Protyate Kamień (Sokolnie Oko)

Zakwaterowanie w pobliżu

Protyate Kamienie - geologiczny pomnik przyrody o lokalnym znaczeniu, grupa malowniczych skał. Znajduje się na południe od przełęczy Nimchych w Pokucko-Bukowińskich Karpat, na granicy rejonu Putylskiego i rejonu Wyżnickiego w obwodzie Czerniowieckim, w pobliżu wschodniej części wsi Khorovy, u źródeł potoku Smuhariv, na którym znajduje się słynny kaskadowy wodospad Bukowiński. Skały składają się z rozczłonkowanych potężnych warstw piaskowca. Niektóre z nich są przesiąknięte otworami i przejściami, co jest powodem powstania nazwy - Protyate Kamienie. Ten obiekt turystyczny jest dość znany i popularny w obwodzie Czerniowieckim, o czym świadczą góry śmieci w pobliżu skał.

Te malownicze skały, które imponują swoją potęgą i unikalnością, powstały z potężnych warstw piaskowca, w niektórych z nich można zaobserwować otwory i przejścia wewnątrz, co jest powodem powstania nazwy - "protyate". Skały "Protyate Kamienie" są dość znane w regionie Czerniowieckim, jednak w innych regionach niewiele o nich wiadomo. Warto zauważyć, że kamienie są gigantyczne - znacznie większe niż te w Ternoshory i w pewnym sensie przypominają lodołamacze, które torują sobie drogę w karpackim morzu drzew. Można z pewnością powiedzieć, że jeden dzień nie wystarczy, aby zobaczyć i zbadać wszystkie kamienie wraz z małymi jaskiniami, do których tak bardzo chce się wejść. Dlatego latem turyści często zostają tutaj na noc w namiotach, aby w pełni poczuć mistycznego ducha natury. Oprócz skał warto zauważyć piękne widoki Karpat oraz dość dziwny mieszany las - świerki i jodły rosną między brzozami i bukami. Po drodze do skał znajduje się wiele małych górskich źródeł z pyszną wodą.

Wysokość kamiennych gigantów jest bardzo zróżnicowana - od kilku dziesięciu metrów do pojedynczych kilku metrowych kamieni rozrzuconych wokół. W skałach tu i ówdzie widać liczne pustki, od miniaturowych do kilku metrów. Obszar otacza mieszany las, w którym między bukami i brzozami rosną nieliczne drzewa iglaste.

Najpopularniejsza i najwyższa skała z Protyate nosi nazwę - "Sokolnie Oko" (maksymalna wysokość względna - 40 metrów). W wyniku erozji powstał w niej kamienny łuk przypominający oko. Rozmiar gigantycznego łuku wynosi ponad 10 metrów. U podnóża skały od północnej strony znajduje się mała trójkomorowa jaskinia, do której można dostać się przez dwa wejścia-otwory. Dwa inne otwory, znacznie węższe od pierwszych, przechodzą przez skałę i kończą się po jej wschodniej stronie. Na szczycie skały utworzono naturalny zbiornik o średnicy i głębokości około 70 cm. Chociaż odwiedza się to miejsce głównie w suchą pogodę, podczas deszczu można zobaczyć ciekawe zjawisko - wodospady spadające ze skały po bokach łuku. Od północnej strony, u podnóża góry, znajduje się mała trójkomorowa jaskinia "Naskrizna". W innych skałach odkryto jeszcze kilka jaskiń, które otrzymały nazwy "Bermudski Trójkąt" i "Skałolazka". Niedaleko Sokolnie Oko, w kierunku wschodnim w stronę grzbietu, znajdują się liczne mniejsze, ale bardzo malownicze masywy skalne. Interesująca jest również tak zwana "Pawlikowa Ujścia", która oddziela potężną ścianę kamienną od skały.

Jeśli uważnie przyjrzysz się skałom, możesz zobaczyć wiele rysunków naskalnych i wyrytych znaków na kamieniach, wśród których są twarze ludzi, sylwetki kobiet, czaszki, serca, odciski rąk, różne tajemnicze symbole itp. Niestety, większość z nich nie ma starożytnego pochodzenia. Chociaż nie ma drogi do tego miejsca, a masowa "turystyka", jak na przykład w Skałach Dovbusza w Bubnyshche, jest tutaj nadal nieobecna, ślady obecności ludzi w postaci stosów śmieci i śladów po ogniskach można znaleźć bez większego wysiłku. Latem turyści często zostają tutaj na noc w namiotach.
Odwiedzając to miejsce, Lesya Ukrainka w swoim liście do Olgi Kobylianskiej opisała skałę jako niepojęty sen, który może pojawić się tylko raz i zniknąć na zawsze. Liczne legendy świadczą o pochodzeniu nazwy skał, według których górale nie mieli możliwości zejścia z gór, więc podgrzewali wodę w kotłach i rzekomo wylewali ją na skały. W ten sposób powstały "protyate przejścia". Inna legenda opowiada o opryszkach Sokol z bandą, którzy ukryli tutaj liczne skarby. Co roku we wrześniu w tej okolicy odbywa się ceremonia inicjacji dla studentów pierwszego roku wydziału geografii Uniwersytetu Czerniowieckiego im. Jurija Fedkowicza.
"Protyate Kamienie" z główną skałą "Sokolnie Oko" są częścią Narodowego Parku Przyrody Wyżnickiego, imponując swoją monumentalnością, tajemniczością i unikalnym pięknem, i należą do pomników przyrody o lokalnym znaczeniu. Tutaj kręcono niektóre sceny licznych filmów, w tym tak znanych jak "Biały ptak z czarną plamą" i "Zakar Berkut".

Protyate Kamień wieś Khorovy Rejon Putylski

1. Najłatwiejszym sposobem dotarcia do kamieni jest dotarcie do osady Khorovy wsi Pidzakharychi. Można jechać autobusem lub własnym transportem w kierunku Putyla. Następnie skręcamy w lewo i szeroką żwirową drogą wznosimy się przez około 30-40 minut na przełęcz. Skały znajdują się godzinę spacerem od przełęczy Nimchych, na niskim grzbiecie górskim. Na przełęczy znajduje się potężny kompleks turystyczny z restauracją, hotelem i wyciągiem narciarskim. Tam możesz odpocząć i dobrze zjeść oraz wyjaśnić swoją trasę. Z restauracji na przełęczy Nimchych należy wspinać się w górę po niedawno zbudowanej przez właścicieli restauracji dobrej drodze z płyt betonowych, która doprowadzi cię do nowego kompleksu z restauracją, który jest w budowie. To dobry punkt orientacyjny i nie można się zgubić. Po wspięciu się na niewielki grzbiet nad przełęczą droga prowadzi prosto. Po kilku setkach metrów zaczyna się las bukowy, przechodząc przez który w kierunku południowym, wkrótce pojawią się skały.

2. Można dotrzeć do Nimchych z Wyżnicy drogą przez Wyżenkę. Jednak w takim przypadku lepiej zamówić taksówkę lub jechać własnym transportem, ponieważ połączenia autobusowe w tym kierunku nie są tak aktywne jak w kierunku Putyla. Z przełęczy kontynuujemy trasę w kierunku południowym gruntową drogą, która zaczyna się w pobliżu kawiarni i omija wyciąg narciarski. Po dotarciu do zauważalnej kapliczki warto bezdrzewnym zboczem wspiąć się na grzbiet i już jego grzbietem wyjść na najwyższy szczyt trasy - górę Prosychną (913 m). Wzdłuż trasy grzbietem otwierają się wspaniałe widoki na dolinę Czeremoszu, grzbiety Pisanego Kamienia, Skupowej i Czarnohory. Wzdłuż grzbietu schodzimy na rozległą polanę. Stąd ścieżką, która w prawo stromo opada do lasu, wychodzimy do skał Sokolnie Oko (wysokość do 40 m), które wznoszą się po obu stronach nad małym wypłaszczonym placem. Największym cudem tego obszaru jest gigantyczny kamienny łuk Sokolnie Oko. Opowieści i legendy twierdzą, że w dawnych czasach żyli tu ludzie, później znajdowali schronienie opryszkowie Oleksy Dovbusza. Mówi się również, że ukryte są tu bogate skarby. Wracając na polanę, kontynuujemy trasę polną drogą w kierunku południowo-wschodnim do kolejnego nagromadzenia kamiennych brył, które wznoszą się nad powierzchnią ziemi na 30-40 metrów - Protyate Kamienie. Przechodząc przez otwór w kamieniu, warto wyjść na ich szczyt. Z nazwą "Protyate Kamienie" związana jest legenda. Mówi się, że dawno temu, gdy górale nie mieli wygodnej drogi, aby zejść z gór, znaleźli dość łatwy sposób - podgrzewali wodę w kotłach i wylewali ją na skały. Wrzątek erodował piaskowce, w wyniku czego w górskim zboczu powstały małe "protyate" przejścia-jaskinie. Od tego czasu ten obszar nazywa się - "Protyate Kamienie". Te bryły, które są elementami niegdyś ciągłej taśmy potężnych piaskowców, imponują swoją monolitycznością i unikalnością.

Nie zmieniając kierunku, mijamy z prawej strony jeszcze jedną skałę w lesie i wychodzimy do domów wsi Roztoka. Tutaj można, skręcając w lewo, zejść do doliny Wyżenki i przejść obok wodospadu oraz „Żelaznego Źródła” do Wyżnicy. Po prawej stronie wiejska droga prowadzi w dół wzdłuż potoku Smuhariv do rzeki Czeremosz w wsi Roztoka. Po przejściu kilku domów, schodzimy ścieżką w dolinę potoku do malowniczych Bukowińskich (Smuharivskich) wodospadów. Schodzimy do Czeremoszu w wsi Roztoka drogą, która prowadzi doliną potoku Smuhariv.

3. Najbardziej malowniczy, ale najmniej bezpieczny sposób dotarcia do Protyate Kamieni zaczyna się w wsi Roztoka. Po dotarciu do granicy wsi Pidzakharychi i Roztoka należy się zatrzymać, skręcić w lewo i iść dalej pieszo. To około 500 metrów dalej w stronę Putyly niż w pierwszej opcji. Po drodze do kamieni, oprócz wspaniałej przyrody, można zobaczyć jeszcze jeden obiekt turystyczny - wodospady Smuhariv. Po wodospadach należy skręcić w lewo i wspinać się przez górę do domków osady Bediiv - przysiółka wsi Roztoka, który składa się zaledwie z kilku gospodarstw. To dobry szlak na pieszą wędrówkę, ale są też minusy. Całkowicie brakuje oznakowania na trasie, więc bardzo łatwo się zgubić. Warto iść tym szlakiem przynajmniej pierwszy raz z przewodnikiem, który dobrze zna okolicę. Czas potrzebny na dotarcie do Protyate wynosi około 2-3 godzin.

Interesujące fakty:

Pochodzenie nazwy "Protyate Kamienie" opowiada legenda. Zgodnie z nią w dawnych czasach górale nie mieli wygodnej drogi, aby zejść z gór do doliny. Później znaleźli wygodne wyjście: podgrzewali wodę w kotłach i wylewali ją na skały. W ten sposób w niestabilnym piaskowcu powstały "protyate", czyli przetknięte przejścia, które nadały nazwę temu obszarowi.

Każdego roku na początku września w kanionie odbywa się ceremonia tzw. "inicjacji" - ceremonia przyjęcia w poczet studentów pierwszego roku wydziału geografii Uniwersytetu Czerniowieckiego im. Jurija Fedkowicza. Wydarzenie odbywa się w nocy, a pojawienie się boga Geo z łuku z pochodnią, który z dużą prędkością wpada w tłum studentów za pomocą liny, nadaje wydarzeniu mistycyzmu, a nawet wzbudza trochę strachu.

Niedaleko Protyate, na Nimchych, znajduje się kolejny obiekt turystyczny wart uwagi - "Jaskinia Dovbusza" (długość około 20 metrów).

"Raz wjechaliśmy na wysoką górę Nimchych i widzieliśmy stąd przy zachodzie słońca coś tak pięknego i srebrnego jak sen - mówią, że to nazywa się Roztoka, ale myślę, że to wcale nie jest nazywane i że już tego tam nie ma, bo coś takiego może się pojawić tylko raz i zniknąć, a już gdyby ktoś chciał to samo zobaczyć po raz drugi, to by tego nie znalazł" - tak pisała Lesya Ukrainka w liście do O. Kobylianskiej 1 sierpnia 1901 r., opisując swoje wrażenia z podróży.

Przy uważnym badaniu kamieni można znaleźć wiele rysunków naskalnych i pełno wyrytych lub wyciętych znaków na kamieniach. To i sylwetki nagich kobiet, czaszki, twarze ludzi, odciski rąk, znaki masońskie, serca, napisy "tutaj był Vasya" i wiele innych przejawów "sztuki turystycznej".

Śmieci leżą w dużych kupach w pobliżu skał, czasami przykryte liśćmi, aby były mniej widoczne. Oczywiście, że to praca lokalnych mieszkańców, ale turystycznych śmieci też nie brakuje. Zanieczyszczenie Karpat postępuje w szybkim tempie, a Huculi tutaj nie ustępują turystom.

Dzięki aktywistom i organizacji społecznej "Karpackie Szlaki", ten szlak jest teraz oznakowany z tablicami, więc nawet początkujący nie zgubi się na tych pełnych piękna ścieżkach.