Zamkowa Góra

Zamkowa Góra to szczyt o wysokości ok. 799 m na końcu północno-wschodniego grzbietu Masywu Trzech Koron w Pieninach Właściwych. W dawnej literaturze nazywano ją „Górą bł. Kingi”. Leży w Pienińskim Parku Narodowym, w granicach Krościenka nad Dunajcem (powiat nowotarski, województwo małopolskie); do centrum Krościenka jest ok. 2,2 km na północ, do wierzchołka Trzech Koron – niecały 1 km na południowy zachód. Głównym celem wizyty są ruiny średniowiecznego Zamku Pienińskiego (zamku św. Kingi) i Grota św. Kingi na północnym stoku.

Z trzech stron góra ma strome, trudno dostępne zbocza; tylko od południa wąska grań przez Zamkową Przełęcz łączy ją z Ostrym Wierchem i resztą masywu. Zbocza północno-wschodnie opadają dwoma żebrami do Pienińskiego Potoku, oddzielającego górę od Pieninek; w żebrach sterczą Mała i Wielka Pustelnica, a w tej ostatniej jest Jaskinia Pienińska. Od południa górę podcina ok. 50-metrowa ściana.

Jak dojść / szlaki

Obok góry biegnie niebieski Główny Szlak Pieniński (część E3) na odcinku ze Szczawnicy przez przeprawę Nowy Przewóz, Sokolicę, Czertezik, Czerteż, Bajków Groń i Zamkową Górę, dalej przez Ostry Wierch i Siodło na Trzy Korony; cały odcinek ze Szczawnicy zajmuje ok. 4 h, wrócić można krótszą drogą przez przełęcz Szopkę. Od szlaku do ruin prowadzą kamienne schody, ułożone na początku XX w. z kamieni murów zamkowych. Od zachodu, z głębokiego jaru Hulińskiego Potoku, na ruiny wiedzie ścieżka zakończona długimi schodkami z poręczami (75 stopni drewnianych i 37 kamiennych). Sam wierzchołek jest obecnie niedostępny turystycznie i zalesiony.

Co widać ze szczytu

Szczyt porasta las, więc widoków z niego nie ma; z ruin zamku widać grań Pieninek. Dawniej było inaczej: przed I wojną światową pustelnik wykonał ścieżkę z ruin na wierzchołek, a w 1930 r. Kazimierz Sosnowski opisywał ławeczki i pieniński krajobraz „niewysłowionego uroku”, z którego w trzech miejscach odsłaniały się modre tonie Dunajca.

Przyroda i historia

Zamek wzniesiono najprawdopodobniej na początku lat 80. XIII w.; jego budowę wiąże się z księżną Kingą, która chciała zapewnić schronienie klasztorowi klarysek ze Starego Sącza. Podczas III najazdu Tatarów Kinga z zakonnicami rzeczywiście się tu schroniła. To jeden z najstarszych murowanych zamków w Polsce i przykład wysokogórskiego refugium: mieścił sto osób i kilkudziesięciu żołnierzy, a urwiska od wschodu, południa i zachodu czyniły go niemal niedostępnym i trudnym do wypatrzenia z dolin. Relikty obwarowań leżą na wysokości 740–760 m, co czyni go zapewne najwyżej położonym murowanym zamkiem w polskich Karpatach. Dalsze dzieje są słabo udokumentowane; przeważa pogląd, że w XIV lub na początku XV w. zamek opuszczono i zniszczono. Obok ruin znajduje się Grota św. Kingi z jej posążkiem – miejsce pielgrzymek.

Nad Jaskinią Pienińską, na ok. 100-metrowej grani, leżą tzw. Ogródki Kingi – bujne płaty roślinności naskalnej z gatunkami wapieniolubnymi: chryzantemą Zawadzkiego, astrem alpejskim, goździkiem okazałym; rosną tu też kokorycz żółtawa i rzadki kruszczyk Muellera. Na stromych ścianach jest jedno z największych w Pieninach skupisk cisa. Dzisiejszy las bukowy wyrósł na pogorzelisku boru sosnowego, który spłonął w 1915 r. w dwutygodniowym pożarze.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Ścieżka do ruin jest krótka, ale strome schody po deszczu i zimą są śliskie; nie schodź ze znakowanych ścieżek i nie wchodź na skały – południowa ściana opada ok. 50 m. Wstęp do Pienińskiego Parku Narodowego jest bezpłatny, ale obowiązują ścisłe zasady: poruszaj się wyłącznie po znakowanych szlakach (nie wchodź na skały, łąki ani za barierki), przebywaj w parku tylko w porze dziennej – od godziny przed wschodem do godziny po zachodzie słońca – nie wprowadzaj psów, nie lataj dronem, nie biwakuj i nie pal ognisk. Przeprawa przez Dunajec w Szczawnicy działa tylko w ciepłym sezonie (według przewodników mniej więcej od maja do października), dlatego zimą na Zamkową Górę wygodniej iść z Krościenka przez przełęcz Szopkę.

Pieniny obsługuje GOPR (Grupa Podhalańska, sekcje w Szczawnicy i Krościenku): tel. 985 lub +48 601 100 300 oraz 112; warto zainstalować aplikację «Ratunek».

Ciekawostki

• W 1926 r. przy południowej ścianie zawieszono dzwon z napisem „Uproś pokój pożądany, zgodę, miłość między stany, Marjo” – pustelnik dzwonił nim na Anioł Pański.
• Przy ruinach rośnie szarotka alpejska – być może pozostałość XIX-wiecznych przesadzeń Towarzystwa Tatrzańskiego.
• Wodzie ze źródła zasilającego cysternę zamkową zaczęto z czasem przypisywać moc uzdrawiającą.

Zdjęcia: Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0; Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0; Andrzej Otrębski, napisy: Jerzy Opioła, CC BY 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons.