczycie stoją stół i ławy dla turystów, a stromy, rozległy stok polany jest dobrym miejscem startu dla paralotniarzy.

Przyroda i historia

Niegdyś Ćwilin tętnił życiem pasterskim: mieszkańcy Gruszowca, Jurkowa, Wilczyc i Łostówki wypasali tu wielkie stada owiec. Pozostałością tamtych czasów jest szczytowa Polana Michurowa, dziś znacznie mniejsza w wyniku zarastania lasem. Przy szlaku, obok kępy buków, stoi drewniana kapliczka z ołtarzem wystawionym w 2000 roku; w dolnej części polany, obok resztek kamiennego szałasu, jest niewielkie źródło. To właśnie na Polanie Michurowej Kazimierz Sosnowski miał wymyślić nazwę „Beskid Wyspowy”.

Jak w całych Karpatach, działają tu procesy osuwiskowe. Największe odnotowane osuwisko zeszło 15 sierpnia 1927 roku: podczas burzy namoknięty po długich deszczach fragment stoku z hukiem oderwał się od góry, odsłaniając nad potokiem Rosłaniec skały, które do dziś nie zarosły całkowicie. W 2001 roku na północno-zachodnich zboczach odkryto kilka niewielkich jaskiń, z których najdłuższa to Jaskinia Spadających Kamieni (15 m).

W lasach żyją dziki, jelenie, sarny i borsuki; w 2010 roku potwierdzono tu rzadkiego w Polsce rysia, okresowo zaglądają wilki. Z roślin rośnie tu m.in. podejźrzon rutolistny, znany z polskich Karpat z zaledwie ok. 30 stanowisk. W okresie międzywojennym na Ćwilinie istniał rezerwat głuszców.

W 1943 roku Armia Krajowa wybrała Polanę Michurową na zrzutowisko materiałów alianckich o kryptonimie „Sokół”: w 1944 roku lądowały tu zasobniki z bronią i amunicją zrzucane z samolotów startujących z bazy w Brindisi we Włoszech. 19 marca 1954 roku na wschodnim zboczu nad osiedlem Granice koło Gruszowca rozbił się w gęstej mgle samolot pasażerski Li-2 SP-LAH lecący z Warszawy do Krakowa; okoliczni mieszkańcy znosili rannych do karetki na prowizorycznych noszach.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Ćwilin jest dostępny przez cały rok; najkrótsze wejście prowadzi z przełęczy Gruszowiec, ale jest strome. Szczytowa polana jest wystawiona na wiatr, a zimą ścieżki bywają zaśnieżone i śliskie. Góra leży poza parkami narodowymi.

W Beskidach pomocy udziela GOPR: 985 lub +48 601 100 300 oraz 112.

Zdjęcia: Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Kedziorek1998d, CC0 — Wikimedia Commons.