Mała Babia Góra (Cyl)

Mała Babia Góra, czyli Cyl (słow. Malá Babia hora), to wierzchołek o wysokości ok. 1517 m n.p.m. w masywie Babiej Góry na granicy polsko-słowackiej. Jest trzecim co do wysokości szczytem całych polskich Beskidów po Diablaku i Pilsku oraz trzecim w Beskidach Orawskich. Polskie stoki należą do wsi Zawoja (gmina Zawoja, powiat suski) i leżą w Babiogórskim Parku Narodowym; słowackie — do Orawskiej Półgóry w powiecie Námestovo i Obszaru Chronionego Krajobrazu Horná Orava. Najbliższe przysiółki Zawoi, Markowa i Marki, leżą ok. 3 km na północ, a schronisko PTTK na Markowych Szczawinach — ok. 1,4 km od szczytu.

Cyl leży w północno-zachodniej grani masywu: od Diablaka na wschodzie oddziela go przełęcz Brona (1408 m), a na zachodzie grań opada do Przełęczy Jałowieckiej Południowej (993 m). Płytka przełęcz Wołowisko oddziela główny wierzchołek od Niższego Cyla (ok. 1490 m). Granią biegną granica państwowa i Wielki Europejski Dział Wodny: ze stoków północnych woda spływa dopływami Skawicy do Wisły i Bałtyku, z południowych — dopływami Polhoranki do Orawy, Wagu i Dunaju, czyli do Morza Czarnego. Po stronie słowackiej od szczytu odchodzi długi, zalesiony grzbiet, który przez Borsučie, Zadnią Vysoką i Vysoką opada do doliny Polhoranki. Północne, polskie zbocza rozdziera olbrzymie osuwisko Zerwy Cylowej.

Jak dojść / szlaki

• Od strony polskiej — główną granią z Przełęczy Jałowieckiej Północnej przez Żywieckie Rozstaje na Cyl i dalej przez przełęcz Brona na Diablak. Z przełęczy Brona na szczyt ok. 25 min (w dół 15 min), z Diablaka 1 h 10 min (z powrotem 1 h 15 min), z Tabakowego Siodła 1 h 10 min (w dół 50 min). Na przełęcz Brona łatwo wejść ze schroniska na Markowych Szczawinach.
• Szlak czerwony ze Słowacji — z Orawskiej Półgóry: ok. 3 h od schroniska Chata Slaná voda (w dół 2 h 45 min), 3 h 30 min z samej Orawskiej Półgóry (w dół 3 h 15 min). Źródła słowackie oznaczają szlak granią na Bronę i Babią Górę jako niebieski.

Przez szczyt przebiegają też zielony szlak PTTK Sidzina – Jabłonka oraz słowacki szlak długodystansowy Via Slovakia. Choć Cyl pozostaje w cieniu sąsiedniego Diablaka, jest częstym celem turystów, bo właśnie przez niego prowadzi główny szlak na Babią Górę od strony słowackiej.

Widok ze szczytu

Wierzchołek jest trawiasty, więc panorama jest bardzo szeroka — podobna do tej z Diablaka. Obejmuje ok. trzech czwartych horyzontu; jedynie w kierunku południowo-wschodnim zasłania ją masyw Babiej Góry. Przy dobrej pogodzie widać Beskid Orawski, Śląski i Żywiecki, Małą i Wielką Fatrę, Magurę Orawską, Góry Choczańskie i Pogórze Skoruszyńskie, a także Tatry Niżne i Zachodnie.

Przyroda i historia

Mała Babia Góra, jak cały masyw, zbudowana jest z fliszu — naprzemianległych piaskowców i iłowców Karpat Zewnętrznych. Wierzchołek i górne partie słowackich stoków są trawiaste. Dawniej cały grzbiet Babiej Góry był wypasany, a na północno-wschodnich stokach leżała hala pasterska zwana Czarną Halą. Po utworzeniu Babiogórskiego Parku Narodowego wypas zniesiono i tereny trawiaste stopniowo zarastają kosodrzewiną i lasem.

Pochodzenie nazwy Cyl tłumaczy się różnie. Aleksy Siemionow uważał ją za nazwę dzierżawczą pochodzącą od nazwiska. Władysław Midowicz zapisał ludowe objaśnienie mieszkańców Zawoi: zimą w południe szczyt celuje (w gwarze „cyluje”) wprost w słońce.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Szczyt leży powyżej górnej granicy lasu i jest wystawiony na wiatr, mgłę i burze; pogoda na Babiej Górze zmienia się szybko, a zimą grań bywa oblodzona. W Babiogórskim Parku Narodowym wolno chodzić wyłącznie znakowanymi szlakami, wstęp jest płatny, a część szlaków bywa sezonowo zamykana — przed wyjściem sprawdź aktualne zasady na stronie BgPN.

Po polskiej stronie ratownictwo prowadzi GOPR: 985 lub +48 601 100 300; po słowackiej — Horská záchranná služba (HZS): 18 300 (+421 18 300); wszędzie działa 112.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Pudelek, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Andrzej Otrębski, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Rafał Kozubek, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.