Redyk Jesienny w Szczawnicy: owce, oscypki i bacowie

Redyk to dawny karpacki zwyczaj pasterski: wiosną stada wypędza się na hale, a jesienią, po sezonie wyrobu serów, sprowadza z powrotem do wsi. W Szczawnicy, uzdrowisku w Pieninach, jesienny redyk stał się wielkim świętem: ulicami płynie morze owiec, dzwonią setki pasterskich dzwonków, a na czele idą lub jadą konno bacowie i juhasi w odświętnych strojach góralskich. To największy jesienny redyk w Polsce, a miasto podkreśla, że nie jest to folklor na pokaz, lecz prawdziwe pasterstwo — praca, zwyczaje, muzyka i kuchnia przekazywane z pokolenia na pokolenie, wyrastające z wołoskiej tradycji pasterskiej Karpat.

Święto organizują Miasto i Gmina Szczawnica oraz Centrum Kultury, Sportu i Promocji w Szczawnicy. W 2026 roku, z okazji ogłoszonego przez ONZ Międzynarodowego Roku Pastwisk i Pasterzy, redyk po raz pierwszy trwał trzy dni — od 8 do 10 października — i był nominowany do Certyfikatu Internautów Polskiej Organizacji Turystycznej.

Po co jechać

• Zobaczyć, jak powstaje oscypek. Pierwszy dzień to „Żywa Bacówka”: mobilna bacówka i mini zagroda z owcami, gdzie można zobaczyć wyrób oscypków i redykołek, spróbować żętycy i posłuchać opowieści o życiu na halach; prezentowane są instrumenty pasterskie i stroje, są warsztaty i zajęcia dla dzieci.
• Spotkać baców. W 2026 roku drugi dzień poświęcono bacy Józefowi Klimowskiemu, który od dziesięcioleci pędzi owce pieszo jedną z najdłuższych tras redykowych w Polsce — ponad 180 km z Beskidu Niskiego w stronę Nowego Targu; w 2025 roku jego stado liczyło około 1200 owiec.
• Przeżyć kulminację — wielki przemarsz przez miasto: na czele kierdla idzie baca Andrzej Majerski z juhasami, za nimi górale w strojach, dorożki i banderia konna. Kierdel to duże stado złożone z owiec wielu gospodarzy, które baca wypasa przez całe lato.

Co spróbować i kupić

Podczas święta najlepiej próbować tego, co powstaje na halach: wędzonego oscypka i małych figurkowych redykołek — oba sery mają unijną Chronioną Nazwę Pochodzenia (ChNP) — oraz żętycy. Na scenie występują szczawnickie zespoły góralskie: „Naso Gròmada ze Scownic”, kapela Jaworcanie, Zespół Regionalny im. Jana Malinowskiego, „Z Doliny Grajcarka” oraz Chór Polskiego Stowarzyszenia Flisaków Pienińskich; wieczorem grają zaproszeni goście.

Informacje praktyczne

Kiedy: co roku jesienią, w październiku (2025 — 11 października, 2026 — 8–10 października); termin kolejnego redyku miasto ogłasza na swojej stronie. Jest też Redyk Wiosenny: w 2026 roku trwał od 30 kwietnia do 2 maja, a w ostatni dzień w Jaworkach odbyły się msza, tradycyjne obrzędy w kosorze i zaganianie owiec — uroczyste rozpoczęcie sezonu pasterskiego. Gdzie: pierwsze dwa dni — plac pod dolną stacją kolei na Palenicę, kulminacja — scena przy końcowej przystani spływu Dunajcem (Przystań Flisacka, ul. Pienińska) i ulice miasta. Wstęp wolny. Przyjeżdżają tysiące ludzi, a wszystkie parkingi są zajęte, więc lepiej przyjechać autobusem albo zostawić auto w Krościenku i przejść pieszo kładką pieszo-rowerową. Kontakt: [email protected], +48 18 262 22 03.

Impreza odbywa się pod gołym niebem i nadaje się dla całej rodziny, ale w tłumie trzymajcie dzieci blisko i nie podchodźcie zbyt blisko stada.

Co w pobliżu

• Szczawnica — uzdrowisko z wodami mineralnymi i drewnianymi willami.
• Spływ Dunajcem — kończy się tuż przy scenie redyku.
• Wąwóz Homole w Jaworkach — latem nad nim pasą się stada.
• Bacówka na Hali Majerz — oscypki prosto od bacy.

Oficjalna strona: szczawnica.pl

Zdjęcia: Happa, CC BY 4.0, Wikimedia Commons.