Połonina Bliźnicy

Połonina Bliźnicy to podszczytowe pastwiska najwyższego masywu Świdowca w rejonie rachowskim na Zakarpaciu. Masyw ma dwa niemal identyczne wierzchołki: północny, Wielką Bliźnicę (1883 m, według innych danych 1881 m), i południowy (1872 m). Las sięga tu mniej więcej 1300–1400 m, kosodrzewiny prawie nie ma, więc wyżej łagodne stoki południowe i zachodnie oraz szerokie plateau szczytowe pokrywa jednolita połonina. Strona wschodnia natomiast opada stromo do kotła polodowcowego z jeziorem Iwor.

Przychodzi się tu po najszersze widoki Świdowca, po rzadkie rośliny „Skał Bliźnicy” i po poczucie prawdziwych wysokich gór: trawa, wiatr i grzbiety aż po horyzont. Połoninę łatwo połączyć z Drahobratem, skąd na szczyt jest około 2,5 km, albo z długą pętlą z Kwasów.

Co zobaczysz

Z Bliźnicy przy dobrej pogodzie widać Czarnohorę z Howerlą i Petrosem, Gorgany na północy, dolinę Drahobratu i jezioro Iwor pod ścianami kotła, a na południu długie połoninne ramiona Świdowca schodzące ku Cisie. Stoki pod szczytem wyglądają jak morze trawy nad lasami. Na stromych urwiskach znajduje się botaniczny pomnik przyrody „Skały Bliźnicy”: rosną tu szarotka alpejska, ukwap karpacki, dębik ośmiopłatkowy, aster alpejski, a także bartsja alpejska, różeniec górski i głodek żółty, które w Karpatach Ukraińskich występują tylko tutaj. Wiosną na niższych połoninach na drodze z Kwasów kwitną krokusy, a pod koniec lata dojrzewają borówki.

Pasterze, koliby i ser

Latem na przełęczy między wierzchołkami pasą się owce, na południowym wierzchołku spotyka się konie, a na stokach pod nim stoi szałas pasterski — widać to na zdjęciach. Same koliby z serowniami leżą niżej, na południowych połoninach: na Brajłce turyści wspominają serownie, gdzie sprzedają ser owczy i wurdę, a na Urdzie radzą przychodzić przed piętnastą, zanim ser zostanie zwieziony w dół. Na trasie z Kwasów zaznaczono fermę owiec i fermę kóz. Czy dana koliba działa akurat tego lata, nie wiadomo z góry — pytaj na miejscu. Pasterze trzymają wiele psów pasterskich, dlatego turyści radzą nie zabierać na tę wycieczkę własnego psa.

Historia i legendy

Masyw często nazywa się w liczbie mnogiej — „Bliźnice”, bo ma dwa podobne wierzchołki. Bliźnica od dawna jest kluczowym punktem głównego grzbietu Świdowca, prowadzi przez nią czerwony szlak Zakarpackiej Drogi Turystycznej. Na Wielkiej Bliźnicy i na Pierwszym Żandarmie umieszczono tablice pamiątkowe turystów, którzy zginęli w tych górach z wychłodzenia, po upadku lub pod śniegiem.

Szlaki

• Z Drahobratu. Najkrótsza droga: obok jeziora Iwor na szczyt, około 2,5 km w jedną stronę. Nasza trasa „Drahobrat — g. Bliźnica — Drahobrat”. Dla tych, którzy nie są gotowi na długie podejście, to najprostszy wariant: na Drahobrat można wjechać terenówką, a w niektórych sezonach letnich według relacji działa też wyciąg na przełęcz — sprawdź na miejscu.
• Pętla z Kwasów. Kwasy — Biłynśka — Stara — Pereslip — Mała Bliźnica — Bliźnica — Kwasy: 22,6 km i około 1465 m przewyższenia. Oficjalnie 8 godzin, ale większość turystów potrzebuje 10–12 godzin albo dzieli pętlę na dwa dni. Nasza trasa „Kwasy — g. Bliźnica — Kwasy”.
• Niebieskim szlakiem z Kwasów. Przez Zasowy, Starą i Pereslip na Bliźnicę — około 24 km, do 10 godzin.
• Głównym grzbietem. Wariant czerwonego trawersu Ust-Czorna — Kwasy: Stih, Żandarmy, północny i południowy wierzchołek Bliźnicy, dalej w dół połoninami Strimczeska i Brajłka do stacji Kwasy, około 46,5 km. Przejście z Jasini: przez Drahobrat, Bliźnicę i jezioro Iwor do Kwasów.
• Z Rachowa. Długie podejście południowymi ramionami: „Rachów — g. Bliźnica — Kwasy”.

Dojazd

Najwygodniej pociągiem linią Iwano-Frankiwsk — Rachów do stacji Kwasy (start pętli przez Trościaniec i połoniny Brajłka lub Szesa) albo do Jasini, skąd terenówki wożą na Drahobrat. Z ośrodka na szczyt zostaje około 2,5 km pieszo.

Kiedy jechać i pogoda

Połoniny są wolne od śniegu mniej więcej od czerwca do października, najlepszy czas to lipiec–wrzesień. Na szczycie płaty śniegu leżą miejscami do maja, a w październiku może już spaść nowy; turyści opisują silny wiatr na plateau nawet w pogodne dni. Jesień jest tu szczególnie piękna, gdy trawa robi się ruda. Latem częste są poranne mgły i popołudniowe burze.

Woda, schronienia i nocleg

Na samym grzbiecie wody jest mało. Źródło pod skałą w pobliżu szczytu jest słabe, a zejście do niego ryzykowne; niżej leży płat śniegu, który nie topnieje do końca lata. Więcej wody jest na połoninach południowych ramion — przy kolibach i potokach, np. źródło pod Bliźnicą. Na plateau nie ma schronień; najbliższe to chatka pod górą Bliźnica i koliba na połoninie Hropa. Namioty rozbija się na płaskim miejscu między Żandarmami (bez wody), nad jeziorem Iwor albo na połoninach w rejonie Pereslipu i Brajłki. Hotele są w Kwasach, Jasini i na Drahobracie.

Bezpieczeństwo

• Plateau jest całkowicie otwarte: we mgle łatwo zgubić ścieżkę, a przed burzą nie ma się gdzie schować. Wychodź wcześnie i śledź prognozę.
• Nie podchodź do krawędzi urwisk nad kotłem i nie schodź do źródła pod skałą przy mokrej pogodzie.
• Przy stadach nie uciekaj przed psami, zatrzymaj się i zawołaj pasterza; stado obchodź bokiem.
• Szczyt należy do świdowieckiej części Karpackiego Rezerwatu Biosfery: nie zrywaj szarotek ani innych roślin.
• Zimą i wiosną możliwe są lawiny i oblodzone stoki. W razie wypadku — 112, górska służba poszukiwawczo-ratownicza Państwowej Służby ds. Sytuacji Nadzwyczajnych (101), pogotowie — 103.

Co mówią turyści

• Pętla z Kwasów jest dużo trudniejsza, niż sugeruje obiecane 8 godzin: większość idzie 10–12 godzin albo nocuje w namiocie na połoninie.
• Najtrudniejsze są ostatnie 2–3 km stromego podejścia na szczyt i długie kamieniste zejście lasem, które męczy nogi.
• Działających źródeł na trasie jest niewiele, wodę warto nabrać zawczasu.
• Oznakowanie nie wszędzie jest widoczne, ale ścieżka przeważnie jest czytelna.
• Ludzi jest mało nawet latem, a widoki ze szczytu to główna nagroda; jesienią jest szczególnie pięknie.
• Śnieg na szczycie zdarza się i w maju, i już w październiku, a na plateau często wieje silny wiatr.

Połoniny i szczyty w okolicy

• Góra Bliźnica (1883 m) — najwyższy szczyt Świdowca.
• Góra Mała Bliźnica — przedwierzchołek na południowym ramieniu, na drodze z Kwasów.
• Góra Drahobrat (Żandarm) — skaliste Żandarmy na północ od Bliźnicy.
• Połonina Drahobrat — ośrodek i główna baza wypadowa, 2,5 km na północ.
• Połonina Brajłka i połonina Urda — południowe pastwiska z kolibami, gdzie latem robi się ser.
• Góra Stara (1472 m) — szczyt na pętli z Kwasów.
• Góra Stih (1704 m) — sąsiedni szczyt głównego grzbietu.

Zdjęcia: Daniel Baránek, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Nata Mostova, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Annair86, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.