Spalona Kopa

Spalona Kopa, zwana też Spaloną (słow. Spálená), to szczyt o wysokości 2083 m w grani głównej Tatr Zachodnich, w ich najdzikszej części — Rohaczach na Słowacji. Leży na załamaniu grani, która biegnąc dotąd mniej więcej ze wschodu na zachód, skręca tu ostro na południowy zachód: między Pachołem (2167 m) na południu, od którego oddziela go płytka Spalona Przełęcz (2055 m), a Salatynem (2048 m) na zachodzie. Spalona wznosi się nad górną częścią Doliny Głębokiej i wsią Jałowiec, około 18 km na północny wschód od Liptowskiego Mikułasza. Przez wierzchołek biegnie granica Orawy i Liptowa, a tym samym powiatów Twardoszyn i Liptowski Mikułasz w kraju żylińskim. Cały teren należy do Tatrzańskiego Parku Narodowego (TANAP).

Dojście / szlaki

Przez szczyt prowadzi czerwony szlak granią główną Tatr Zachodnich — jeden z najpopularniejszych, a zarazem najbardziej wymagających odcinków Rohaczy.

• Czerwony z zachodu: z Siwego Wierchu przez Brestową (1903 m) i Salatyn (2048 m); na ostrej zachodniej grani Skrzyniarek pod szczytem jest kilka odcinków ubezpieczonych łańcuchami. Ze Spalonej na Pośrednią Salatyńską Przełęcz ok. 1.05 h.
• Czerwony ze wschodu: z Wołowca przez Smutną Przełęcz i Banikowską Przełęcz, dalej przez Pachoł; z Banikowskiej Przełęczy na szczyt ok. 40 min.
• Zielony: od rozdroża przy Żarskiej Chacie przez Banówkę (2178 m) na Banikowską Przełęcz albo ze Spalonej Doliny na tę samą przełęcz, dalej czerwonym.
• Żółty i niebieski: z Jałowca do rozdroża Pod Lyscom, potem niebieskim Doliną Parichwost na Banikowską Przełęcz.

Spaloną zwykle pokonuje się w ramach przejścia grani Rohaczy, a nie jako osobny cel.

Widok ze szczytu

Ze skalistego wierzchołka roztacza się dookolna panorama: sąsiednie szczyty Tatr Zachodnich, okoliczne doliny i część Tatr Wysokich, a przy dobrej widoczności także Pogórze Skoruszyńskie, Beskidy Orawskie, Magura Orawska, Mała Fatra, Góry Choczańskie, Wielka Fatra oraz pasma przyległej części południowej Polski.

Przyroda i historia

Stoki Spalonej są częściowo kamieniste, częściowo trawiaste, a obszerny wierzchołek porośnięty sitem skuciną ma trzy niewybitne kulminacje. Na północny zachód ciągnie się silnie poszarpana grań Skrzyniarek z kilkoma niewielkimi turniami (m.in. Czerwona Skała, Gankowa Kopa, Dzwon). Z masywu opadają dwa żleby lawinowe: stromy na północny wschód do Spalonej Doliny i nieco łagodniejszy, skalisty na południowy zachód do kotła Wór w górnej części Doliny Głębokiej. Wody ze stoków północnych spływają do Zimnego Potoku w dorzeczu Orawy.

Nazwa pochodzi od Spalonej Doliny i prawdopodobnie przypomina dawne wypalanie kosówki przez pasterzy dla powiększenia hal. Pierwszego wejścia zimowego dokonali Józef Lesiecki i Leon Loria w 1911 roku.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Wysokogórskie szlaki TANAP są zamknięte od 1 listopada do 31 maja; latem wolno chodzić tylko znakowanymi szlakami. Odcinki z łańcuchami na Skrzyniarkach wymagają pewnego kroku i suchej pogody, a żleby lawinowe wokół szczytu są groźne wiosną i po opadach śniegu. Grań jest całkowicie odsłonięta — uważaj na burze, które w Tatrach często tworzą się po południu, i zabierz zapas wody. Słowackie Pogotowie Górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300), numer alarmowy 112.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Michal Jakubský, CC BY 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Juloml, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.