Szafranówka

Szafranówka (słow. Šafranovka) to szczyt o wysokości 742 m w głównym grzbiecie Małych Pienin, przez który biegnie granica polsko-słowacka. Stoki północne należą do Szczawnicy (województwo małopolskie), południowe – do wsi Leśnica w kraju preszowskim na Słowacji. Od centrum Szczawnicy do wierzchołka jest około 1,4 km, od Leśnicy – mniej więcej 1,5 km. To jeden z najłatwiej dostępnych szczytów Małych Pienin: od górnej stacji kolei krzesełkowej na Palenicę dzieli go zaledwie około pół kilometra.

Około 300 m na wschód wznosi się niższa Witkula (736 m), a na zachodzie, za dość głęboką przełęczą – Bystrzyk (704 m). Ze szczytu odbiega na północ, ku dolinie Grajcarka, boczny grzbiet z Palenicą (722 m), oddzieloną od Szafranówki przełęczą Maćkówki. Stoki południowe odwadnia Leśnicki Potok, północne – Grajcarek i Dunajec.

Jak dojść / szlaki

• Niebieski – Główny Szlak Pieniński (fragment europejskiego szlaku E3 i Międzynarodowego Szlaku Przyjaźni Eisenach – Budapeszt). Z Drogi Pienińskiej nad Dunajcem ok. 1:10 h (w dół 55 min), z przeciwnej strony, od Wysokich Skałek – ok. 2:20 h. W pobliżu Drogi Pienińskiej stoi schronisko PTTK „Orlica”.
• Żółty ze Szczawnicy przez Palenicę i przełęcz Maćkówki – ok. 1:10 h (w dół 1 h). Po wjeździe koleją na Palenicę na Szafranówkę idzie się około 15 minut.
• Słowacki żółty z Leśnicy wyprowadza na przełęcz na zachód od szczytu, skąd szlakiem niebieskim na wierzchołek; łącznie ok. 1:15 h (w dół 1 h).

Przejście przez granicę jest swobodne – oba kraje należą do strefy Schengen – ale warto mieć przy sobie dokument tożsamości.

Co widać ze szczytu

Sam graniczny wierzchołek jest od południa zalesiony, więc panorama jest ograniczona, ale na północ i zachód widać Pieniny, Gorce i Pasmo Radziejowej w Beskidzie Sądeckim, a przy dobrej pogodzie także masyw Mogielicy – najwyższego szczytu Beskidu Wyspowego. Z odkrytych miejsc po stronie słowackiej widać sąsiednią Magurę Spiską i Tatry, a w dole – Szczawnicę i dolinę Grajcarka.

Przyroda i historia

Wierzchołek tworzy ostra skalista grań z wapieni krynoidowych, typowych dla pienińskiego pasa skałkowego. Stoki porastają częściowo zarośla leszczyny i olszy szarej. W zboczu znajduje się skalny szyb głęboki na ok. 3 m (podobno dawniej był głębszy), a nazwa dolinki potoku Zabaniska po północno-wschodniej stronie prawdopodobnie przypomina o dawnych pracach górniczych – kopalnię nazywano kiedyś banią. Na stokach północnych działa Stacja Narciarska Palenica z wyciągiem orczykowym. Polska część szczytu leży poza Pienińskim Parkiem Narodowym, a stoki południowe – w słowackim parku narodowym PIENAP. Z rzadkich w Polsce roślin stwierdzono tu irgę czarną i oman wąskolistny.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Szlaki na Szafranówkę są krótkie i technicznie łatwe, chodzi się nimi przez cały rok. Grań jest jednak skalista, a po deszczu wapień i gliniaste odcinki robią się śliskie – przydadzą się buty z dobrym bieżnikiem. W czasie burzy nie warto zatrzymywać się na odkrytej grani. Po stronie słowackiej obowiązują przepisy parku PIENAP: poruszamy się wyłącznie znakowanymi szlakami.

Polską część Pienin obsługuje GOPR (Grupa Podhalańska, sekcje w Szczawnicy i Krościenku): tel. 985 lub +48 601 100 300 oraz 112; warto zainstalować aplikację „Ratunek”. Po stronie słowackiej – Horská záchranná služba (HZS): 18 300 (+421 18 300) lub 112.

Ciekawostki

• Szafranówka jest zwornikiem, od którego odchodzi grzbiet Palenicy – dlatego spotykają się na niej szlaki polskie i słowackie.
• W polskich źródłach występuje też wariant nazwy „Safronówka” i wysokość 741 m.

Zdjęcia: Mariusz Rzepkowski (MariuszR), CC BY-SA 2.5; Happa111, CC BY 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Mach240390, CC BY 4.0; Szydzio, CC BY-SA 4.0; Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.