Ochtyńska Jaskinia Aragonitowa

Jaskinia odkryta przez górników

Ochtyńska Jaskinia Aragonitowa (Ochtinská aragonitová jaskyňa) to jedna z najbardziej niezwykłych jaskiń Słowacji. Należy do obiektu światowego dziedzictwa UNESCO „Jaskinie Krasu Agteleckiego i Krasu Słowackiego” i jest chroniona jako narodowy pomnik przyrody. Leży na północno-zachodnim stoku wzgórza Hrádok na Pogórzu Revúckim, części Rudaw Słowackich, między miasteczkami Jelšava i Štítnik.

Jaskinia nie miała naturalnego wejścia. Odkryli ją przypadkiem w 1954 roku górnicy-poszukiwacze z Jelšavy, M. Cangár i J. Prošek, podczas drążenia geologicznej sztolni poszukiwawczej „Kapusta”. W 1966 roku zaczęto drążyć osobną sztolnię dla zwiedzających o długości 145 m, a w 1972 roku jaskinię udostępniono. Korytarze powstały w soczewce dawnych dewońskich wapieni krystalicznych i ankerytów, otoczonej skałami niekrasowymi — fyllitami, dlatego geolodzy nazywają takie miejsce kryptokrasem.

Największym cudem jaskini jest aragonit, szczególna odmiana węglanu wapnia. Wyróżnia się tu trzy jego generacje. Najstarsze, mlecznobiałe nerkowate nacieki mają 121–138 tysięcy lat. Najliczniejsza druga generacja to igły długości kilku decymetrów oraz wygięte, czasem spiralne heliktyty w wieku około 14 tysięcy lat; tworzą krzaczki i kępki, w tym tak zwany „kwiat żelaza”. Formy te wciąż rosną, dlatego pozostają śnieżnobiałe. Najmłodsze aragonitowe „wachlarzyki” mają zaledwie 2–4 mm. Stabilny mikroklimat utrzymują ochry żelaziste, które pochłaniają i oddają wilgoć. Udostępnionych jaskiń tego typu jest na świecie bardzo niewiele.

Co zobaczyć

Zwiedzanie zaczyna się sztucznym wejściem: tunel długości 144 m pokonuje różnicę wysokości 19 m po 104 schodach. Dalej trasa prowadzi 300 m przez podziemne sale, a całe zwiedzanie trwa około 30 minut. Największe wrażenie robią stropy i ściany pokryte białymi krzaczkami aragonitu na tle brązowo-rudych ochr i szaroniebieskiego wapienia. Temperatura wynosi 7,2–7,8 °C, a wilgotność 92–97 %, więc warto zabrać sweter i wygodne buty. Przewodnicy proszą, by nie dotykać nacieków i nie fotografować nietoperzy z bliska.

Informacje praktyczne

Do jaskini prowadzi 2-kilometrowa odnoga od drogi między Štítnikiem a Jelšavą na wzgórzu Hrádok. Z Rożniawy przez Štítnik jest 25 km, z Jelšavy 10 km, a z Popradu przez Vernár, Dobszynę i Štítnik 80 km. Parking znajduje się 300 m od wejścia, dalej czeka krótki, prawie płaski spacer, więc jaskinia jest dostępna nawet dla osób, którym trudno chodzić po górach (w tunelu są jednak schody). Najbliższy przystanek autobusowy to „Gočaltovo, Hrádok”.

Jaskinia jest czynna od 1 kwietnia do 31 października, od wtorku do niedzieli, wyłącznie z przewodnikiem. Ceny w 2026 roku: dorośli 12 €, dzieci 4–15 lat 6 €, studenci i osoby 60+ 11 €. Fotografowanie bez statywu i lampy błyskowej jest bezpłatne. Regularne wejście odbywa się od 4 osób; rezerwacji się nie przyjmuje, a liczba miejsc na każde wejście jest ograniczona, więc latem najlepiej przyjechać przed południem.

W pobliżu

Ochtyńską jaskinię łatwo połączyć z wizytą w kasztelu Betliar koło Rożniawy lub w ruinach zamku Murań nad Płaskowyżem Muráńskim. Około godziny jazdy na północ leży kolejna jaskinia UNESCO — Dobszyńska Jaskinia Lodowa, czynna od połowy maja do połowy września.

Oficjalna strona: ssj.sk

Zdjęcia: Jojo, en:Jojo_1, pl:Jojo, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.