Muzeum Górnicze w Rożniawie i centrum Sentinel
Muzeum Górnicze w Rożniawie (Banícke múzeum v Rožňave) to główne muzeum Gemeru, dawnej krainy kopalń i hut na południu Rudaw Słowackich. Założono je w 1902 roku z inicjatywy towarzystwa górniczo-hutniczego, przy wsparciu miasta i darowiznach Františki i Dionýza Andrássych; pomysłodawcą był dyrektor kopalń w Železníku Gustáv Eisele. Specjalny budynek według projektu dyrektora rożniawskich kopalń Alexandra Müllera wzniesiono w 1905 roku, a pierwszą ekspozycję górniczą, hutniczą i mineralogiczną otwarto w 1912 roku. To najstarszy w Europie Środkowej budynek wzniesiony specjalnie dla muzeum górnictwa i hutnictwa.
W tym samym 1912 roku powstało też muzeum miejskie; później obie instytucje połączono. Wojny przerwały ich działalność: część zbiorów skradziono, a budynek aż do 1956 roku służył innym celom. Najbardziej muzeum rozrosło się w latach 1974–1985, gdy przybyły nowe budynki i ekspozycje. W latach 2015–2017 główny kompleks przy ulicy Šafárika przebudowano na centrum wrażeń Sentinel (Zážitkové centrum Sentinel).
Co zobaczyć
- Ekspozycja górnictwa i hutnictwa Gemeru – dzieje wydobycia od pradziejów po współczesność: pierwsze narzędzia, środki transportu, przyrządy miernicze i lampy górnicze, znaleziska geologiczne i archeologiczne, codzienne życie górników oraz techniczna kopia średniowiecznego obrazu tablicowego „Metercia”.
- „Czas pary” – parowa ciężarówka Škoda Sentinel (jedna z trzech zachowanych na terenie dawnej Czechosłowacji) i walec parowy Aveling & Porter z 1883 roku, trzeci najstarszy na świecie. Sala jest dostępna dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej.
- Trasa „Transport górniczy” – działający model kolejki linowej, mapa 3D Gemeru, a na dziedzińcu przejazd kolejką górniczą prosto do dioramy sztolni Alexander z fragmentami dawnego filmu. Wokół stoją lokomotywy kopalniane, wózki, kołowroty i ładowarki, a w piwnicach – wyrobiska z różnymi obudowami.
- Ekspozycja przyrody Krasu Słowackiego w budynku z 1904 roku („Przytułek Františki”) – rośliny i zwierzęta według biotopów, geologia Rudaw Spisko-Gemerskich i Krasu oraz surowce mineralne.
- Ekspozycja historyczna (Šafárikova 31) w klasycystycznym budynku dawnej manufaktury skórzanej Marka (1782) – ponad 6000 przedmiotów z zakresu kultury mieszkania, etnografii, numizmatyki, rzemiosła i militariów, pogrupowanych według materiałów; dostępny audioprzewodnik.
Muzeum ma też galerię przy placu Górniczym i regularnie organizuje wystawy czasowe.
Informacje praktyczne
Wszystkie budynki stoją blisko siebie przy ulicy Šafárika, kilka minut pieszo od rynku; przy centrum Sentinel jest przystanek autobusowy „Rožňava, Banícke múzeum”. Centrum przyjmuje zwiedzających od wtorku do soboty w grupach z przewodnikiem (do 20 osób, zwiedzanie do 1 godziny 15 minut); bilet normalny kosztuje 10 €, rodzinny 20 € (wszystkie ceny i harmonogram w ramce „W skrócie”). Ekspozycja historyczna i galeria są czynne w dni robocze i przyjmują tylko gotówkę. Kolejka górnicza kursuje od kwietnia do września, więc rodzinom z dziećmi najlepiej przyjechać w ciepłym sezonie. Na centrum i Ekspozycję historyczną razem warto przeznaczyć 2–2,5 godziny.
W pobliżu: szlaki i szczyty
Rożniawa to węzeł znakowanych szlaków: z miasta wychodzą Szlak Pavla Jozefa Šafárika: Rožňava – Nálepkovo na północ w Rudawy oraz Rožňava – Silica na południe, na płaskowyż Krasu Słowackiego. Sześć kilometrów na północ stoi Kasztel w Betliarze – siedziba tego samego rodu Andrássych, który wsparł założenie muzeum.
Oficjalna strona: banmuz.sk
Zdjęcia: Ladislav Luppa, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Użhorod – Vyšné Nemecké — drogowe, całodobowo
- Mały Bereźny – Ubľa — drogowe, całodobowo Dla aut osobowych i autobusów; odprawy pieszych ukraińska straż graniczna nie potwierdza, ciężarówki do 3,5 t.
- Małe Selmeńce – Veľké Slemence (pieszy) — piesze, 09:00–21:00 czasu kijowskiego Tylko piesi i rowerzyści; bez dalszego transportu niewygodne w drodze w Tatry.
- Czop – Čierna nad Tisou (kolejowe) — kolejowe, całodobowo
Samochodem
Z Użhorodu ≈182 km, ≈2 h 45 min bez kolejek: Użhorod – Vyšné Nemecké → I/19 przez Sobrance i Michalovce do Koszyc → autostrada D1 przez Preszów do zjazdu koło Lewoczy → droga 533 do Spiskiej Nowej Wsi (≈177 km, ≈2 h 30 min od granicy). Ze Lwowa przez Użok i Ubľę ≈407 km, ≈6 h 40 min; przez Polskę (Kraków – Nowy Targ) ≈496 km, ≈6 h 20 min. Na D1 potrzebna e-winieta (eznamka.sk).
Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Lokalizacja na mapie
Komentarze
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
TrudnyWielodniowyZnakowanySzlak Pavla Jozefa Šafárika: Stolica RožňavaProfil wysokości284–1 477 m39,3 kmpodejście 866 m≈ 11,5 godz. marszumniej niż 1 km od „Muzeum Górnicze w Rożniawie i centrum Sentinel”
ŚredniJednodniowyZnakowanyRožňava SilicaProfil wysokości280–630 m14,7 kmpodejście 193 m≈ 4 godz. marszumniej niż 1 km od „Muzeum Górnicze w Rożniawie i centrum Sentinel”
ŚredniJednodniowyZnakowanyRožňava Škridlový KošiarProfil wysokości298–586 m14,7 kmpodejście 302 m≈ 4,5 godz. marszumniej niż 1 km od „Muzeum Górnicze w Rożniawie i centrum Sentinel”Ciekawe w pobliżu
Piwo i browaryBrowar Kaltenecker w Rožňavie: rzemieślnicze piwo z Gemerumniej niż 1 km od „Muzeum Górnicze w Rożniawie i centrum Sentinel”Rožňava to dawne królewskie miasto górnicze w Gemerze, u stóp Rudaw Słowackich. Przez stulecia jego bogactwo brało się ze złota i rud z okolicznych kopalń, a niemieccy...
ZamekKasztel w Betliarze5,9 km od „Muzeum Górnicze w Rożniawie i centrum Sentinel”Kasztel w Betliarze (Kaštieľ Betliar) to najczęściej odwiedzana rezydencja południowo-wschodniej Słowacji.
WodospadWodospady Hájske w Krasie Słowackim23 km od „Muzeum Górnicze w Rożniawie i centrum Sentinel”Wodospady Hájske (Hájske vodopády, węg. Áji vízesések) to kaskada trawertynowych wodospadów w dolinie Háj w Parku Narodowym Kras Słowacki (Slovenský kras), niedaleko...Rzemiosło w pobliżu
Wszystkie miejsca rzemiosła
Targi i jarmarkiGemerski Jarmark Rzemiosła w Krásnohorskiej Dlhej Lúce4,8 km od „Muzeum Górnicze w Rożniawie i centrum Sentinel”W 2002 roku powstało tu Stowarzyszenie Rzemieślników Gemerskich (Združenie gemerských remeselníkov) – dziś liczy ponad czterdziestu twórców z całego Gemeru.
Rzemiosło i warsztatyGarncarnia w Háju: ceramika z koła i wypał w piecu polowym24 km od „Muzeum Górnicze w Rożniawie i centrum Sentinel”Toczy na kole i lepi ręcznie naczynia użytkowe, ale największą jej pasją są piece: sama buduje kopie prehistorycznych i tradycyjnych pieców opalanych drewnem i...
EkofarmyČučoriedková záhrada: samozbiór borówek i sok z aronii35 km od „Muzeum Górnicze w Rożniawie i centrum Sentinel”W 2010 roku rodzina gospodarzy posadziła tu na małej działce pierwsze krzewy borówki kanadyjskiej — i stopniowo wyhodowała z nich Čučoriedkovą záhradę (Borówkowy Ogród).
Przejażdżki konneRanč u Trapera w Podlesoku: przejażdżki konne po Słowackim Raju36 km od „Muzeum Górnicze w Rożniawie i centrum Sentinel”Podlesok to niewielkie centrum turystyczne na północnym skraju Parku Narodowego Słowacki Raj, należące do wsi Hrabušice.
Koliby i kuchnia huculskaSpišský salaš pod Zamkiem Spiskim: kuchnia spiska od 1964 roku42 km od „Muzeum Górnicze w Rożniawie i centrum Sentinel”Między Zamkiem Spiskim a Spiską Kapitułą, na skraju równiny pod trawertynowym wzgórzem Sivá brada, stoi drewniany Spišský salaš.
Piwo i browaryMinibrowar TATRAS w Popradzie47 km od „Muzeum Górnicze w Rożniawie i centrum Sentinel”Minipivovar TATRAS to browar restauracyjny przy głównym placu Popradu, placu św. Egídia), w budynku o długiej piwnej historii.




