Połonina Drahobrat

Drahobrat to wysoko położona połonina na północnych stokach Świdowca w rejonie rachowskim na Zakarpaciu, u podnóża gór Stih (1704 m) i Drahobrat, czyli Pierwszy Żandarm (1763 m). Dolina leży na wysokości 1300–1400 m, a zabudowa i stoki sięgają około 1700 m. Z osady Jasinia prowadzi tu 9–12 km górskiej drogi gruntowej, którą pokonują tylko auta z napędem na cztery koła.

Dziś większość ludzi zna Drahobrat jako najwyżej położony ośrodek narciarski Karpat Ukraińskich: stoi tu ponad pięćdziesiąt hoteli i domków, działają wyciągi orczykowe i krzesełkowe. O ośrodku zimą piszemy osobno — w artykule „Ośrodek narciarski Drahobrat”. Ta strona dotyczy samej połoniny i letnich wędrówek stąd.

Co zobaczysz

Drahobrat leży w kotlinie w kształcie podkowy, na granicy lasów świerkowych i piętra subalpejskiego. Nad nią wznoszą się trawiaste stoki Stihu, skaliste Żandarmy i masyw Bliźnicy (1883 m) — najwyższego szczytu Świdowca, odległego od ośrodka o około 2,5 km. Ze stoków dobrze widać Czarnohorę z Howerlą (2061 m) i Petrosem (2020 m), a na północy fale Gorganów z Dowbuszanką (1754 m) i Siniakiem (1662 m).

Latem połonina jest zielona, a na stokach nad ośrodkiem wciąż pasą się krowy i owce — widać je na zdjęciach z różnych lat. Wyżej, na Bliźnicy, znajduje się botaniczny pomnik przyrody „Skały Bliźnicy” z szarotką alpejską i innymi rzadkimi roślinami. Jesienią stoki rudzieją, a śnieg spada tu wcześnie i leży długo: cień Bliźnicy zasłania dolinę przed słońcem, więc pokrywa śnieżna utrzymuje się od listopada do maja.

Pasterze, koliby i ser

Według badaczy nazwa „Drahobrat” oznacza „wyrąb”: dawniej była to zwykła połonina na miejscu wykarczowanego lasu, gdzie wypasano owce, koszono siano i robiono ser. Sama połonina dawno stała się ośrodkiem i źródła nie wspominają o działających szałasach w obrębie zabudowy. Ale życie pasterskie toczy się tuż obok: niżej, na połoninie Kraczuniaska, gdzie stoi koliba, pasterz latem wyrabia budz i wurdę dawną metodą, a miejscowi kupują u niego ser na zimę. Serownie działają też na sąsiednich połoninach głównego grzbietu, m.in. na Worożeskiej. Czy dana koliba działa w tym sezonie, nikt nie powie z góry — pytaj na miejscu. Kupując ser, podchodź do szałasu ścieżką, zawołaj gospodarza i nie wchodź sam do koszaru.

Historia i legendy

Pierwszym obiektem rekreacyjnym na połoninie było schronisko „Drahobrat”, zbudowane w 1956 roku; budynek stoi do dziś. W 1980 roku Uniwersytet Moskiewski zbudował tu laboratorium lawinowe i pierwszy wyciąg; laboratorium spłonęło w 1991 roku. W latach 90. majątek wykupili byli narciarze wyczynowi, w latach 1996–1997 ośrodek przyjął pierwszych turystów, a w 2003 roku zatwierdzono plan zagospodarowania połoniny. Od tego czasu zabudowa rosła głównie chaotycznie. Wokół planów ogromnego ośrodka na Świdowcu wciąż toczą się spory i sprawy sądowe, a ruch społeczny „Wolny Świdowiec” zabiega o ochronę połonin.

Na dole, w Jasini, opowiada się legendę o pasterzu Iwanie Struku, którego stado przetrwało nagłą zimę w koszarze z jesionu; w podzięce zbudował cerkiew — dziś to cerkiew Strukowska, a pasterz ze stadem zdobi herb osady.

Szlaki

• Jasinia — Drahobrat. Podejście drogą gruntową i ścieżką za zielonym oznakowaniem, około 10 km; zobacz naszą trasę „Jasinia — Drahobrat”. Wielu oszczędza siły i podjeżdża terenówką.
• Drahobrat — Bliźnica — Drahobrat. Najpopularniejsze wyjście w obie strony: obok jeziora Iwor na Bliźnicę i z powrotem. Według relacji zejście z Bliźnicy do Drahobratu zajmuje mniej niż godzinę. Trasa: „Drahobrat — g. Bliźnica — Drahobrat”.
• Przez Drahobrat do Kwasów. Jasinia — Drahobrat — Bliźnica — Kwasy, klasyczne przejście przez Świdowiec: trasa z Jasini do Kwasów.
• Pętla dwudniowa. Jasinia — Drahobrat — jezioro Iwor — Bliźnica — Żandarmy — Stih — Wełykyj Kotel — Czarna Cisa: około 33 km i 1400 m przewyższenia, nocleg nad jeziorem Iwor lub Worożeskim. Podobny wariant: z Jasini przez Drahobrat, Stih i Wełykyj Kotel.
• Główny grzbiet. Czerwony szlak trawersu Świdowca z Ust-Czornej do Jasini (około 51,5 km) przechodzi przez Drahobrat; trasa jeziorami: z Czarnej Cisy przez Drahobrat, jeziora Worożeskie, Dohiaska i Apszyniec.

Jeśli nie chodzisz po górach, Drahobrat i tak jest wart wyjazdu: terenówka dowozi wprost na połoninę, a krótkie spacery po stokach Stihu dają szerokie widoki bez ciężkiego podejścia. Zimą działają wyciągi; czy któryś z nich działa latem, zależy od sezonu — turyści piszą różnie, więc sprawdź na miejscu.

Dojazd

Do Jasini dojedziesz pociągiem linią Iwano-Frankiwsk — Rachów albo autobusem. Dalej na Drahobrat prowadzi górska droga gruntowa: często rozmywa ją potok Świdowiec, dlatego zwykłe auta tu nie wjeżdżają. Turyści radzą zostawić samochód w Jasini i zamówić transfer terenówką lub ciężarówką — miejscowi nazywają je „drahobrat-taxi”.

Kiedy jechać i pogoda

Najlepsze miesiące na wędrówki to lipiec–wrzesień, gdy połoniny są wolne od śniegu; w czerwcu na stokach Bliźnicy bywają jeszcze płaty śniegu. Pod koniec lata na grzbiecie dojrzewają borówki. Sezon narciarski trwa od listopada do połowy maja. Pogoda na otwartym grzbiecie zmienia się szybko: latem częste są mgły i burze, jesienią silny wiatr i wczesny śnieg.

Woda, schronienia i nocleg

Na podejściu z Jasini jest kilka źródeł, a nad ośrodkiem — źródło pod górą Stih i inne źródła na jej stokach; niektóre latem słabną, więc zarezerwuj czas na nabranie wody. W pobliżu są schron „Spartak” i stare schronisko. Nocować można w hotelach i domkach samego Drahobratu albo na dole, w Jasini; namioty turyści rozbijają nad jeziorem Iwor, choć wygodnych miejsc jest tam niewiele i brakuje drewna.

Bezpieczeństwo

• Przy stadach trzymaj się z dala od zwierząt i nie uciekaj przed psami pasterskimi — spokojnie się zatrzymaj i zawołaj pasterza.
• Na grzbiecie nie ma gdzie schronić się przed burzą i mgłą; wychodź rano, śledź prognozę i miej mapę offline — oznakowanie miejscami jest słabe.
• Tablice pamiątkowe na Bliźnicy i Pierwszym Żandarmie przypominają o turystach, którzy zginęli z wychłodzenia, po upadkach i pod śniegiem. Zimą stoki poza trasami są zagrożone lawinami.
• Na południe od ośrodka zaczyna się świdowiecka część Karpackiego Rezerwatu Biosfery: nie zrywaj roślin i nie zostawiaj śmieci.
• W razie wypadku dzwoń pod 112 lub 101 — górska służba poszukiwawczo-ratownicza Państwowej Służby ds. Sytuacji Nadzwyczajnych; pogotowie — 103.

Co mówią turyści

• Droga z Jasini jest trudna nawet dla doświadczonych kierowców, więc większość radzi wjechać na górę miejscową terenówką.
• Latem na Drahobracie jest cicho i mało ludzi, a stoki obfitują w grzyby i jagody.
• W porównaniu z dużymi ośrodkami jest tu spokojniej i przytulniej, ale zabudowa jest chaotyczna, a standard domków bywa różny.
• Najmocniejsze wrażenie robią wschody i zachody słońca nad Czarnohorą i Gorganami.
• Oznakowanie na grzbiecie miejscami jest ledwo widoczne, więc warto mieć nawigację lub mapę offline.
• Źródło pod Stihem ma smaczną wodę, ale w suszę płynie słabo; turyści proszą, by znosić swoje śmieci na dół.

Połoniny i szczyty w okolicy

• Połonina Bliźnicy — podszczytowe pastwiska najwyższej góry Świdowca, 2,5 km na południe.
• Góra Bliźnica (1883 m) — główny cel wycieczek z Drahobratu.
• Góra Drahobrat (Żandarm) — skalisty szczyt tuż nad ośrodkiem.
• Góra Stih (1704 m) — na jej stokach są trasy narciarskie i pasą się krowy.
• Połonina Worożeska i jezioro Worożeskie — za Wełykym Kotlem, z serownią.
• Połonina Tatul — sąsiednia połonina na północnych odnogach Świdowca.
• Jezioro Hereszaska (Dohiaska) — największe jezioro tej części grzbietu.

Zdjęcia: Nata Mostova, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Jivolada, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Daniel Baránek, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Roman Paranko, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Naumenkophotographer, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Iuriiz, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.