Starorobociański Wierch

Starorobociański Wierch (słow. Klin) to szczyt o wysokości 2176 m w grani głównej Tatr Zachodnich, którą biegnie granica polsko-słowacka. Jest najwyższym szczytem polskiej części Tatr Zachodnich i jednym z najwyższych w całym paśmie. Na zachodzie, za Starorobociańską Przełęczą, sąsiaduje z Kończystym Wierchem, na wschodzie, za Gaborową Przełęczą — z Siwym Zwornikiem i Błyszczem. Góruje nad polską Doliną Starorobociańską (największym odgałęzieniem Doliny Chochołowskiej) oraz słowackimi dolinami Zadnią Raczkową i Gaborową. Jego wierzchołek to krótka grań o przebiegu południkowym, która jak klin wciska się między Dolinę Gaborową i Raczkową — stąd słowacka nazwa. Najbliżej leżą przysiółki Siwa i Kiry u wylotów Doliny Chochołowskiej i Kościeliskiej (ok. 9 km), po stronie słowackiej — Podbańska (ok. 8,5 km). Szczyt znajduje się w granicach TPN i TANAP.

Jak dojść: szlaki

Przez wierzchołek biegnie czerwony szlak graniowy wzdłuż granicy: z Kończystego Wierchu ok. 40 min (z powrotem 30 min), ze szczytu na wschód na Liliowy Karb ok. 25 min. Od strony polskiej najpopularniejsze są wejścia:

• z Doliny Chochołowskiej przez Dolinę Starorobociańską i Siwą Przełęcz — ok. 3:45 h (w dół 2:50 h);
• z Doliny Chochołowskiej przez Trzydniowiański Wierch i Kończysty Wierch — ok. 4 h (w dół 3:10 h);
• od schroniska na Hali Ornak przez Iwaniacką Przełęcz, Ornak i Siwą Przełęcz — ok. 4:30 h (w dół 3:40 h);
• z Doliny Chochołowskiej przez Iwaniacką Przełęcz, Ornak i Siwą Przełęcz — ok. 4:45 h.

Od strony słowackiej na Starorobociańską Przełęcz (Račkovo sedlo) prowadzi szlak żółty Doliną Raczkową, a na Gaborową Przełęcz — zielony od rozdroża Pod Klinem przez Dolinę Gaborową; dalej idzie się czerwonym szlakiem granią. Od zachodu można dojść granią z Wołowca przez Kończysty Wierch.

Co widać ze szczytu

Leżący niemal w połowie łańcucha Tatr i górujący nad okolicznymi górami Starorobociański Wierch jest doskonałym punktem widokowym. Panorama obejmuje zarówno Tatry Zachodnie, jak i Wysokie; szczególnie okazale prezentują się stąd Bystra z Błyszczem, Kamienista, Ciemniak i Rohacze. Źródła słowackie dodają, że przy dobrej widoczności widać Kotlinę Podtatrzańską, Magurę Orawską, Beskid Orawski i Niżne Tatry.

Przyroda i historia

Zarówno od południa, jak i od północy szczyt ma kształt wyniosłej piramidy — „pyramidalnym” nazwał go w 1860 r. Eugeniusz Janota. Zbudowany jest ze skał metamorficznych i granitoidów magmatycznych, a jego stoki mają kamienisty charakter. Najbardziej strome są stoki północne: wierzchołek wznosi się tam ok. 500 m nad kotłem lodowcowym Doliny Starorobociańskiej, nad którym stoją ściany Wielkie Jamy i Zdrapy, przecięte Krzywym Żlebem i podsypane wielkim piarżyskiem Zagony. Między szczytem a Kończystym Wierchem grań rozcina na długości kilkuset metrów płytki rów grzbietowy — klasyczny przykład grani podwójnej. Zimą ze stromych, trawiastych zboczy schodzą potężne lawiny. Z rzadkich roślin rośnie tu przymiotno węgierskie.

Polska nazwa pochodzi od dawnej Hali Stara Robota w Dolinie Starorobociańskiej, a ta od starych, nieczynnych wyrobisk górniczych: rudy wydobywano tu prawdopodobnie już w XVI w., a w dokumentacji górniczej rejon odnotowano w 1766 r. Juhasi wypasali owce nawet na stromych upłazach, a od strony słowackiej wypasane były wszystkie trawiaste zbocza po sam szczyt. Ze szczytem wiążą się legendy o skarbach: Sabała twierdził, że zbójnicy ukryli pod wierzchołkiem dukaty tam, gdzie „słonko najpierwej zaświeci na św. Michała”. Za pierwszego zdobywcę uważa się szwedzkiego przyrodnika Görana Wahlenberga, który w 1813 r. pomierzył wysokość szczytu. Pierwszego wejścia zimowego dokonali w 1910 r. narciarze ZON — Henryk Bednarski, Jerzy Cybulski, Stefan Jaworski, Gustaw Kaleński i Józef Lesiecki.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Po polskiej stronie obowiązują przepisy Tatrzańskiego Parku Narodowego: wstęp jest płatny, schodzenie ze szlaków jest zabronione, od 1 marca do 30 listopada nie wolno poruszać się po szlakach od zmroku do świtu, a od 1 grudnia do końca lutego szlaki są zamknięte w godzinach 22:00–5:00. Podejścia słowackie (Dolina Raczkowa i Gaborowa) leżą w strefie wysokogórskiej TANAP i według obowiązującego regulaminu parku są zamknięte od 1 listopada do 31 maja (dawniej do 15 czerwca).

Trasy są długie, z przewyższeniem ponad 1200 m, a na otwartej grani nie ma schronienia przed wiatrem i burzą. Zimą stoki Starorobociańskiego Wierchu są lawiniaste, dlatego wychodź tylko z odpowiednim sprzętem i doświadczeniem, po sprawdzeniu komunikatu lawinowego.

Numery alarmowe: w Polsce TOPR 985 lub +48 601 100 300, na Słowacji HZS 18 300 (+421 18 300); w obu krajach działa 112.

Ciekawostki

• Nazwa „Stara Robota” pochodzi od dawnych kopalń — rudy szukano i wydobywano tu przed wiekami.
• Słowacka nazwa Klin opisuje grań szczytową wciśniętą między dwie doliny.
• Wysokość szczytu pierwszy zmierzył w 1813 r. Szwed Göran Wahlenberg, uważany też za pierwszego zdobywcę.

Zdjęcia: Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Bartek Bodak, CC BY-SA 3.0 pl; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Maciej Kraus, CC BY 2.0 — Wikimedia Commons.