Uzdrowiska klimatyczne Tatr Wysokich: Nowy Smokowiec, Polanka, Kotlina

Nowy Smokowiec (Nový Smokovec) to najbardziej znane z uzdrowisk klimatycznych Tatr Wysokich. Powstał w lesie świerkowym na wysokości około 1010 m n.p.m., na południowy zachód od Starego Smokowca, z którym dawno zrósł się w jedną osadę miasta Wysokie Tatry. Nie ma tu źródeł mineralnych: leczy górskie powietrze. W pobliżu, w Tatrzańskiej Polance i Tatrzańskiej Kotlinie, działają jeszcze dwa dawne sanatoria o tej samej specjalizacji – choroby dróg oddechowych. Ta strona opisuje wszystkie trzy miejsca razem: osobno w każdym z nich gość bez skierowania nie ma wiele do roboty, ale razem dobrze pokazują, dlaczego Tatry ponad sto lat temu stały się „uzdrowiskiem powietrznym”.

Historia: doktor Szontagh i sanatoria pod Sławkowskim Szczytem

Założycielem Nowego Smokowca był lekarz Mikuláš Szontagh (1843–1899), rodem z Dolnego Kubína, absolwent Uniwersytetu Wiedeńskiego. Przed sezonem letnim 1873 roku został lekarzem zdrojowym w Starym Smokowcu, ale tamtejsze stosunki go rozczarowały. Między sezonami pracował w nadmorskich i górskich uzdrowiskach Niemiec, Szwajcarii, Francji i Włoch, m.in. w sanatoriach przeciwgruźliczych w Meranie i Davos, i marzył o własnym zakładzie takiej klasy w Tatrach. W połowie lat 70. XIX wieku gmina Wielki Sławków wydzierżawiła mu za symboliczną opłatą działkę leśną i dała za darmo drewno na budowę. Przy kopaniu fundamentów robotnicy znaleźli srebrną monetę z czasów cesarza rzymskiego Marka Aureliusza, a archeolodzy odkryli później warsztat hutniczy z okresu lateńskiego. Po II wojnie światowej sanatorium stało się państwowym uzdrowiskiem, a od 1995 roku prowadzi je spółka akcyjna Kúpele Nový Smokovec. Główny budynek Palace jest narodowym zabytkiem kultury; w latach 2014–2015 odnowiono go razem z basenem.

Surowiec naturalny: tatrzańskie powietrze

Uzdrowisko opisuje swój czynnik leczniczy tak: wyjątkowo czyste powietrze, około 1817 godzin słońca rocznie i silne promieniowanie ultrafioletowe, obniżone ciśnienie atmosferyczne (około 673 torów), umiarkowana wilgotność oraz powietrze nasycone ozonem i wonnymi olejkami eterycznymi lasu iglastego. Osada leży ponad warstwą pyłu i dymu, więc powietrze jest tu niemal wolne od bakterii i alergenów. W Tatrzańskiej Polance (1005 m n.p.m.) sanatorium dodaje do tego suche powietrze, obniżone ciśnienie parcjalne tlenu i wyrównaną temperaturę dobową bez gwałtownych wahań.

Co się leczy

Uzdrowisko w Nowym Smokowcu leczy według załącznika nr 6 do słowackiej ustawy o opiece zdrowotnej 577/2004 następujące grupy chorób: niegruźlicze choroby dróg oddechowych (przewlekłe zapalenie oskrzeli, przewlekła obturacyjna choroba płuc, astma oskrzelowa, stany po operacjach górnych i dolnych dróg oddechowych, alergiczny nieżyt nosa, zwłóknienie płuc), stany po operacji tarczycy z powodu tyreotoksykozy, nerwice po leczeniu psychiatrycznym oraz choroby zawodowe – pylicę, astmę zawodową, uszkodzenia dróg oddechowych żrącymi oparami i pyłami oraz skutki promieniowania jonizującego. Wśród zabiegów są inhalacje aerozoli na bazie wód mineralnych, tlenoterapia, „tatrzański” prysznic nosa, diatermia krótkofalowa, światłolecznictwo, masaże, gimnastyka lecznicza i grota solna. Sanatorium doktora Guhra w Tatrzańskiej Polance specjalizuje się w pulmonologii, alergologii i rehabilitacji po leczeniu onkologicznym, a sanatorium w Tatrzańskiej Kotlinie – w chorobach dróg oddechowych, a jego specjalnością jest speleoterapia, czyli ćwiczenia oddechowe w pobliskiej Jaskini Bielskiej (Belianska jaskyňa). Zabiegi zleca lekarz po badaniu.

Basen i wypoczynek

W strefie RELAX uzdrowiska w Nowym Smokowcu jest 12-metrowy basen w kształcie elipsy z lekko słoną wodą (0,3 % soli kuchennej), o głębokości 150–180 cm i temperaturze 26–28 °C, z przeciwprądem i bezpośrednim przejściem do sauny fińskiej (90 °C), a także pokój wypoczynku z widokiem na Sławkowski Szczyt. Wstęp jest płatny; godzin i cen dla gości bez pobytu uzdrowisko nie publikuje, więc wizytę trzeba uzgodnić w recepcji.

Informacje praktyczne

Do Nowego Smokowca najwygodniej dojechać z Popradu: z dworca Poprad-Tatry (około 15 km) kursuje Tatrzańska Kolej Elektryczna, autobusy zatrzymują się na dworcu w Starym Smokowcu około 500 m od uzdrowiska, a samochodem jedzie się drogą nr 534. Od polskiej granicy na Łysej Polanie trasa prowadzi przez Tatrzańską Kotlinę drogą II/537. Sanatorium doktora Guhra stoi w Tatrzańskiej Polance, kilka kilometrów na zachód, a sanatorium w Tatrzańskiej Kotlinie – w pobliżu Jaskini Bielskiej. Wszystkie trzy placówki działają przez cały rok.

W pobliżu: szlaki, szczyty, zabytki

Uzdrowisko to wygodna baza na spacery: ze stacji w Starym Smokowcu zaczyna się szlak Stary Smokowiec, stacja TEŻ – Polana Wielicka, a łatwe wyjście do Wodospadów Zimnej Wody i Hrebienoka nada się także dla tych, którzy przyjechali leczyć oddech – we własnym tempie i po konsultacji z lekarzem.

Oficjalna strona: kupelens.sk

Zdjęcia: PhDr. Pavol Svetoň, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Akul59, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Pavol Svetoň, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Jozef Kotulič, CC BY 4.0, Wikimedia Commons; Ivan Bohuš, Public domain, Wikimedia Commons.