Krzesanica

Krzesanica (słow. Kresanica) to szczyt o wysokości 2122 m w grani głównej Tatr Zachodnich, na granicy polsko-słowackiej. Jest najwyższym z czterech Czerwonych Wierchów i najwyższym w Polsce szczytem zbudowanym ze skał węglanowych. Wznosi się nad polską Doliną Miętusią na północy i słowacką Doliną Cichą na południu; na wschodzie, za Litworową Przełęczą, sąsiaduje z Małołączniakiem, na zachodzie, za Mułową Przełęczą, z Ciemniakiem. Do przysiółka Kiry u wylotu Doliny Kościeliskiej jest w linii prostej ok. 6 km, do centrum Zakopanego ok. 8 km. Z wybitnością ok. 323 m Krzesanica należy do najbardziej wybitnych szczytów Tatr. Leży w TPN i TANAP, a jej południowe stoki należą do rezerwatu Dolina Cicha.

Jak dojść: szlaki

• Czerwony szlak graniowy przez Czerwone Wierchy — z Doliny Kościeliskiej przez Ciemniak na Krzesanicę i dalej przez Małołączniak i Kopę Kondracką na Kasprowy Wierch. Przejście z Ciemniaka na Kopę Kondracką przez szczyt zajmuje ok. 1:05 h (z powrotem 1:15 h).
• Z Kir — według źródeł czeskich najprostsze podejście: na Cudakową Polanę w Dolinie Kościeliskiej, dalej czerwonym szlakiem przez Ciemniak na szczyt; ok. 4:30 h i 1200 m przewyższenia.
• Szlak niebieski — z Kościeliska (Gronik) przez Przysłop Miętusi na Małołączniak, a stamtąd czerwonym granią na Krzesanicę.
• Ze Słowacji — znacznie dłużej: np. z Podbańskiej Doliną Cichą na Suchą Przełęcz (ok. 5:20 h), a potem granią jeszcze ok. 3:40 h.

Co widać ze szczytu

Panorama z Krzesanicy od dawna uchodzi za jedną z najwspanialszych w Tatrach Zachodnich — tak oceniał ją m.in. Mieczysław Świerz. W 1880 r. Bronisław Gustawicz opisał ją w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego”: na północy w dali Beskid z Babią Górą, tuż u stóp stroma Dolina Miętusia rozdzielająca się na Mułową i Litworową, na zachodzie górna część Doliny Kościeliskiej, na południu podłużna Dolina Cicha, za nią Koprowa, a w dali Krywań, na wschodzie Świnica, Mięguszowieckie Szczyty, Rysy, Gerlach i inne szczyty Tatr Wysokich. Źródła słowackie dodają, że przy dobrej widoczności widać też wschodnią część Niżnych Tatr, Małą Fatrę i Beskid Orawski.

Przyroda i historia

Nazwa pochodzi od północnej ściany, jakby „skrzesanej” — tak tłumaczył ją w 1891 r. Walery Eljasz-Radzikowski. Wierzchołek to niemal pozioma, kamienista platforma o długości ok. 100 m. Na północ opada do Mułowego Kotła ścianą wysoką na ok. 200 m, na południe łagodnym, trawiastym zboczem. Turyści ułożyli na platformie szczytowej liczne kopczyki z kamieni.

Krzesanica zbudowana jest ze środkowotriasowych dolomitów z przeławiceniami wapieni. W ścianach południowych, po słowackiej stronie, odkryto ok. 50 jaskiń, z których najgłębsze mają 166 m; otwór Szczeliny w Krzesanicy II leży na wysokości 2110 m — to najwyżej położona jaskinia Tatr Zachodnich. Kolejne jaskinie znajdują się w północnej ścianie. Szczeliny skalne porasta bogata flora wapieniolubna: rosną tu m.in. dębik ośmiopłatkowy, sasanka alpejska, jaskier alpejski, mak tatrzański i siedem gatunków skalnic, a także kilka roślin, które w Polsce występują tylko w Tatrach.

Czerwone Wierchy od dawna były ulubionym celem wycieczek z Zakopanego, a Krzesanica słynęła z dookolnej panoramy — pisali o niej już XIX-wieczni autorzy przewodników: Maria Steczkowska (1858), Eugeniusz Janota (1860), Walery Eljasz-Radzikowski (1870) i Karl Kolbenheyer (1876). Pierwsze odnotowane wejście zimowe miało miejsce w 1908 r.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Polskie podejścia leżą w Tatrzańskim Parku Narodowym: wstęp jest płatny, schodzenie ze szlaków jest zabronione, od 1 marca do 30 listopada nie wolno poruszać się po szlakach od zmroku do świtu, a od 1 grudnia do końca lutego szlaki są zamknięte w godzinach 22:00–5:00. Szlaki słowackie (Dolina Cicha) należą do strefy wysokogórskiej TANAP i są zamknięte od 1 listopada do 31 maja.

Szeroka grań Czerwonych Wierchów jest technicznie łatwa, ale zdradliwa we mgle, która potrafi nadejść nagle; na rozległych stokach łatwo zgubić szlak — a północna ściana Krzesanicy urywa się tuż przy platformie szczytowej. Zimą stoki są lawiniaste i oblodzone. Licz się z dużym przewyższeniem i długim zejściem, sprawdzaj prognozę i nie wychodź na grań przed burzą.

Numery alarmowe: TOPR 985 lub +48 601 100 300, numer ogólny 112; na Słowacji HZS 18 300 (+421 18 300).

Ciekawostki

• Krzesanica to najwyższy polski szczyt zbudowany ze skał wapiennych i dolomitowych.
• Jaskinia na wysokości 2110 m w jej południowej ścianie jest najwyżej położoną jaskinią Tatr Zachodnich.
• Od nazwy szczytu nazwano urwisko w pobliżu płaskowyżu Hala na Wyspie Króla Jerzego w Antarktyce.

Zdjęcia: Cybularny, CC0; Aneta Pawska, CC BY 3.0; Hubert Waguła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Maciej Kraus, CC BY 2.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons.