Sokolica

Sokolica to skalisty szczyt o wysokości 747 m w północno-wschodniej części Pienin Środkowych, w tzw. Pieninkach. Obok Trzech Koron jest najpopularniejszym celem wycieczek w Pieninach. Leży w Pienińskim Parku Narodowym, w granicach Krościenka nad Dunajcem (powiat nowotarski, województwo małopolskie); do centrum Krościenka jest ok. 2,6 km na północny zachód, do centrum Szczawnicy – ok. 3,7 km na wschód. Południowe ściany opadają niemal pionowo do Pienińskiego Przełomu Dunajca, a ten widok – skała z kilkoma starymi sosnami nad zakrętem rzeki – stał się jednym z symboli Pienin.

Od sąsiedniego Czertezika, leżącego w tej samej grani, Sokolicę oddziela przełęcz Sosnów. Geologicznie należy do Pienińskiego Pasa Skałkowego i zbudowana jest z odpornych na wietrzenie wapieni rogowcowych.

Jak dojść / szlaki

Granią biegnie niebieski Główny Szlak Pieniński (część E3). Samo wejście na szczyt to krótka boczna ścieżka ubezpieczona metalowymi poręczami: ok. 40 m różnicy wysokości i 7 minut podejścia.

• Ze Szczawnicy – szlakiem niebieskim odcinkiem Drogi Pienińskiej do przeprawy promowej przez Dunajec, a z drugiego brzegu tzw. Sokolą Percią: ok. 1 h 15 min (w dół 1 h). Park podaje dla tej trasy z przeprawą ok. 1 h w górę i 35 min w dół.
• Z Krościenka nad Dunajcem – szlakiem zielonym przez Zawiesy i Kras na przełęcz Sosnów, dalej niebieskim na szczyt: ok. 1 h 40 min (w dół 1 h 20 min). Park proponuje pętlę „Sokolica, Pieninki z Krościenka”.
• Z Trzech Koron – niebieskim przez Zamkową Górę i grań Pieninek (Czerteż, Czertezik, przełęcz Sosnów): ok. 2 h 35 min; z Czerteża 45 min, z przełęczy Sosnów 20 min.

Co widać ze szczytu

Sokolica to jeden z najlepszych punktów widokowych na Pieniński Przełom Dunajca. Ze szczytu widać Pieniny Środkowe i Małe Pieniny, Magurę Spiską, Tatry Bielskie i Wysokie.

Przyroda i historia

Północne stoki porasta las bukowo-jodłowy, a na samym szczycie rośnie kilka reliktowych sosen. Badania trzech drzew w latach 1995–1996 wykazały, że miały one ok. 550 lat – były wtedy najstarszymi sosnami w Polsce. W 2018 r. jedno z nich – sosna uznawana za ikonę Pienin ze względu na kształt i miejsce na grani nad przepaścią – zostało uszkodzone przez śmigłowiec podczas akcji ratunkowej.

Południowe ściany opadają uskokami niemal pionowo w ok. 310-metrową przepaść do przełomu Dunajca. Najwyższy uskok pod szczytem to prawie pionowa, 100-metrowa ściana, pod którą stoi spiczasta Głowa Cukru, szczególnie okazała z Drogi Pienińskiej. Ściany porastają porosty, aster alpejski, złocień Zawadzkiego i inne rośliny wapieniolubne, a z rzadkich w Polsce gatunków – kokorycz żółtawa, oman plamisty, starzec pomarańczowy i wiechlina styryjska. W urwiskach gniazdują pomurniki i pustułki.

Nazwa szczytu pochodzi od gniazdujących tu dawniej sokołów. Południową ścianą jako pierwsi przeszli 23 lipca 1960 r. krakowscy wspinacze Roman Łazarski i Jerzy Potocki – nadzwyczaj trudną drogą, w dużej części hakową, w 8 godzin. Sokolicę od dawna podziwiali artyści i podróżnicy: w 1857 r. malował ją Józef Szalay, a w 1867 r. Franciszek Wyspiański sporządził jej pierwszy album fotograficzny.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Galerie widokowe na Trzech Koronach i Sokolicy są płatne od 1 kwietnia do 15 listopada: bilet normalny 10 zł, ulgowy 5 zł, dzieci do 7 lat bezpłatnie; bilet kupiony na jednym szczycie jest ważny tego samego dnia na drugim. Od 16 listopada do 31 marca opłat nie pobiera się. Bilet nie uprawnia do wejścia bez kolejki. Ścieżka na wierzchołek jest wąska i stroma, skała wyślizgana przez tysiące turystów, po deszczu i zimą bardzo śliska; trzymaj się poręczy i nie wychodź za barierki – ściany południowe opadają na setki metrów. Podczas burzy zejdź z odsłoniętego szczytu. Wstęp do Pienińskiego Parku Narodowego jest bezpłatny, ale obowiązują ścisłe zasady: poruszaj się wyłącznie po znakowanych szlakach (nie wchodź na skały, łąki ani za barierki), przebywaj w parku tylko w porze dziennej – od godziny przed wschodem do godziny po zachodzie słońca – nie wprowadzaj psów, nie lataj dronem, nie biwakuj i nie pal ognisk. Przeprawa promowa przez Dunajec w Szczawnicy działa tylko w ciepłym sezonie – zimą wygodniej wejść od Krościenka.

Pieniny obsługuje GOPR (Grupa Podhalańska, sekcje w Szczawnicy i Krościenku): tel. 985 lub +48 601 100 300 oraz 112; warto zainstalować aplikację «Ratunek».

Ciekawostki

• W połowie lat 90. sosny na Sokolicy miały ok. 550 lat i uchodziły za najstarsze w Polsce.
• W 1880 r. prasa pisała, że na Sokolicę „wdzierają się” tylko osoby silne, umiejące dobrze chodzić po górach.
• Pierwszy album fotograficzny Sokolicy powstał już w 1867 r.

Zdjęcia: Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY 2.5; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Mariusz Rzepkowski (MariuszR), CC BY-SA 2.5; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Tomasz2706, CC BY 3.0 — Wikimedia Commons.