Wielka Przehyba

Wielka Przehyba (także Wielka Prehyba, Wierch Przechyba, Złamany Wierch, Złomnisty Wierch) to zalesiony szczyt o wysokości 1191 m w Beskidzie Sądeckim, w głównej grani Pasma Radziejowej między Prehybą (1175 m) a Złomistym Wierchem Północnym (1226 m). Jest zwornikiem: na północ odchodzi od niego przez przełęcz Zwornik boczny grzbiet, rozgałęziający się na północno-zachodni z kulminacją Zgrzypy i długi północno-wschodni, opadający przez Wietrzne Dziury do doliny Popradu w Rytrze. Na szczycie graniczą trzy miejscowości — Gaboń i Roztoka Ryterska w powiecie nowosądeckim oraz Szlachtowa w powiecie nowotarskim.

Jak dojść / szlaki

W pobliżu wierzchołka biegną trzy szlaki piesze i jeden narciarski, krzyżujące się na dwóch rozdrożach poniżej szczytu — Zwornik i Rozdroże pod Wielką Prehybą:

• czerwony Główny Szlak Beskidzki: Prehyba – Rozdroże pod Wielką Prehybą – Złomiste Wierchy – Długa Przełęcz – Radziejowa;
• żółty: Stary Sącz – Tokarnia – Zgrzypy – Zwornik – Prehyba;
• niebieski: Szczawnica – Prehyba – Zwornik – Wietrzne Dziury – dolina Wielkiej Roztoki – Rytro.

Zimą przebiega tędy także szlak narciarski: Rytro – dolina Wielkiej Roztoki – Hala Konieczna – Złomisty Wierch Południowy – rozdroże Zwornik – rozdroże pod Wielką Prehybą – Prehyba.

Kilkaset metrów na zachód wznosi się sąsiednia Prehyba ze schroniskiem PTTK i 87-metrową wieżą Radiowo-Telewizyjnego Ośrodka Nadawczego; prowadzi tam asfaltowa droga z Gabonia.

Co widać ze szczytu

Sam wierzchołek jest zalesiony, więc widoków z niego nie ma. Panoramy otwierają się z polan i z sąsiedniej Prehyby, a z daleka Wielką Prehybę łatwo rozpoznać obok wieży przekaźnika – np. z Jaworek czy spod Durbaszki w Małych Pieninach.

Przyroda i historia

Wielka Prehyba to jeden z kluczowych węzłów Pasma Radziejowej, w którym znajdują się wszystkie szczyty Beskidu Sądeckiego wyższe niż 1200 m. Grzbiet główny, biegnący od Dunajca najpierw na południe, a potem na wschód przez Skałkę i Prehybę, właśnie tu skręca na południe – ku bliźniaczym wierzchołkom Złomistego Wierchu, Przełęczy Długiej i najwyższej Radziejowej (1266 m). Na północ odchodzi stąd jeden z największych grzbietów bocznych pasma, ze Zgrzypami i Wietrznymi Dziurami. Polan było tu dawniej znacznie więcej: pod koniec XIX w. i w dwudziestoleciu międzywojennym każdy nadający się skrawek ziemi zamieniano na pole lub pastwisko, a lasy ocalały głównie dlatego, że znaczna ich część należała do hrabiego Adama Stadnickiego. Po wysiedleniu Łemków w 1947 r. polany na grzbietach zalesiano lub zarastały samorzutnie, a po 1990 r. wypas niemal ustał.

Ciekawostki

• Wielka Prehyba należy do listy szczytów odznaki PTTK „Korona Beskidu Sądeckiego” oraz odznaki KZKG RP „Zdobywca Korony Beskidu Sądeckiego”.
• Dawne nazwy szczytu to m.in. Złamany Wierch i Złomnisty Wierch.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Szlaki są łatwe i dostępne przez cały rok, ale grzbiet jest zalesiony, a rozdroży wiele — we mgle pilnuj znaków; zimą zalega tu głęboki śnieg. W Beskidach pomocy udziela GOPR: 985 lub +48 601 100 300, a także numer alarmowy 112.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.