Mały Krywań

Mały Krywań (słow. Malý Kriváň, Malý Fatranský Kriváň) to szczyt o wysokości 1668 m, drugi co do wysokości w całej Małej Fatrze po Wielkim Krywaniu. Wznosi się w południowej części głównego grzbietu Małej Fatry Krywańskiej, ok. 8 km na północ od Vrútek, na granicy powiatów Żylina i Martin w kraju żylińskim. Wokół leżą grunty miasta Turany i gmin Krasňany, Belá i Sučany.

Główny grzbiet dochodzi tu od północnego wschodu, od Wielkiego Krywania (1709 m), przez przełęcz Bublen i Koniarky, a dalej skręca na zachód przez przełęcz Priehyb i na południowy zachód ku Stratencowi (1509 m). Od masywu odchodzą cztery grzbiety, w tym południowy przez Meškalkę i Ostredok do Veľkiej Kráľovej. Mały Krywań wznosi się nad czterema dolinami: doliną potoku Studenec, wąwozem Tiesňavy oraz dolinami Sučianską i Belianską. Strome, lawiniaste stoki północne tworzą szeroki kocioł nad Belianską doliną.

Jak dojść / szlaki

• Najłatwiej – wjechać gondolą z doliny Vrátnej na przełęcz Snilovské sedlo, dalej szlakiem czerwonym granią przez przełęcz Bublen.
• Głównym grzbietem – szlakiem czerwonym (odcinek europejskiego szlaku E3) z Nezbudskiej Lúčki obok schroniska Chata pod Suchým przez Suchý, przełęcz Vráta, Stratenec i przełęcz Priehyb. Cały odcinek od Nezbudskiej Lúčki do Snilovskiego sedla zajmuje ok. 7 h 10 min.
• Szlakami niebieskimi – z Sučan Sučianską doliną przez Veľką Kráľovą i Ostredok albo z Krasňan przez przełęcz Priehyb.
• Szlakiem zielonym – z Varína do rozdroża Javorina, dalej czerwonym.

Sam szczyt rzadko bywa osobnym celem wycieczek – najczęściej przechodzi się przez niego podczas wędrówki głównym grzbietem Małej Fatry.

Co widać ze szczytu

Skalisty wierzchołek bez wysokiej roślinności daje widok dookólny. Na północnym wschodzie część horyzontu zasłaniają szczyty Małej Fatry Krywańskiej, na południowym zachodzie dominują Martinské hole. Dobrze widać Kotlinę Żylińską i Turczańską, a przy dobrej widoczności Tatry Zachodnie i Niżne Tatry, Wielką Fatrę, Góry Kremnickie, Vtáčnik, Góry Sulowskie, Jaworniki oraz Beskidy Kysuckie, Orawskie i Morawsko-Śląskie.

Przyroda i historia

Rozległy, płaski wierzchołek jest kamienisto-trawiasty, z wapiennymi skałkami i bogatą roślinnością wapieniolubną i wysokogórską. Łąki górskie schodzą do ok. 1350–1400 m, na stokach południowych rośnie kosodrzewina, a niżej stoki są całkowicie zalesione. Na szczycie stoi betonowy obelisk z nazwą i wysokością góry oraz kilka kamiennych „gniazd” nadających się na biwak. Masyw leży w Parku Narodowym Mała Fatra, a cały północny kocioł nad Belianską doliną obejmuje narodowy rezerwat przyrody Prípor.

W masywie znajduje się kilka jaskiń. Najbardziej znana, Malokrivánska priepasť, ma otwór na wysokości ok. 1620 m; w 1970 r. speleolodzy pod kierunkiem A. Droppy osiągnęli w niej głębokość ok. 60 m. W 1986 r. zabarwiona woda z topniejącego w niej śniegu po niespełna 24 godzinach pojawiła się w wywierzysku w Belianskiej dolinie ponad 1000 m niżej – to największa potwierdzona rozpiętość wysokościowa systemu hydrologicznego w krasie na Słowacji.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Grzbiet Małej Fatry jest odsłonięty na wiatr i burze, a górne stoki są strome i zimą lawiniaste. Pamiętaj, że od kolejki do szczytu idzie się kilka godzin otwartą granią, więc śledź prognozę i godzinę ostatniego zjazdu. W parku narodowym chodź tylko szlakami, a w rezerwacie Prípor tym bardziej. W słowackich górach pomaga Horská záchranná služba (HZS): 18 300 (+421 18 300) lub 112.

Ciekawostki

• Przez lata podawano wysokość 1670,9 m; pomiar GNSS z 2017 r. uściślił ją do 1667,88 m.
• Przez szczyt prowadzi międzynarodowy szlak dalekobieżny E3.

Zdjęcia: Palickap, CC BY-SA 4.0; Daniel Baránek, CC BY-SA 3.0; Palickap, CC BY-SA 4.0; Vegetator, CC BY 3.0; Daniel Baránek, CC BY-SA 3.0; Vegetator, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.