Kasztel w Betliarze

Myśliwski kasztel rodu Andrássych

Kasztel w Betliarze (Kaštieľ Betliar) to najczęściej odwiedzana rezydencja południowo-wschodniej Słowacji. Stoi we wsi Betliar, 7 km na północ od Rożniawy (Rožňava), przy drodze do Dobszyny. Dziś jest częścią Słowackiego Muzeum Narodowego (SNM – Múzeum Betliar), które opiekuje się dawnymi siedzibami węgierskiego rodu arystokratycznego Andrássych – jednego z najbardziej wpływowych w XIX-wiecznej Europie.

W tym miejscu stał mniejszy renesansowy dwór z XVII lub początku XVIII wieku, kilkakrotnie przebudowywany przez Andrássych: w latach 1792–1795 go rozbudowano, a w latach 1880–1886 hrabia Emanuel I Andrássy przekształcił go w luksusową rezydencję myśliwską i zarazem muzeum swoich kolekcji. Architekci wzorowali się na angielskich rezydencjach wiejskich, choć w sylwetce z wysokimi dachami widać też motywy francuskie. Ostatni członkowie betliarskiej gałęzi rodu opuścili majątek w 1944 roku; po wojnie skonfiskowało go państwo, w 1952 roku założono tu muzeum, a w 1953 roku kasztel udostępniono zwiedzającym. Dzięki temu wnętrza zachowały się niemal w pierwotnym stanie, a w 1985 roku cały zespół kasztelu z parkiem uznano za narodowy zabytek kultury.

Co zobaczyć

• Apartamenty hrabiowskie na pierwszym i drugim piętrze – meble, porcelana i obrazy, głównie realistów XIX wieku.
• Biblioteka założona przez Leopolda Andrássyego w drugiej połowie XVIII wieku; jej wnętrze pochodzi z lat 1792–1795, a zbiory to głównie literatura naukowa XVIII i XIX wieku.
• Ekspozycja egiptologii i egzotycznych trofeów – przedmioty przywiezione przez członków rodu z podróży i polowań.
• Park historyczny o powierzchni 80 ha – największy park historyczny na Słowacji, zakładany przez Andrássych od końca XVIII wieku, ze stawami, pawilonami, grotami, fontanną z posągiem Psyche, studnią Hermesa z połowy XIX wieku i rzadkimi egzotycznymi drzewami.
• Wodospad Rzymski o wysokości 9 m, zaprojektowany w 1823 roku przez Josefa Bergmanna – najwyższy sztuczny wodospad i pierwsza budowla romantyczna na Słowacji, odnowiony w 2016 roku.

Informacje praktyczne

Betliar leży przy drodze krajowej II kategorii nr 67 Rożniawa – Dobszyna. Z przystanku autobusowego we wsi do kasztelu idzie się 15–20 minut wzdłuż potoku Krivý potok; przed kasztelem jest płatny parking. W maju–czerwcu i we wrześniu kasztel jest czynny od wtorku do niedzieli, w lipcu–sierpniu codziennie, a od października do kwietnia od wtorku do niedzieli 8:30–16:30. Bilet podstawowy kosztuje 12 € dla dorosłych i 6 € dla uczniów i osób 62+, dzieci do 6 lat wchodzą bezpłatnie. Park jest otwarty codziennie od 7:00 i dostępny dla osób na wózkach, więc nadaje się na wyjazd z dziećmi i starszymi krewnymi. Na zwiedzanie kasztelu i spacer po parku warto zarezerwować co najmniej 2–3 godziny.

Do muzeum należy też mauzoleum hrabiego Dionizego Andrássyego i jego żony Franciszki w Krásnohorskim Podhradiu (1903–1904) – dzieło twórców monachijskiej secesji z elementami sztuki wczesnochrześcijańskiej i starożytnego Wschodu, natomiast rodowy zamek Krásna Hôrka jest po pożarze z 2012 roku zamknięty z powodu odbudowy.

W pobliżu

Jadąc na północ w stronę Dobszyny, warto zajrzeć do Dobszyńskiej Jaskini Lodowej (UNESCO), a na południowy zachód od Rożniawy – do Ochtińskiej Jaskini Aragonitowej. Dalej na północ zaczynają się wąwozy Słowackiego Raju, m.in. Suchá Belá.

Oficjalna strona: snm.sk

Zdjęcia: Maros, Public domain, Wikimedia Commons; Ing. Mgr. Jozef Kotulič, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Palickap, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.