Czertezik

Czertezik to szczyt o wysokości 772 m w Pieninach Właściwych – druga co do wysokości kulminacja Pieninek i jeden z najlepszych punktów widokowych na środkową część Pienińskiego Przełomu Dunajca. To długi i wąski wierzchołek: od zachodu, ok. 150 m dalej, sąsiaduje z nieco wyższym Czerteżem (774 m), a od południowego wschodu przełęcz Sosnów (650 m) oddziela go od Sokolicy. Szczyt leży w Pienińskim Parku Narodowym, w granicach Krościenka nad Dunajcem (powiat nowotarski, województwo małopolskie); do centrum Krościenka jest ok. 1,9 km na północny zachód.

Nazwa pochodzi od dawnej polany Czertezik na stokach góry. Językoznawcy wywodzą ją z wołoskiego certez – „jasny, czysty, prześwietlony”, a ruskie „czerteż” oznacza wypalony, wykarczowany las.

Jak dojść / szlaki

Przez szczyt prowadzi niebieski Główny Szlak Pieniński na odcinku Sokolej Perci (z Sokolicy na Bajków Groń). Z przełęczy Sosnów ścieżka wznosi się stromo zakosami na Czertezik – 20–30 min; tuż za wierzchołkiem jest skrzyżowanie z zielonym szlakiem do Krościenka.

• Ze Szczawnicy niebieskim przez przeprawę na Dunajcu i Sokolicę – ok. 1 h 30 min (w dół 1 h 15 min); z Sokolicy ok. 30 min.
• Z Trzech Koron niebieskim przez Zamkową Górę, Bajków Groń i Czerteż – ok. 2 h 05 min (w przeciwną stronę 2 h 15 min).
• Z Krościenka nad Dunajcem zielonym – ok. 1 h 20 min (w dół 1 h 05 min).

Co widać ze szczytu

Na szczycie znajduje się punkt widokowy, a urwisko poniżej zabezpieczono metalową barierką. Roztacza się stąd widok na środkową część Przełomu Dunajca – głęboki kanion, którym rzeka przecina Pieniny – z Masywem Trzech Koron po drugiej stronie doliny Pienińskiego Potoku.

Przyroda i historia

Partie wierzchołkowe zbudowane są z wapieni krynoidowych. Stok południowy jest stromy, miejscami skalisty i opada do Dunajca oraz do głębokiej doliny Pienińskiego Potoku, oddzielającej Pieninki od Masywu Trzech Koron. Poniżej wierzchołka jest skalne urwisko o wysokości 35–40 m, niżej stromizny z rzadkim lasem sosnowo-bukowym. Ok. 50 m poniżej szczytu odkryto w 1953 r. niewielką, 6-metrową jaskinię. Stoki północne porasta las bukowo-jodłowy.

Stwierdzono tu bardzo rzadkie w Polsce rośliny – kruszczyka drobnolistnego i tawułę średnią – oraz pojedyncze cisy. Pieninki to w ogóle kraina reliktowych sosen na skałach, muraw kserotermicznych i polan, na których żyje niepylak apollo.

Turyści zwiedzali Czertezik już ok. 1900 r., a w 1906 r. wyznakowano nań szlak. Dzisiejszą Sokolą Perć wytyczył w 1926 r. ks. Walenty Gadowski, twórca tatrzańskiej Orlej Perci.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Podejście z przełęczy Sosnów jest strome, a wapień i korzenie po deszczu i zimą są śliskie. Na punkcie widokowym nie wychodź za barierkę – poniżej jest urwisko. W czasie burzy nie zostawaj na odsłoniętej grani: zielony szlak do Krościenka pozwala szybko zejść. Wstęp do Pienińskiego Parku Narodowego jest bezpłatny, ale obowiązują ścisłe zasady: poruszaj się wyłącznie po znakowanych szlakach (nie wchodź na skały, łąki ani za barierki), przebywaj w parku tylko w porze dziennej – od godziny przed wschodem do godziny po zachodzie słońca – nie wprowadzaj psów, nie lataj dronem, nie biwakuj i nie pal ognisk. Przeprawa w Szczawnicy działa tylko w ciepłym sezonie (według przewodników mniej więcej od maja do października); zimą wygodniej wyruszyć z Krościenka.

Pieniny obsługuje GOPR (Grupa Podhalańska, sekcje w Szczawnicy i Krościenku): tel. 985 lub +48 601 100 300 oraz 112; warto zainstalować aplikację «Ratunek».

Ciekawostki

• Czertezik i Czerteż to „bliźniacze” szczyty o nazwach tego samego pochodzenia, różniące się wysokością zaledwie o 2 m.
• Znakowany szlak na Czertezik istniał już w 1906 r. – dwadzieścia lat przed Sokolą Percią.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Andrzej Harassek, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0; Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.