Zamek Czorsztyn (ruiny)

Ruiny zamku Czorsztyn wznoszą się na wapiennej skale nad Jeziorem Czorsztyńskim, na pograniczu Podhala i Pienin. Dawniej przebiegała tu dolina Dunajca i granica polsko-węgierska, a naprzeciwko, na węgierskim brzegu, stał zamek Dunajec w Niedzicy. Dziś oba zamki spoglądają na siebie przez wodę — to jeden z najbardziej fotogenicznych widoków polskich Karpat. Ruiny leżą na terenie Pienińskiego Parku Narodowego, który się nimi opiekuje. Najlepiej przyjechać w pogodny dzień, gdy z murów widać odległe szczyty Tatr.

Pierwsze drewniano-ziemne umocnienie powstało tu w XIII wieku; według parku jego fundatorką była prawdopodobnie księżna Kinga, żona Bolesława Wstydliwego. Murowany zamek wyrósł w XIV wieku: strzegł traktu handlowego z Krakowa do Budy, granicy i komory celnej. Od XV wieku zasiadali tu starostowie, którzy stopniowo rozbudowywali warownię; najwięcej zrobił w latach 30. XVII wieku Jan Baranowski, po którym została renesansowa baszta jego imienia. W czerwcu 1651 roku, gdy ówczesny właściciel walczył pod Beresteczkiem, zamek zajął oddział Aleksandra Kostki-Napierskiego, przywódcy powstania chłopskiego na Podhalu. W czasie potopu szwedzkiego ukrywał się tu król Jan II Kazimierz. W 1790 roku od uderzenia pioruna spłonęły dachy; zamku nie odbudowano i stopniowo zamienił się w romantyczną ruinę inspirującą artystów.

Co zobaczyć

Zwiedzający przechodzą przez XVI-wieczny zamek dolny do częściowo utrwalonych ruin zamku średniego i górnego. Udostępnione są także renesansowa baszta Baranowskiego i Zieleniec.

• Panoramy — z tarasów zamku górnego widać zbiornik, Pieniny Spiskie i Tatry, a z okien baszty Baranowskiego Podhale, Gorce i fragment Pienin Czorsztyńskich.
• Wystawy — w tzw. kuchni na zamku górnym ekspozycja o historii zamku i starostwa czorsztyńskiego oraz niewielkie lapidarium; w baszcie Baranowskiego dawne widokówki znad Dunajca.
• Przyroda — przy ścieżce na zamku dolnym rośnie endemiczny pszonak pieniński, a w ruinach można zobaczyć niepylaka apollo.

Informacje praktyczne

Zamek stoi nad wsią Czorsztyn, około 50 km od Zakopanego (przez Nowy Targ, a dalej drogą nr 969 w kierunku Krościenka). Przy zamku działa parking prowadzony przez operatora: zwiedzający ruiny nie płacą za pierwsze 90 minut postoju, jeśli przy wyjeździe okażą bilety na zamek (dla samochodu osobowego dwa bilety normalne). Z parkingu do wejścia prowadzi krótkie podejście. Od 1 maja do 30 września zamek jest czynny codziennie w godz. 9:00–18:00, od 1 października do 30 kwietnia w godz. 10:00–15:00 z wyjątkiem poniedziałków; nieczynny 1 stycznia, 1 listopada, w Boże Narodzenie i Wielkanoc. Bilet kosztuje 12 zł (ulgowy 6 zł), dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie. Bilety sprzedawane są wyłącznie w kasie przy wejściu, bez rezerwacji; park nie zapewnia przewodników. Ścieżki i schody są kamieniste, więc potrzebne są wygodne buty; z wózkiem jest trudno. Informacje według stanu na październik 2026 roku.

W pobliżu

Naprzeciwko, na drugim brzegu Jeziora Czorsztyńskiego, stoi zamek w Niedzicy — warto zwiedzić go tego samego dnia. W drodze z Zakopanego warto zatrzymać się przy wpisanym na listę UNESCO drewnianym kościele w Dębnie.

Oficjalna strona: piepn.gov.pl

Zdjęcia: Scotch Mist, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Andrzej Harassek, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Edyta Koczenasz, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Artur Kozioł, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.