Salaš Zbojská: ser owczy, bryndza i żentyca na przełęczy
Salaš zbójnika Surovca
Przełęcz Zbojská leży na wysokości około 740 metrów w lasach między Breznem a Tisovcem, na skraju Pohronia i Płaskowyżu Murańskiego. Nazwa pochodzi od słowa zbojník – zbójnik. Według legendy w latach 1715–1740 tutejsze salaše służyły za kryjówkę bandzie Jakuba Surovca, a stara lipa przy salašu, która rośnie tu do dziś, ma pamiętać ich postoje. Dlatego gospodarstwo nazywa się Zbójnickim Dworem (Zbojnícky dvor).
Dziś to duży górski salaš z własnym stadem owiec rasy valaška – starej słowackiej rasy, którą gospodarze nazywają zagrożoną. Z ich mleka we własnej serowarni ręcznie, tradycyjną metodą powstaje owczy ser w grudzie, bryndza, parenice (paski parzonego sera zwinięte w ślimaka), supełki, wędzone oszczypki (oštiepok) i żentyca (žinčica) – kwaśny napój z serwatki, pity na salašach od niepamiętnych czasów. Obok pasą się konie huculskie i świnie mangalica, z których mięsa na miejscu wędzi się słoninę i kiełbasy.
Po co jechać
- Kupić ser prosto z serowarni. Na salašu sprzedaje się wszystko, co powstało z mleka własnych owiec: niepasteryzowaną 100% owczą bryndzę, parenice, oszczypki, nitki serowe, sery z papryką, czosnkiem niedźwiedzim lub ziołami, a latem świeży ser w grudzie i żentycę.
- Spróbować na miejscu. Restauracja salašu w drewnianej kolibie z dużym tarasem serwuje tradycyjną kuchnię słowacką, przede wszystkim z baraniny; w weekendy gra muzyka na żywo, a obsługa nosi stroje ludowe.
- Zobaczyć życie na salašu. Gospodarze prowadzą programy o robieniu sera i życiu na salašu, a dzieci mogą oglądać zwierzęta na pastwiskach. Można też wybrać się na wyprawę na koniach huculskich do Parku Narodowego Muránska planina.
Co spróbować i kupić
Największa atrakcja to bryndza z niepasteryzowanego owczego mleka – dokładnie taka, jaką od wieków robiono na salašach, i taka, dla której Słowacja uzyskała chronione oznaczenie geograficzne „Slovenská bryndza”. Do domu warto zabrać wędzony oszczypek lub parenicę – dobrze znoszą podróż. Obok serów sprzedaje się domową słoninę z macierzanką, šoudrę (wędzoną szynkę), kiełbasę baranią i skwarki. Ceny ze strony: bryndza 13 €/kg, większość serów 18 €/kg, żentyca 2,80 € za litr.
Informacje praktyczne
Dojazd. Salaš stoi przy drodze I/72 Brezno – Tisovec, na samej przełęczy. Przystanek autobusowy „Pohronská Polhora, Zbojská žel. zast.” jest pięć minut pieszo; od przystanku kolejowego Zbojská na malowniczej górskiej linii z Brezna do Tisovca to około 15 minut leśną drogą czerwonym szlakiem Rudnej magistrali. Samochód zostawia się na parkingu, a nie na łąkach – pasą się tam owce.
Godziny (stan na październik 2026): restauracja czynna pon–czw 10:00–20:00 i pt–niedz 10:00–21:00. Sery sprzedaje się w godzinach otwarcia salašu; dostępność najlepiej sprawdzić wcześniej: +421 910 418 788, [email protected]. Miejsce dobre dla rodzin i osób, które nie chodzą po górach: wszystko jest tuż przy drodze.
W pobliżu
- Kolej zębata w Tisovcu (Tisovecká zubačka) – jedna z nielicznych w Europie Środkowej, w sezonie z przejazdami parowozem.
- Park Narodowy Muránska planina z krasowymi płaskowyżami i stadami koni huculskich.
- Zamek Muráň – ruiny zamku nad doliną Murania.
Oficjalna strona: zbojska.sk
Zdjęcia: zbojska.sk.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Użhorod – Vyšné Nemecké — drogowe, całodobowo
- Mały Bereźny – Ubľa — drogowe, całodobowo Dla aut osobowych i autobusów; odprawy pieszych ukraińska straż graniczna nie potwierdza, ciężarówki do 3,5 t.
- Małe Selmeńce – Veľké Slemence (pieszy) — piesze, 09:00–21:00 czasu kijowskiego Tylko piesi i rowerzyści; bez dalszego transportu niewygodne w drodze w Tatry.
- Czop – Čierna nad Tisou (kolejowe) — kolejowe, całodobowo
Samochodem
Z Użhorodu do Brezna ≈274 km, ≈3 h 50 min bez kolejek: Użhorod – Vyšné Nemecké → I/19 do Koszyc → D1 przez Preszów i Poprad do zjazdu koło Liptowskiego Hradka → I/18 i I/72 przez przełęcz Čertovica do Brezna. Do Bańskiej Bystrzycy ≈322 km, ≈4 h 30 min: D1 do Rużomberku, dalej I/59 przez Donovaly. Ze Lwowa: do Brezna przez Użok i Ubľę ≈498 km (≈7 h 45 min) lub przez Polskę ≈554 km (≈7 h 05 min); do Bańskiej Bystrzycy przez Polskę (Kraków – Chyżne – Trstená – Dolný Kubín – Rużomberk) ≈535 km, ≈7 h 15 min. Na D1 potrzebna e-winieta (eznamka.sk).
Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Lokalizacja na mapie
Komentarze
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
TrudnyWielodniowyZnakowanyMagistrala Rudna: Veľký Inovec KadakProfil wysokości196–1 458 m195,4 kmpodejście 6 404 mmniej niż 1 km od „Salaš Zbojská: ser owczy, bryndza i żentyca na przełęczy”
ŚredniDwudniowyZnakowanyZbojská Nižná KľakováProfil wysokości734–1 439 m15,1 kmpodejście 1 058 m≈ 6 godz. marszumniej niż 1 km od „Salaš Zbojská: ser owczy, bryndza i żentyca na przełęczy”
TrudnyDwudniowyZnakowanyPolomka, stacja Tisovec, stacjaprzez Fabova hoľaProfil wysokości422–1 439 m28,4 kmpodejście 911 m≈ 9 godz. marszu2,3 km od „Salaš Zbojská: ser owczy, bryndza i żentyca na przełęczy”Ciekawe w pobliżu
ZamekZamek Muráň15 km od „Salaš Zbojská: ser owczy, bryndza i żentyca na przełęczy”Zamek Muráň (Muránsky hrad, oficjalnie Muráň) to ruiny średniowiecznego zamku na szczycie Cigánka (935 m) na południowym skraju Płaskowyżu Murańskiego (Muránska...
PołoninaVeľká lúka na Muránskiej planiniewysokość 887 m16 km od „Salaš Zbojská: ser owczy, bryndza i żentyca na przełęczy”Veľká lúka („Wielka Łąka”) to ogromna łąka górska na wapiennym płaskowyżu Muránska planina na północ od wsi Muráň, w południowo-wschodniej części parku narodowego o...
WodospadWodospad Bystrô na wulkanie Poľana31 km od „Salaš Zbojská: ser owczy, bryndza i żentyca na przełęczy”Wodospad Bystrego Potoku (Vodopád Bystrého potoka), nazywany przez miejscowych po prostu Bystrô lub Bystré, to jeden z najbardziej znanych wodospadów środkowej Słowacji.Rzemiosło w pobliżu
Wszystkie miejsca rzemiosła
EkofarmyČučoriedková záhrada: samozbiór borówek i sok z aronii19 km od „Salaš Zbojská: ser owczy, bryndza i żentyca na przełęczy”W 2010 roku rodzina gospodarzy posadziła tu na małej działce pierwsze krzewy borówki kanadyjskiej — i stopniowo wyhodowała z nich Čučoriedkovą záhradę (Borówkowy Ogród).
Koliby i kuchnia huculskaKoliba Strachanovka w Dolinie Jańskiej35 km od „Salaš Zbojská: ser owczy, bryndza i żentyca na przełęczy”Koliba Strachanovka (Jánska koliba) to duża drewniana koliba u wylotu Doliny Jańskiej (Jánska dolina) we wsi Liptovský Ján, uważana przez miejscowych za jedną z...
Serowarnie i połoninySalaš pod Maginhradom: owcze sery Gemeru i święto Mitrovanie35 km od „Salaš Zbojská: ser owczy, bryndza i żentyca na przełęczy”Po drugiej stronie drogi wznosi się wzgórze Maginhrad: w XV wieku stał tam zamek, który służył jako husycka twierdza, a romantyczny poeta Ján Botto poświęcił mu balladę.
Aquaparki i baseny termalneKąpielisko termalne TERMAL raj w Liptovskim Jánie35 km od „Salaš Zbojská: ser owczy, bryndza i żentyca na przełęczy”Liptovský Ján: woda termalna u wejścia do Doliny Jańskiej Liptovský Ján to stara wieś na południu Liptowa, około 10 km od Liptowskiego Mikułasza, u wejścia do Doliny...
EkofarmyFarma Východná — ekologiczna farma pod Tatrami36 km od „Salaš Zbojská: ser owczy, bryndza i żentyca na przełęczy”Farma Východná to najwyżej położone gospodarstwo ekologiczne Liptowa: leży na wysokości 930 m we wsi Východná, tuż pod Tatrami.
Przejażdżki konneKone vo Východnej: przejażdżki konne pod Tatrami39 km od „Salaš Zbojská: ser owczy, bryndza i żentyca na przełęczy”Kone vo Východnej („Konie we Východnej”) to niewielka rodzinna stadnina na łąkach nad wsią Východná w górnym Liptowie, skąd roztacza się szeroki widok na Tatry Wysokie...