Trzy Korony

Trzy Korony (słow. Tri Koruny) to góra o wysokości 982 m, najwyższy szczyt Pienin Środkowych i najbardziej znana góra całego pasma. Wznosi się ok. 530 m ponad płynącym u jej stóp Dunajcem, na polskim brzegu rzeki, naprzeciw słowackiej wsi Czerwony Klasztor (ok. 1,7 km). Cała góra leży w Pienińskim Parku Narodowym, w granicach wsi Sromowce Niżne (gmina Czorsztyn, powiat nowotarski, województwo małopolskie); do Sromowiec Niżnych jest ze szczytu ok. 2 km, do Krościenka nad Dunajcem – ok. 3 km na północ.

Partię szczytową tworzy pięć turni z odpornych wapieni rogowcowych. Najwyższa, Okrąglica (982 m), ma platformę widokową z barierkami, mieszczącą ok. 30 osób. Obok stoją Płaska Skała (950 m), Nad Ogródki (940 m), Pańska Skała (920 m) i wysunięta ku południu Niżnia Okrąglica, z której oglądano panoramę, zanim udostępniono wierzchołek. Masyw oddzielają od sąsiadów przełęcze Wyżny Łazek (od grupy Łysiny), Kosarzyska (od Ostrego Wierchu) i Szopka (od Pienin Czorsztyńskich).

Jak dojść / szlaki

Wszystkie szlaki schodzą się na skrzyżowaniu pod szczytem, tzw. Siodle, skąd na platformę na Okrąglicy jest jeszcze ok. 15 minut podejścia. Grzbietem biegnie niebieski Główny Szlak Pieniński (część europejskiego szlaku E3 i Międzynarodowego Górskiego Szlaku Przyjaźni Eisenach–Budapeszt).

• Z Krościenka nad Dunajcem – szlakiem żółtym na przełęcz Szopkę, dalej niebieskim przez Siodło; według parku pętla zajmuje ok. 2 h 10 min w górę i 1 h 30 min w dół.
• Ze Sromowiec Niżnych – żółtym Wąwozem Szopczańskim na przełęcz Szopkę lub zielonym przez Wyżni Łazek na polanę Kosarzyska, dalej niebieskim; według parku ok. 1 h 40 min w górę i 1 h w dół.
• Ze Szczawnicy – przez przeprawę na Dunajcu, Sokolicę, Czertezik, Czerteż i Bajków Groń (Sokola Perć), dalej przez Zamkową Górę lub polanę Wyrobek.
• Z Czorsztyna – niebieskim przez przełęcz Osice, Macelak, przełęcze Trzy Kopce i Szopkę; ze Sromowiec Wyżnych (przystań flisacka w Kątach) szlak prowadzi na przełęcz Trzy Kopce (ok. 45 min), skąd dalej niebieskim.

Co widać ze szczytu

Platforma na Okrąglicy wisi nad Równią przy Dunajcu ponad 500-metrową przepaścią. Doskonale widać stąd Przełom Dunajca i cały park narodowy, a na horyzoncie Tatry, Beskid Sądecki, Gorce, Beskid Żywiecki i Magurę Spiską. Tatry zajmują ok. 50° panoramy – do Łomnicy jest 28 km – a przy dobrej pogodzie widać oddaloną o 63 km Babią Górę.

Przyroda i historia

Zbocza pocięte są głębokimi dolinami potoków i porośnięte lasem. Wapienne podłoże, niedostępne turnie i różnorodność siedlisk sprawiają, że Trzy Korony należą do najbogatszych botanicznie miejsc Pienin: rośnie tu siedem gatunków niespotykanych nigdzie indziej w Pieninach, a wśród rzadkich w Polsce – złocień Zawadzkiego i irga czarna. Na skałach rośnie rozchodnik wielki – roślina żywicielska gąsienic rzadkiego niepylaka apollo. W 1990 r. piargi żlebu Spuszczalnica były ostatnim miejscem w Pieninach, gdzie żyło 20–30 motyli; program restytucji w latach 1991–2010 utrzymał populację na zboczach Trzech Koron. W Pańskiej Skale gnieździ się rzadki pomurnik.

Górę pierwotnie nazywano Pieninami; w 1834 r. w dokumentach pojawia się nazwa Kronenberg, a obecna – od 1860 r. Turyści bywali tu bardzo dawno: ok. 1860 r. pod sam szczyt wyjeżdżano czterokonnymi zaprzęgami, później modne stały się wycieczki na wschód słońca. Pierwszy szlak na szczyt wyznakowano w 1906 r., a w 1929 r. państwo polskie wykupiło górę od prywatnych właścicieli. Ok. 1880 r. na Trzy Korony wchodziło 200–300 osób rocznie, w 2005 r. – ponad 60 tys.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Galerie widokowe na Trzech Koronach i Sokolicy są płatne od 1 kwietnia do 15 listopada: bilet normalny 10 zł, ulgowy 5 zł, dzieci do 7 lat bezpłatnie; bilet kupiony na jednym szczycie jest ważny tego samego dnia na drugim. Od 16 listopada do 31 marca opłat nie pobiera się. Bilet nie uprawnia do wejścia bez kolejki, a w ładne dni sezonu tworzą się tu długie kolejki. Końcowy odcinek na platformę jest stromy, z metalowymi schodami; po deszczu i zimą skały i stopnie są śliskie. Podczas burzy nie wychodź na odsłoniętą platformę nad przepaścią. Wstęp do Pienińskiego Parku Narodowego jest bezpłatny, ale obowiązują ścisłe zasady: poruszaj się wyłącznie po znakowanych szlakach (nie wchodź na skały, łąki ani za barierki), przebywaj w parku tylko w porze dziennej – od godziny przed wschodem do godziny po zachodzie słońca – nie wprowadzaj psów, nie lataj dronem, nie biwakuj i nie pal ognisk. Przeprawa przez Dunajec w Szczawnicy działa sezonowo – w chłodnych miesiącach trasę ze Szczawnicy przez Sokolicę trzeba zaplanować inaczej.

Pieniny obsługuje GOPR (Grupa Podhalańska, sekcje w Szczawnicy i Krościenku): tel. 985 lub +48 601 100 300 oraz 112; warto zainstalować aplikację «Ratunek».

Ciekawostki

• Choć góra nazywa się Trzy Korony, jej partię szczytową tworzy w rzeczywistości pięć turni.
• Od 1933 r. na turni Nad Ogródki stał totalizator opadowy obsługiwany przez pustelnika.
• Krajobraz z Trzema Koronami wykorzystano w kręconym na Słowacji filmie „Wilczarz. Ostatni z rodu Szarych Psów” (2007).

Zdjęcia: Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Marek Mróz, CC BY 4.0; Gordon Roemhild, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY 2.5 — Wikimedia Commons.