Uzdrowisko Štós: leczenie klimatyczne, speleoterapia i basen

Kúpele Štós to uzdrowisko klimatyczne w południowo-wschodniej Słowacji, w osadzie Štós-kúpele kilka kilometrów na północ od górniczej miejscowości Štós, na styku Gór Wołowskich (Volovské vrchy) i Krasu Słowackiego. Jego naturalnym surowcem leczniczym nie jest woda mineralna, lecz klimat: dolina na wysokości około 650 m n.p.m. otwiera się na południe, a z pozostałych stron osłaniają ją grzbiety i lasy jodłowo-świerkowe, dlatego powietrze jest czyste, wolne od pyłów przemysłowych i pachnie żywicą. Słowackie źródła podają, że według klasyfikacji szwajcarskiej Štós ma klimat leczniczy pierwszego stopnia bodźcowości – jedyny taki na Słowacji. Uzdrowiskiem zarządza spółka akcyjna Kúpele Štós, a.s.

Uzdrowisko wyrosło z rzemiosła. Nad górną Bodwą od XIV wieku kwitło górnictwo i kowalstwo, a w 1803 roku w Štósie otwarto pierwszą fabrykę noży (później znany Sandrik). Pracował w niej mistrz nożowniczy Róbert Komporday, entuzjasta wodolecznictwa; z jego inicjatywy w marcu 1881 roku mieszkańcy Štósu postanowili założyć uzdrowisko, w 1882 roku zaczęto budowę, a w 1883 roku otwarto pierwszy sezon. Sławę przyniosła mu praca lekarza Dezidera Czirfusza po 1888 roku, gdy powstały wille Mária (dziś Bratislava), Hungaria i Tatra oraz sala taneczna. W 1963 roku otwarto tu pierwszą klasyczną saunę fińską w Czechosłowacji. Gośćmi byli m.in. prezydent Edvard Beneš, pisarz Ivan Olbracht i poeta Laco Novomeský, a koncertował tu kompozytor Jaroslav Ježek.

Klimat i surowce naturalne

Czyste, suche powietrze i wiele słonecznych dni dają silne promieniowanie ultrafioletowe i podczerwone – podstawę klimatoterapii. Sercem uzdrowiska jest park leśny z ponad 200 gatunkami rzadkich drzew i kwiatów, wpisany na listę narodowych zabytków kultury, uzupełniony potokiem z kaskadami i fontanną. Leczenie klimatyczne wzmacnia speleoterapia – trzygodzinny pobyt w podziemnym środowisku krasowym z ćwiczeniami oddechowymi i odpoczynkiem pod opieką personelu medycznego; według słowackich źródeł uzdrowisko zabiera pacjentów do pobliskiej Jaskini Jasowskiej. Uzdrowisko ma licencję na speleoterapię zgodnie z prawem.

Co się leczy

Według oficjalnej listy uzdrowiska leczy się tu choroby układu oddechowego, choroby zawodowe, zaburzenia przemiany materii i choroby gruczołów dokrewnych, choroby onkologiczne i psychiczne. Leczeni są dorośli, dzieci oraz dzieci z opiekunem; uzdrowisko ma umowy ze wszystkimi słowackimi ubezpieczycielami zdrowotnymi. Wśród zabiegów są speleoterapia, klimatoterapia z marszami terenowymi, inhalacje, tlenoterapia, kąpiele perełkowe, wirówki, masaże, elektro-, magneto- i laseroterapia, okłady torfowe, parafina oraz miejscowa krioterapia ciekłym azotem. Zabiegi zleca lekarz po badaniu.

Basen i wellness

Dla odwiedzających dostępne są basen i strefa wellness Vitálny vodný svet („Witalny Świat Wody”): bilety na basen sprzedaje się na półtorej godziny, do Witalnego Świata – na dwie godziny, a dzieci do lat 12 mają 50 % zniżki. W dzień czynny jest basen, wieczorem Witalny Świat; poniedziałek to dzień sanitarny. Osobno można zamówić masaż, kąpiel perełkową, wirówkę czy saunę na podczerwień, a w niektórych okresach uzdrowisko oferuje jednorazowe wyjazdy na speleoterapię.

Informacje praktyczne

Osada Štós-kúpele leży przy drodze II/548 między Jasovem a Smolníkiem; Koszyce są oddalone o około 45 km na wschód, Rożniawa o 35 km na zachód. Przystanek autobusowy „Štós, Štós-kúpele” znajduje się w samym uzdrowisku. Na spacer po parku leśnym i basen potrzeba pół dnia. Wizytę w Witalnym Świecie najlepiej zarezerwować telefonicznie z wyprzedzeniem; ceny i godziny podano niżej w bloku „W skrócie”.

W pobliżu: szlaki, szczyty, zabytki

Z uzdrowiska wychodzą szlaki Štós, uzdrowisko – Pod Osadníkom na grzbiet Gór Wołowskich i Smolnícka Huta – Štós, kúpele, a w pobliżu biegnie długi szlak Pred Čuntavou – Przełęcz Duklianska. Z dziećmi warto pojechać do Wodospady Hájske w Krasie Słowackim, a o górniczej przeszłości regionu opowiada Muzeum Górnicze w Gelnicy i sztolnia Jozef.

Oficjalna strona: kupele-stos.sk

Zdjęcia: Ing. Mgr.Jozef Kotulič, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Kúpele Štós, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Ing. Mgr. Jozef Kotulič, CC BY 3.0, Wikimedia Commons.