Chleb

Chleb (1646 m) to szczyt w głównym grzbiecie Małej Fatry, trzeci co do wysokości w tym paśmie. Leży w Krywańskiej Fatrze, w jej najatrakcyjniejszej części — Krivánskich Veterných holach — ok. 8 km na południe od Terchovej, nad słynną Doliną Wratną. Na zachodzie od najwyższego Wielkiego Krywania (1708 m) oddziela go Przełęcz Snilowska (1524 m), a na północnym wschodzie grzbiet łagodnie obniża się ku Hromovému (1637 m). Wierzchołek leży na granicy powiatów Żylina i Martin, w Parku Narodowym Mała Fatra, a duża część masywu należy do narodowego rezerwatu przyrody Chleb.

Jak dojść / szlaki

Dzięki kolejce linowej Chleb należy do najłatwiej dostępnych szczytów nie tylko w Małej Fatrze. Kolejka wjeżdża od schroniska Chata Vrátna (ok. 740 m) niemal na Przełęcz Snilowską (ok. 1490 m), skąd na wierzchołek zostaje krótkie podejście grzbietem.

• Czerwony głównym grzbietem: z przełęczy Medziholie przez Steny i Hromové lub z Przełęczy Snilowskiej. Ten odcinek jest częścią międzynarodowych szlaków E3 i Eisenach – Budapeszt.
• Zielony: od Chaty Vrátna lub ze wsi Šútovo na Przełęcz Snilowską, dalej czerwonym na szczyt.
• Popularna pętla: Przełęcz Snilowska – Chleb – Hromové – Steny – Poludňový grúň – Dolina Wratna.

Pod szczytem od południa, na wysokości ok. 1420 m, stoi całoroczne schronisko Chata pod Chlebom.

Co widać ze szczytu

Ze skalisto-trawiastego wierzchołka widać okoliczne szczyty Małej Fatry, a daleki widok ograniczają jedynie olbrzymy głównego grzbietu. Przy dobrej pogodzie widać Beskid Orawski, Kisucki i Beskidy Morawsko-Śląskie, Martinské hole, Vtáčnik, Wielką Fatrę, Niżne i Zachodnie Tatry oraz Góry Choczańskie, a w dole Dolinę Wratną i okoliczne kotliny.

Przyroda i historia

Północne stoki mają osobliwy kształt — to tzw. Chlebskie Kotły, pozostałość dawnych osuwisk. Śnieg zalega tu do późnej wiosny (znany stok Oštiepková mulda), dlatego powstały tu trasy narciarskie dostępne z Wratnej. Na wysokości ok. 1300 m po stronie północnej bierze początek rzeka Varínka. Na południu stok tworzy przedwierzchołek Bochník, a stoki południowo-wschodnie i południowo-zachodnie odwadniają potoki Úplazný i Snilovský.

Narodowy rezerwat przyrody Chleb utworzono w 1967 roku; zajmuje ok. 413 ha. Chroni dobrze zachowany zespół różnorodnych zbiorowisk roślinnych odpowiadających piętrom roślinności i podłożu geologicznemu; wiosną i latem łąki pod szczytem obficie kwitną. W 2017 roku wysokość doprecyzowano pomiarem satelitarnym GNSS: 1646,62 m zamiast dotychczasowych 1645,5 m.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Chleb leży w Parku Narodowym Mała Fatra: poruszaj się tylko szlakami, nie wchodź do rezerwatu poza szlakiem i nie zrywaj roślin. Grzbiet jest bezleśny, więc burza i mgła są tu niebezpieczne, a zimą na stokach północnych schodzą lawiny. Łatwy dojazd kolejką bywa zwodniczy — nawet latem zabierz ciepłe ubranie i sprawdź rozkład, by nie przegapić ostatniego zjazdu. Słowackie Pogotowie Górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300); numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Chleb to trzeci co do wysokości szczyt Małej Fatry po Wielkim i Małym Krywaniu.
• Przez wierzchołek prowadzi europejski szlak długodystansowy E3.

Zdjęcia: Punteador, CC BY-SA 4.0; Punteador, CC BY-SA 4.0; Palickap, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Punteador, CC BY-SA 4.0; Punteador, CC BY-SA 4.0; Vojtasekd, CC BY 4.0 — Wikimedia Commons.