Markowe Szczawiny

Markowe Szczawiny to niewielka polana na północnych stokach Babiej Góry na wysokości około 1180 m, w gminie Zawoja w powiecie suskim, na terenie Babiogórskiego Parku Narodowego (BgPN). To serce sieci szlaków masywu: zbiega się tu większość znakowanych szlaków parku, a na polanie stoi najstarszy ośrodek turystyki górskiej w tej części Beskidów – schronisko PTTK Markowe Szczawiny.

Dawniej polana była częścią większej hali zwanej Markową Halą. Nazwa pochodzi od właściciela – nieznanego Marka z Zawoi. Drugi człon nazwy wywodzi się od szczawiu alpejskiego (Rumex alpinus), który do dziś obficie rośnie w miejscach po dawnych koszarach: gleba jest tu bogata w związki azotu pozostałe po odchodach owiec. Na halach pasterskich szczaw ten był chwastem, a miejsca, w których rósł, nazywano szczawinami. Jego wielkie liście widać do dziś przy budynkach na polanie – żywy ślad dawnego wypasu.

Już przed 1906 r. krzyżowało się tu kilka szlaków, a polana była wygodnym miejscem biwakowym przed wejściem na Babią Górę. W 1906 r. Towarzystwo Tatrzańskie zbudowało na Markowych Szczawinach pierwsze polskie schronisko turystyczne w tej części Beskidów. Stary budynek przetrwał do 2007 r., a w 2010 r. zastąpił go nowy. Na polanie jest też budynek dawnej dyżurki GOPR, mieszczący Babiogórski Ośrodek Historii Turystyki Górskiej (Muzeum Turystyki Górskiej PTTK), oraz stacja ratunkowa GOPR. 29 sierpnia 2021 r. na budynku ośrodka uruchomiono automatyczną stację pogodową (znak SR9WXY), której odczyty są dostępne w internecie. Przy schronisku znajduje się tablica pamięci ofiar katastrofy samolotu Piper Seneca z 23 maja 2013 r.

Co zobaczyć i co robić

• Szczawiny wokół budynków – rzadka okazja, by zobaczyć, jak wypas zmienił roślinność gór nawet po dziesięcioleciach.
• Muzeum Turystyki Górskiej – ekspozycja o historii turystyki na Babiej Górze (według OpenStreetMap budynek może być czasowo zamknięty – sprawdzaj na stronie BgPN).
• Punkt wyjścia na Babią Górę: stąd przez Przełęcz Bronę na najwyższy szczyt masywu, Diablak (1725 m), jest 3,1 km, około 1:31 h w górę według BgPN. Stąd zaczyna się też Perć Akademików.

Jak dojść

Najpopularniejsze i najłatwiejsze dojście prowadzi z Przełęczy Krowiarki (parking i kasa BgPN) płaską ścieżką Górny Płaj: 6,3 km, według parku 2:02 h w stronę Markowych Szczawin i 1:47 h z powrotem; ścieżka jest przygotowana tak, że BgPN oznacza ją jako dostępną dla osób z niepełnosprawnościami. Z Zawoi prowadzą szlak żółty Zawoja Widły – Markowe Szczawiny – Babia Góra, niebieski Zawoja Czatoża – Markowe Szczawiny i zielony Zawoja Składy – Markowe Szczawiny. Przez polanę biegnie też czerwony Główny Szlak Beskidzki. Podejścia z Zawoi to zwykłe leśne szlaki górskie, do pokonania dla rodzin z dziećmi, które już chodzą po górach.

Sezon i bezpieczeństwo

Wstęp do Babiogórskiego Parku Narodowego jest płatny: stan na październik 2026 bilet kosztuje 10 zł, ulgowy 5 zł (można go kupić online na bgpn.pl lub w kasach przy wejściach: Zawoja Markowa, Przełęcz Krowiarki, Stańcowa). Sama polana leży w lesie i jest osłonięta od wiatru, ale wyżej, na grzbiecie Babiej Góry, pogoda zmienia się bardzo szybko – nie bez powodu góra nazywana jest Matką Niepogód. Zimą część szlaków staje się trasami narciarskimi, na stokach może występować zagrożenie lawinowe. Na polanie działa stacja ratunkowa GOPR: 985 lub 601 100 300.

W pobliżu

W Zawoi Markowej działa Wystawa Stała Babiogórskiego Parku Narodowego w Zawoi, a na wschodzie, w Paśmie Policy, leży pastwisko Hala Krupowa.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Andrzej Otrębski, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Mariuszjbie, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Unknown authorUnknown author, Public domain, Wikimedia Commons; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.