Zadni Mnich

Zadni Mnich (słow. Druhý Mních, niem. Mönch II) to szczyt o wysokości 2172 m w grani głównej Tatr Wysokich, na granicy polsko-słowackiej. Ma kształt skalnej igły i należy do najbardziej charakterystycznych szczytów Tatr Polskich; Władysław Cywiński uważa go za turnię. Wznosi się pomiędzy Cubryną (2376 m) a Ciemnosmreczyńską Turnią (2142 m): od Cubryny oddziela go Przełączka pod Zadnim Mnichem (2135 m), od Ciemnosmreczyńskiej Turni — Ciemnosmreczyńska Przełączka (ok. 2115 m). Od południa wznosi się nad Doliną Piarżystą, od północy nad Doliną za Mnichem; do Morskiego Oka jest ok. 1,7 km.

Jako jedyny z trzech Mnichów (pozostałe to Mnich i Żabi Mnich) nie jest widoczny znad Morskiego Oka — zasłania go Mnich. Widać go natomiast np. z drogi nad Morskie Oko, z byłego parkingu na polanie Włosienica.

Jak dojść / szlaki

Przez Zadni Mnich nie prowadzi żaden szlak turystyczny — to szczyt taternicki. Leży w rejonie Tatrzańskiego Parku Narodowego udostępnionym do wspinaczki. Najłatwiejsze wejście prowadzi z Ciemnosmreczyńskiej Przełączki: w zależności od wariantu I lub II w skali UIAA, ok. 15 min. Pozostałe drogi są znacznie trudniejsze: prawym filarem (III), Kominem Głazków (V), drogami Motyki, Orłowskiego, Janowskiego i Nyki (V–VI) oraz współczesnymi drogami VII–VIII. Północna ściana opadająca na Zadni Mnichowy Upłaz ma ok. 100 m wysokości, południowa nad Piarżystą Dolinką — ok. 80 m. Na Przełączkę pod Zadnim Mnichem grań opada 30-metrowym uskokiem, który przy zejściu wymaga zjazdu na linie, a przy wejściu jest jednym z najtrudniejszych (VI) miejsc grani głównej Tatr.

Słowacka i czeska Wikipedia zauważają, że mimo eleganckich linii szczyt jest dziś mniej popularny, bo nie widać go ze szlaków turystycznych, a od strony Słowacji wymaga długiego podejścia przez Dolinę Ciemnosmreczyńską. Cywiński pisze o nim: turnia piękna, lita, urwista — a ze względu na krótkość dróg taternicy zwykle pokonują jednego dnia kilka z nich.

Co widać ze szczytu

Źródła nie opisują panoramy ze szczytu. Z położenia w grani głównej wynika, że góruje on nad Doliną za Mnichem po stronie polskiej i nad górną częścią Doliny Ciemnosmreczyńskiej po stronie słowackiej, w sąsiedztwie masywu Cubryny.

Przyroda i historia

W XIX w. turnię nazywano Cukrową Skałą lub Głową Cukru, a żartobliwe nazwy juhaskie to Organista, Mnichowa Baba i Mniszka. Na początku XX w. rozpowszechniła się nazwa Mnich II czy Mnich Drugi. Obecną nazwę wprowadził Gyula Komarnicki (1909 r.; szczyt przypominał mu postać w kapturze), a w wersji polskiej — Mieczysław Świerz (1919 r.). U podnóży Zadniego Mnicha rosną rzadkie rośliny, w Polsce występujące tylko w Tatrach: bylica skalna i warzucha tatrzańska.

Pierwsze letnie wejście — Janusz Chmielowski i Klemens Bachleda, 13 września 1904 r., granią zachodnią; zimowe — Henryk Bednarski, Józef Lesiecki, Leon Loria i Stanisław Zdyb, 13 marca 1910 r. W 1934 r. R. Donath, K. Kurt, Stanisław Motyka i Štefan Zamkovský pokonali sam 30-metrowy uskok. W 1922 r. Wiktor Biegański kręcił na Zadnim Mnichu odcinek tatrzańskiego filmu „Otchłań pokuty”.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Wejście na Zadni Mnich jest wyłącznie dla doświadczonych taterników ze sprzętem lub z licencjonowanym przewodnikiem. Turyści bez umiejętności wspinaczkowych nie mają tu wstępu: brak znakowanych ścieżek. Szczyt leży w Tatrzańskim Parku Narodowym po stronie polskiej i w TANAP po stronie słowackiej; w obu parkach wspinaczka poza szlakami jest dozwolona tylko na zasadach parku, a po słowackiej stronie — członkom organizacji wspinaczkowych lub z przewodnikiem. Zimą i wiosną w dolinach pod szczytem panuje duże zagrożenie lawinowe. Ratownictwo: po polskiej stronie TOPR (985 lub +48 601 100 300), po słowackiej HZS (18 300, +421 18 300); numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Zadni Mnich jest jedynym z trzech Mnichów niewidocznym znad Morskiego Oka.
• Uskok między szczytem a Cubryną to jedno z najtrudniejszych miejsc całej grani głównej Tatr.
• W XIX w. szczyt nazywano Głową Cukru.

Zdjęcia: Adam Opioła, CC BY-SA 4.0; The original uploader was Makarczuk at Polish Wikipedia., CC BY-SA 2.5; Rafał Kozubek, CC BY-SA 4.0; The original uploader was Makarczuk at Polish Wikipedia., CC BY-SA 2.5; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons.