Pachoł

Pachoł, także Pachola (słow. Pachoľa) – wyraźny szczyt w kształcie piramidy o wysokości 2166,6 m w grani głównej Tatr Zachodnich, w ich części zwanej Rohaczami. Wznosi się nad zamknięciem doliny Parzychwost i wsią Jalovec, około 16 km na północny wschód od Liptowskiego Mikułasza, na pograniczu Orawy i Liptowa – w powiatach Liptowski Mikułasz i Twardoszyn w kraju żylińskim, w katastrach Jalovca i Zuberca. Najbliższe miejscowości to Żar i Jalovec na południowym zachodzie, Zuberzec na północnym zachodzie i Orawice na północnym wschodzie. Masyw należy do Tatrzańskiego Parku Narodowego (TANAP).

Pachoł to potężny zwornik: grań główna zmienia tu kierunek z południowo-wschodniego na północno-wschodni. Na północy Spalona Przełęcz oddziela go od Spalonej Kopy (2083 m), na południowym wschodzie Banikowska Przełęcz od Banówki (2178 m). Stoki opadają do dzikiej, wypełnionej rumowiskiem Doliny Spalonej na północnym wschodzie, do polodowcowego kotła Głęboki Worek w Dolinie Głębokiej na północnym zachodzie i do doliny Parzychwost na południu i zachodzie. Ze skalistej strony wschodniej nie schodzi żaden żleb lawinowy, za to do trawiastych Doliny Głębokiej i Parzychwostu opada ich kilka.

Jak dojść / szlaki

Przez szczyt prowadzi czerwony szlak grani głównej Tatr Zachodnich.

• Z Banikowskiej Przełęczy – 20 min (w dół 15 min); ze Spalonej Kopy – 40 min.
• Od zachodu – szlakiem czerwonym z Siwego Wierchu przez Brestową (1903 m) i Salatyn (2048 m); z Pachoła na Pośrednią Salatyńską Przełęcz 1 h 55 min.
• Od wschodu – szlakiem czerwonym z Wołowca przez Smutną i Banikowską Przełęcz.
• Z północy, od rozdroża Zwierówka, Doliną Rohacką i Spaloną (szlak zielony na Banikowską Przełęcz) – najłatwiejsze wejście z doliny: ok. 3 h 40 min i 1150 m przewyższenia.
• Z Jalovca – szlakiem żółtym do rozdroża Pod Lyscom, dalej niebieskim doliną Parzychwost na Banikowską Przełęcz: ok. 5 h 05 min i 1500 m przewyższenia.
• Od Żarskiej Chaty – szlakiem zielonym przez Banówkę i Banikowską Przełęcz.

Co widać ze szczytu

Z kamienistego wierzchołka roztacza się dookolna panorama. Szczególnie efektownie prezentują się stąd północne ściany Banówki, grań Rohaczy i Skrzyniarek. Widać Spaloną Kopę, Barańca (2185 m), Osobitą, Płaczliwy Rohacz, Ostry Rohacz, Wołowiec, Salatyn i Brestową, a dalej szczyty Tatr Wysokich i Kotlinę Liptowską. Przy dobrej pogodzie widoczne są też Pogórze Skoruszyńskie, Beskid Orawski, Magura Orawska, Mała i Wielka Fatra, Góry Choczańskie, Niżne Tatry i góry południowej Polski.

Przyroda i historia

Pachoł ma trawiaste i kamieniste stoki, niżej miejscami skaliste. Wody spływają z niego do dwóch dorzeczy: z południowych stoków przez Jałowczankę do Wagu, ze wschodnich przez Dolinę Spaloną i Rohacką oraz Zimny Potok do Orawy. Zamknięcie doliny Parzychwost pod stokami nosi nazwę Zawraty.

Pochodzenie nazwy jest nieznane. Słowackie słowo oznacza „chłopczyka”, „małe dziecko”, ale do czego się odnosi – nie wiadomo. Od dawna funkcjonują dwa polskie warianty: Pachola (używa jej m.in. Józef Nyka) i Pachoł (w Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej Paryskich); dawniej używano też nazwy Patria. Wcześniejsze pomiary podawały 2153, 2166 lub 2167 m. To drugi pod względem wysokości szczyt Rohaczy.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Szlak graniowy biegnie powyżej górnej granicy lasu, więc w TANAP obowiązuje na nim sezonowe zamknięcie od 1 listopada do 31 maja (poza kilkoma odcinkami ogłaszanymi przez zarząd parku). Latem częste są burze, a grań jest wystawiona na wiatr; zimą i wiosną na stokach ku Dolinie Głębokiej i Parzychwostowi schodzą lawiny. W parku narodowym chodź tylko szlakami. Horská záchranná služba (HZS): 18 300 (+421 18 300) lub 112.

Ciekawostki

• Pachoł jest zwornikiem: na zachód odchodzi od niego krótka grańka do Płaczliwego, rozgałęziająca się dalej na dwie odnogi z Głębokim Żlebem pomiędzy nimi.
• Na Pachole spotykają się Orawa i Liptów – dwie historyczne krainy Słowacji.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons.