Lubań

Lubań to najwyższy szczyt Pasma Lubania w południowo-wschodniej części Gorców, o wysokości 1211 m. Jest to duży, porośnięty lasem masyw pocięty dolinami kilku potoków, na północny zachód od Szczawnicy. Lubań ma dwa wierzchołki, według mapy Geoportalu tej samej wysokości – 1211 m: wschodni (Średni Groń) jest zalesiony i pozbawiony widoków, a zachodni słynie z rozległych panoram, szczególnie efektownych wczesnym rankiem. Między nimi rozciąga się polana Wierch Lubania – dogodny punkt widokowy i węzeł szlaków. Potoki z północnych stoków uchodzą do Ochotniczanki, z południowych – do Krośnicy lub Zbiornika Czorsztyńskiego. Od południa Lubań sąsiaduje ze znacznie niższym Wdżarem (767 m), oddzielony od niego szerokim siodłem przełęczy Drzyślawa (650 m).

Zachodni wierzchołek leży w granicach wsi Krośnica, ale stoki należą do czterech miejscowości – Ochotnicy Dolnej, Grywałdu, Krośnicy i Kluszkowiec; na Średnim Groniu graniczą Ochotnica Dolna, Grywałd i Tylmanowa (wszystkie w powiecie nowotarskim).

Jak dojść / szlaki

Przez szczyt prowadzi czerwony Główny Szlak Beskidzki na odcinku Krościenko – Przełęcz Knurowska. Według polskiej Wikipedii orientacyjne czasy podejścia to:

• szlakiem czerwonym z Krościenka nad Dunajcem przez Marszałek – 3 h 10 min (w dół 2 h 10 min); z Przełęczy Knurowskiej przez Runek – 3 h 35 min;
• szlakiem niebieskim Tarnów – Wielki Rogacz z Ochotnicy Dolnej – 2 h 15 min, z przełęczy Snozka – 2 h 05 min;
• szlakiem zielonym Ochotnica Dolna – Grywałd: z Ochotnicy 2 h 30 min, z Grywałdu 2 h 10 min;
• z Tylmanowej na Średni Groń – 2 h 15 min; z Kluszkowiec – 2 h 45 min (szlak żółty od osady turystycznej Czorsztyn).

Co widać ze szczytu

Z polany Wierch Lubania i zachodniego wierzchołka roztacza się widok na Tatry, Pieniny i Beskidy. W 2015 r. pod zachodnim wierzchołkiem zbudowano 22-metrową wieżę widokową, z której widać m.in. Jezioro Czorsztyńskie i Małą Fatrę. Dawna drewniana wieża triangulacyjna dawno się zawaliła.

Przyroda i historia

Na południowych stokach, po wschodniej stronie potoku Kluszkowianka, znajduje się leśny rezerwat przyrody Modrzewie. Z rzadkich roślin rosną tu ostrożeń głowacz i ostrożeń dwubarwny. Poniżej polany Wierch Lubania, na południowym stoku, występują wychodnie piaskowców magurskich z ambonką skalną zwaną Samorodami.

Już od 1860 r. kuracjusze ze Szczawnicy wyjeżdżali chłopskimi furkami pod szczyt, a w 1912 r. wyznakowano pierwszy szlak z Krościenka. Przy Samorodach w latach 1936–1939 Tatrzańskie Towarzystwo Narciarzy zbudowało schronisko na ok. 100 miejsc. W czasie II wojny światowej służyło ono partyzantom i ukrywającej się przed Niemcami ludności; 24 września 1944 r. Niemcy je spalili, zabijając dwóch partyzantów. Zbudowana w latach 1973–1974 na polanie Wyrobki bacówka PTTK spłonęła w styczniu 1978 r. – zachowały się kamienne fundamenty. Od lat 60. XX w. na polanie działa latem studencka baza namiotowa, prowadzona przez przewodników ze Studenckiego Koła Przewodników Górskich w Krakowie.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Lubań jest dostępny przez cały rok. Masyw jest rozległy i zalesiony, więc we mgle łatwo pomylić drogę na licznych rozstajach; zimą śnieg zalega długo. Wodę można zaczerpnąć tylko ze źródełka na południowych stokach przy szlaku na przełęcz Snozka. Na wieżę nie wchodź podczas burzy. W razie wypadku dzwoń do GOPR (Grupa Podhalańska): 985 lub +48 601 100 300, albo na 112.

Ciekawostki

• Źródła podają różne wysokości: tablica na szczycie i przewodnik „Gorce” – 1225 m, a Numeryczny Model Terenu Geoportalu – 1210,7 m dla Lubania i 1211,6 m dla Średniego Gronia.
• Według podania po klątwie bacy-czarownika pod ziemię zapadło się całe stado owiec z juhasami, a w dzień św. Jakuba (25 lipca) spod ziemi mają dobiegać ich okrzyki i dzwonki owiec.

Zdjęcia: Jakub Hałun, CC BY 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Jakub Hałun, CC BY 4.0 — Wikimedia Commons.