Turany

powiat Martin · Kraj żyliński · Słowacja
Turany — zdjęcie 1 Turany — zdjęcie 2 Turany — zdjęcie 3 3

Zdjęcia: Szeder László, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons); Michal Jakubský, CC BY 3.0 (Wikimedia Commons); Michal Jakubský, CC BY 3.0 (Wikimedia Commons)

Turany to miasto w powiecie Martin, w kraju żylińskim na Słowacji. Położone jest w północno-wschodniej części Kotliny Turczańskiej, na wysokości około 405 m n.p.m., pomiędzy rzeką Wag a Kanałem Krpeľańskim. Na północy nad miastem wznoszą się stoki Małej Fatry. Przez Turany przebiega linia kolejowa nr 180 (Żylina – Koszyce), droga krajowa nr 18, a od południa miasto omija autostrada D1.

Turany po raz pierwszy wzmiankowane były w 1361 roku. W 1397 roku uzyskały prawa miejskie na wzór Krupiny od króla Zygmunta Luksemburskiego, a w 1405 roku zostały zwolnione z podatków. Miasto rozwijało się jako prywatne miasteczko, którego mieszkańcy trudnili się rzemiosłem, pracą w lasach oraz flisactwem na Wagu. W XIX wieku działały tu tartak i cegielnia, gdzie produkowano także dachówki i kafle.

Miasto znane jest z zabytków, takich jak katolicki kościół z końca XIII wieku z późnogotyckim ołtarzem, renesansowa dzwonnica z XVII wieku oraz tzw. „tolerancyjny” kościół ewangelicki z 1786 roku. Okolicę otaczają malownicze stoki Małej Fatry, a w pobliżu znajdują się atrakcje przyrodnicze, m.in. Wodospad Szutowski oraz nagie szczyty Małej Fatry: Chleb, Snilovské sedlo i Hromové.

Turany to dogodna baza wypadowa na szlaki Małej Fatry. W okolicy przebiegają liczne trasy, m.in. Turie – Minčol, Turie – Pod Krížava, Wielkofatrzańska Magistrala i Szlak Wyzwolenia. Miłośnicy gór mogą zdobyć Wielki Krywań, Mały Krywań lub Chleb. Na odpoczynek czekają schroniska: Javorina, Martinské Hole, Kľačianska Magura i Pod Chlebom. W pobliskim Martinie warto odwiedzić Muzeum Wsi Słowackiej i Muzeum Etnograficzne.

Jak dojechać z Ukrainy

Z Użhorodu ≈275 km, ≈3 h 35 min bez kolejek: Użhorod – Vyšné Nemecké → I/19 do Koszyc → autostrada D1 przez Preszów, Poprad i Liptowski Mikułasz do Rużomberku (≈270 km, ≈3 h 25 min od granicy). Ze Lwowa szybciej przez Polskę: M-10 → Krakowiec – Korczowa → A4 do Krakowa → S7/DK7 do granicy Chyżne – Trstená → R3 i I/59 przez Dolný Kubín do Rużomberku: ≈482 km, ≈6 h 15 min (przez Użok i Ubľę ≈500 km, ≈7 h 30 min). Na D1 potrzebna e-winieta (eznamka.sk).

Źródła: Wikipedia, Wikidata, OpenStreetMap, dane Karpaty.rocks. Więcej w Wikipedii

Szlaki w pobliżu

Wszystkie szlaki
Hrabinka, zajazd – ZajacováŁatwyJednodniowyZnakowanyHrabinka, zajazd ZajacováProfil wysokości441–724 m3,6 kmpodejście 283 m≈ 1,5 godz. marszu2,1 km od centrumKrpeľany – Przełęcz PríslopŁatwyJednodniowyZnakowanyKrpeľany Przełęcz PríslopProfil wysokości405–946 m11,1 kmpodejście 24 m≈ 3 godz. marszu2,8 km od centrumSučany – Mały KrywańŚredniJednodniowyZnakowanySučany Mały KrywańProfil wysokości389–1 671 m10,9 kmpodejście 1 277 m≈ 5,5 godz. marszu3,1 km od centrumĽubochňa, wieś – Przełęcz Ľubochnianska – KrpeľanyŁatwyJednodniowyZnakowanyĽubochňa, wieś Krpeľanyprzez Przełęcz ĽubochnianskaProfil wysokości415–761 m8,1 kmpodejście 320 m≈ 2,5 godz. marszu3,5 km od centrumKrpelany – KopaŁatwyJednodniowyZnakowanyKrpelany KopaProfil wysokości415–1 171 m6,4 kmpodejście 5 m≈ 1,5 godz. marszu3,5 km od centrumPodhradie – Sklabinský PodzámokŁatwyJednodniowyZnakowanyPodhradie Sklabinský PodzámokProfil wysokości468–920 m7,6 kmpodejście 418 m≈ 2,5 godz. marszu3,6 km od centrum

Szczyty w pobliżu

Wszystkie szczyty
Wielki KrywańSzczytWielki KrywańTuranywysokość 1 708 m7,9 km od centrumWznosi się w grani głównej Małej Fatry Krywańskiej – ta część pasma nosi jego imię – w słowackim kraju żylińskim, w katastrach Terchovej i Turan.Mały KrywańSzczytMały KrywańSučanywysokość 1 668 m7,9 km od centrumMalý Kriváň, Malý Fatranský Kriváň) to szczyt o wysokości 1668 m, drugi co do wysokości w całej Małej Fatrze po Wielkim Krywaniu.ChlebSzczytChlebŠútovowysokość 1 646 m8 km od centrumChleb (1646 m) to szczyt w głównym grzbiecie Małej Fatry, trzeci co do wysokości w tym paśmie. Leży w Krywańskiej Fatrze, w jej najatrakcyjniejszej części —...StratenecSzczytStratenecKrasňanywysokość 1 509 m8,8 km od centrumStratenec (1509 m) to szczyt w Małej Fatrze na Słowacji. Wznosi się w grzbiecie głównym Małej Fatry Krywańskiej, ok. 8 km na północ od Vrútek i 9 km na północ od wsi...Wielki RozsutecSzczytWielki RozsutecTerchováwysokość 1 610 m14 km od centrumVeľký Rozsutec) to szczyt o wysokości 1609,8 m w Małej Fatrze, najbardziej charakterystyczna góra jej Krywańskiej części i według słowackich źródeł jedna z...Mały RozsutecSzczytMały RozsutecTerchováwysokość 1 343 m15 km od centrumMalý Rozsutec) to skalisty, wapienny szczyt o wysokości 1343 m w Małej Fatrze na Słowacji, w jej części Krywańskiej.

Co warto zobaczyć

Wszystkie
Hale Małej Fatry: Chleb, Przełęcz Snilovska i HromovéPołoninaHale Małej Fatry: Chleb, Przełęcz Snilovska i HromovéŠútovowysokość 1 647 m8 km od centrumHale Małej Fatry to bezleśne, trawiaste grzbiety w najwyższej, Krywańskiej części pasma (Krivánska Malá Fatra) na północy Słowacji, nad Doliną Vrátną i wsią Terchová.Wodospad SzutowskiWodospadWodospad SzutowskiŠútovo8,5 km od centrumWodospad Szutowski (Šútovský vodopád) to najwyższy wodospad Małej Fatry i jeden z najwyższych na Słowacji: woda spada z wysokości 38 m.Muzeum Etnograficzne Słowackiego Muzeum Narodowego w MartinieMuzeumMuzeum Etnograficzne Słowackiego Muzeum Narodowego w MartinieMartin10 km od centrumMuzeum Etnograficzne Słowackiego Muzeum Narodowego w Martinie (SNM – Etnografické múzeum) to główny gmach SNM – Muzeów w Martinie i najpełniejsza na Słowacji kolekcja...Dolina VrátnaPrzyrodaDolina VrátnaTerchová12 km od centrumDolina Vrátna (Vrátna dolina), w skrócie Vrátna, to dolina w Krywańskiej Małej Fatrze (Krivánska Malá Fatra) i największy ośrodek letniej i zimowej turystyki w tych...Starý hrad (Stary Zamek)ZamekStarý hrad (Stary Zamek)Nezbudská Lúčka13 km od centrumStarý hrad (Stary Zamek), przez miejscowych zwany Starhrad, a dawniej Varín (Warna), to ruiny średniowiecznego zamku na granitowej skale na prawym brzegu Wagu, na...Zamek StrečnoZamekZamek StrečnoStrečno14 km od centrumZamek Strečno (Hrad Strečno) stoi na wapiennej skale o wysokości 103 m nad Wagiem, 11 km od Żyliny przy drodze do Martina.

Rzemiosło w pobliżu

Wszystkie miejsca rzemiosła
Salaš Krajinka koło RużomberkaSerowarnie i połoninySalaš Krajinka koło RużomberkaRużomberk14 km od centrumSalaš Krajinka to prawdziwe gospodarstwo owczarskie na skraju Rużomberka (Ružomberok) w dolnym Liptowie.Browar URSUS w Dolinie CzutkowskiejPiwo i browaryBrowar URSUS w Dolinie CzutkowskiejRużomberk16 km od centrumBrowar rzemieślniczy URSUS (Remeselný pivovar URSUS) to pierwszy browar miasta Rużomberok, ukryty w malowniczej Dolinie Czutkowskiej (Čutkovská dolina) w dolnym Liptowie.Salaš Syrex w Zázrivej – ojczyzna zázrivskich korbáčikówSerowarnie i połoninySalaš Syrex w Zázrivej – ojczyzna zázrivskich korbáčikówZázrivá17 km od centrumZázrivá to rozrzucona górska wieś na pograniczu Orawy i Małej Fatry, słynna w całej Słowacji ze swoich korbáčików: cienkich nitek parzonego sera splecionych w „batożek”.Baseny termalne Spa Aphrodite w Rajeckich TeplicachAquaparki i baseny termalneBaseny termalne Spa Aphrodite w Rajeckich TeplicachRajecké Teplice26 km od centrumRajecké Teplice to niewielkie uzdrowisko w północnej części Kotliny Rajeckiej, około 10 km na południe od Żyliny.Uzdrowisko Lúčky i AQUA-VITAL ParkAquaparki i baseny termalneUzdrowisko Lúčky i AQUA-VITAL ParkLúčky26 km od centrumUzdrowisko Lúčky (Kúpele Lúčky) leży w cichej dolinie pod Górami Choczańskimi, we wsi Lúčky niedaleko Rużomberka.Farma Brezany koło Żyliny: ręcznie ciągnione sery i gorzelniaSerowarnie i połoninyFarma Brezany koło Żyliny: ręcznie ciągnione sery i gorzelniaBrezany28 km od centrumBrezany to wieś kilka kilometrów na południe od Żyliny, na skraju Kotliny Żylińskiej i pogórza prowadzącego ku Dolinie Rajeckiej i Górom Strażowskim.

Uzdrowiska i termy w pobliżu

Baseny termalne Spa Aphrodite w Rajeckich TeplicachAquaparki i baseny termalneBaseny termalne Spa Aphrodite w Rajeckich TeplicachRajecké Teplice26 km od centrumRajecké Teplice to niewielkie uzdrowisko w północnej części Kotliny Rajeckiej, około 10 km na południe od Żyliny.Uzdrowisko Lúčky i AQUA-VITAL ParkAquaparki i baseny termalneUzdrowisko Lúčky i AQUA-VITAL ParkLúčky26 km od centrumUzdrowisko Lúčky (Kúpele Lúčky) leży w cichej dolinie pod Górami Choczańskimi, we wsi Lúčky niedaleko Rużomberka.Park wodny BešeňováAquaparki i baseny termalnePark wodny BešeňováBeszeniowa30 km od centrumPark wodny Bešeňová (Vodný park Bešeňová, po polsku często Beszeniowa) leży na skraju wsi o tej samej nazwie w zachodniej części Kotliny Liptowskiej, między...

Schroniska, wiaty i źródła w pobliżu

Schronisko pod Chlebem1 423 mSchroniskoSchronisko pod ChlebemMała Fatra · SłowacjaStoiNa szlakuKuchnia lub bufetCały rok
1 140 mSchroniskoChata Kľačianska MaguraMała Fatra · SłowacjaStoiNa szlakuZ obsługą
492 mŹródłoŹródło pod szczytem Stráne (stok zachodni)Mała Fatra · SłowacjaNiezweryfikowane80 m od szlaku
397 mŹródłoŹródło pod szczytem Breziny (stok północno-zachodni)Mała Fatra · SłowacjaNiezweryfikowane60 m od szlakuBije przez cały rokOznaczona jako pitna
479 mŹródłoŹródło pod szczytem Ostré (stok północno-zachodni), 479 mWielka Fatra · SłowacjaNiezweryfikowaneNa szlakuOznaczona jako pitna
526 mŹródłoŹródło pod szczytem Ostré (stok zachodni), 526 mWielka Fatra · SłowacjaNiezweryfikowaneNa szlaku

Wszystkie źródła KarpatWszystkie koliby Karpat

Jak dojechać z Ukrainy

Przejścia graniczne

  • Użhorod – Vyšné Nemecké — drogowe, całodobowo
  • Mały Bereźny – Ubľa — drogowe, całodobowo Dla aut osobowych i autobusów; odprawy pieszych ukraińska straż graniczna nie potwierdza, ciężarówki do 3,5 t.
  • Małe Selmeńce – Veľké Slemence (pieszy) — piesze, 09:00–21:00 czasu kijowskiego Tylko piesi i rowerzyści; bez dalszego transportu niewygodne w drodze w Tatry.
  • Czop – Čierna nad Tisou (kolejowe) — kolejowe, całodobowo

Samochodem

Z Użhorodu ≈275 km, ≈3 h 35 min bez kolejek: Użhorod – Vyšné Nemecké → I/19 do Koszyc → autostrada D1 przez Preszów, Poprad i Liptowski Mikułasz do Rużomberku (≈270 km, ≈3 h 25 min od granicy). Ze Lwowa szybciej przez Polskę: M-10 → Krakowiec – Korczowa → A4 do Krakowa → S7/DK7 do granicy Chyżne – Trstená → R3 i I/59 przez Dolný Kubín do Rużomberku: ≈482 km, ≈6 h 15 min (przez Użok i Ubľę ≈500 km, ≈7 h 30 min). Na D1 potrzebna e-winieta (eznamka.sk).

Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.

Co w pobliżu