Babia Góra

Babia Góra (słow. Babia hora) to masyw na granicy polsko-słowackiej w Beskidach Zachodnich, a zarazem potoczna nazwa jego najwyższego szczytu – Diablaka (1723 m). To najwyższa góra Beskidów Zachodnich i, poza Tatrami, najwyższy szczyt Polski; pod względem wybitności (ok. 1070 m) wyprzedza ją w kraju tylko Śnieżka. Masyw wznosi się samotnie: od północy u jego stóp leży rozległa Zawoja, od południa – słowacka Orawa z Orawską Półgórą oraz polskie Lipnica Wielka i Zubrzyca Górna. Babia Góra należy do Korony Gór Polski, a jej grzbietem biegnie Wielki Europejski Dział Wodny między zlewiskami Bałtyku i Morza Czarnego.

Masyw ciągnie się od Przełęczy Jałowieckich na zachodzie po przełęcz Krowiarki na wschodzie. Poza Diablakiem w grzbiecie wyróżnia się m.in. Małą Babią Górę (Cyl, ok. 1517 m), przełęcz Brona (1408 m), Kościółki, Gówniak i Sokolicę. Stoki północne są bardzo strome i skaliste, południowe – znacznie łagodniejsze.

Jak dojść / szlaki

Po polskiej stronie główną bazą jest Zawoja. Przez szczyt prowadzi czerwony Główny Szlak Beskidzki: z przełęczy Krowiarki przez Sokolicę, Kępę i Gówniak na Diablak, a dalej w dół na przełęcz Brona i do schroniska na Markowych Szczawinach. Według Babiogórskiego Parku Narodowego cały czerwony odcinek od Krowiarek do Przełęczy Jałowieckiej ma ok. 14,5 km i zajmuje ok. 6 godzin.

• ze schroniska na Markowych Szczawinach przez przełęcz Brona na Diablak – 3,1 km, ok. 1,5 h w górę;
• z Markowych Szczawin szlakiem żółtym przez Suchą Kotlinkę – ok. 3 km i 1,5 h;
• szlak zielony z Przywarówki (Lipnica Wielka) obok źródła Głodna Woda – 2,3 km, ok. 2,5 h;
• szlak ze Stańcowej – 4,5 km, ok. 2,5 h w górę (wejście w Stańcowej czynne od maja).

Najtrudniejszym szlakiem Beskidów Zachodnich jest Perć Akademików – żółty szlak ze Skrętu Ratowników na Górnym Płaju na szczyt. To wąska ścieżka stromo wspinająca się po skałach północnego zbocza, ubezpieczona łańcuchami i ośmioma klamrami; jest jednokierunkowa (tylko w górę) i okresowo zamykana na zimę. Od strony słowackiej na szczyt prowadzą znakowane szlaki ze Słonej Wody koło Orawskiej Półgóry, m.in. przez Małą Babią Górę i przełęcz Brona.

Co widać ze szczytu

Skalisty wierzchołek to jeden z najlepszych punktów widokowych regionu. Przy dobrej pogodzie widać Beskidy Orawskie, Magurę Orawską, Wielki Chocz i niemal całe Tatry, a na horyzoncie Niżne Tatry, północną część Wielkiej Fatry, Małą Fatrę Krywańską i Łysą Górę w Beskidzie Morawsko-Śląskim. Dobrze widoczny jest też Beskid Żywiecki z Pilskiem.

Przyroda i historia

Masyw zbudowany jest z grubych warstw fliszu karpackiego – piaskowców i łupków ze skamieniałościami numulitów. Partie szczytowe pokrywa największe w polskich Beskidach Zachodnich rumowisko skalne, a dawne osuwiska na północnych stokach pozostawiły jeziorka, m.in. Mokry Stawek, Zimny Stawek i Czarne Oko. Babia Góra to jedyny w polskich Beskidach masyw o cechach wysokogórskich: zachował się tu pełny układ pięter roślinnych, od resztek puszczy karpackiej przez świerczyny i kosodrzewinę po naturalne piętro halne na szczycie. Naliczono tu 626 gatunków roślin naczyniowych; w lasach żyją niedźwiedź brunatny, ryś i wilk.

Park narodowy po polskiej stronie utworzono w 1954 r., a w 1977 r. UNESCO wpisało go na listę światowych rezerwatów biosfery. Słowacka część leży w Obszarze Chronionego Krajobrazu Horná Orava, a partie szczytowe od 1974 r. chroni rezerwat Babia hora. Masyw wspomina już Jan Długosz w XV w., a najstarsza mapa z jego zaznaczeniem pochodzi z 1558 r. Z powodu zmiennej pogody nazywano go „Matką Niepogód”, a także „Królową Beskidów”.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Wstęp do polskiej części parku jest płatny: bilet normalny kosztuje 10 zł, ulgowy 5 zł. Poruszać się można wyłącznie znakowanymi szlakami. Na szczycie często wieje silny wiatr i szybko nadciąga mgła, latem zdarzają się burze, a śnieg potrafi zalegać ponad 200 dni w roku; zimą stoki oblodzone bywają zagrożone lawinami, dlatego przed wyjściem warto sprawdzić komunikaty parku. Po polskiej stronie pomocy udziela Grupa Beskidzka GOPR: 985 lub +48 601 100 300, po słowackiej – Horská záchranná služba (HZS): 18 300 (+421 18 300). Numer alarmowy: 112.

Ciekawostki

• Nowe pomiary lidarowe i geodezyjne (2014–2019) dały dla Diablaka 1723,6–1723,8 m.
• Nazwę tłumaczą ludowe legendy – według jednej góra to kupa kamieni wysypana przez babę-olbrzymkę.
• W czasach komunistycznych na szczycie wisiała tablica o rzekomym wejściu Lenina w 1912 r.; w 1996 r. zastąpiono ją tablicą upamiętniającą wejścia Jana Pawła II.

Zdjęcia: Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Rafał Kozubek, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Pudelek, CC BY-SA 4.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.