Skrzyczne

Skrzyczne (niem. Rauhkogel) to góra o wysokości 1257 m, najwyższy szczyt Beskidu Śląskiego. Jako najwyższy szczyt swojego pasma należy do Korony Gór Polski. Wznosi się na północnym końcu głównego grzbietu Pasma Baraniej Góry i Skrzycznego i oddziela dolinę górnej Żylicy od Kotliny Żywieckiej. Stoki należą do Szczyrku oraz wsi Słotwina i Lipowa w województwie śląskim.

Skrzyczne łatwo rozpoznać z daleka: góra stromo opada ku wschodowi i północy, a na szczycie stoi 87-metrowy maszt nadajnika RTV. Widać ją z wielu miejsc – z Beskidu Żywieckiego, a nawet z Tatr. Nad Kotliną Żywiecką wystrzela jednym, blisko 800-metrowym zrębem.

Jak dojść / szlaki

Na szczyt prowadzi kilka znakowanych szlaków (czasy za polską Wikipedią, na podstawie mapy Compassu):

• niebieski ze Szczyrku Centrum przez halę Jaworzyna – 2 h 25 min (z powrotem 1 h 45 min);
• zielony ze Szczyrku Centrum przez przełęcz Becyrek – 2 h 15 min (z powrotem 1 h 40 min);
• czerwony i zielony z Buczkowic przez Siodło pod Skalitem – 3 h 20 min (z powrotem 2 h 30 min);
• niebieski z Ostrego – 2 h 15 min (z powrotem 1 h 30 min);
• zielony i czerwony na Przełęcz Salmopolską przez Malinowską Skałę – 2 h 15 min (z powrotem 3 h);
• zielony na Baranią Górę – 2 h 45 min (z powrotem 3 h).

Najłatwiej wjechać na górę dwuodcinkową koleją krzesełkową „Skrzyczne” ze Szczyrku. Górny odcinek, z hali Jaworzyna na szczyt, w 2013 r. zastąpiono nowoczesną, wyprzęganą koleją czteroosobową. Tuż przy wierzchołku stoi schronisko PTTK Skrzyczne.

Co widać ze szczytu

Ze szczytu widać Szczyrk i Bramę Wilkowicką, Żywiec i Jezioro Żywieckie w Kotlinie Żywieckiej, szczyty Beskidu Śląskiego – Klimczok, Magurę, Skalite – główny grzbiet Beskidu Małego oraz Pilsko w Beskidzie Żywieckim. Przy dobrej widoczności dostrzec można Babią Górę i fragment Tatr. Wschodnia strona szczytu, od Jeziora Żywieckiego, to znane startowisko paralotniarzy.

Przyroda i historia

Masyw Skrzycznego zbudowany jest z grubych ławic piaskowców godulskich. Ku północy grzbiet opada do przełęczy Siodło kilkoma wysokimi progami, a stoki pokrywają potężne pokrywy rumowiskowe – pozostałość wietrzenia mrozowego z epoki lodowcowej – dziś częściowo zarośnięte lasem. Od końca lat 60. XX w. odkryto na stokach ok. 20 niewielkich jaskiń szczelinowych i schronisk skalnych. Największa z nich, Jaskinia Pajęcza (61 m korytarzy), leży na wysokości ok. 1075 m na południowy zachód od hali Jaworzyna; dziś jest niedostępna po zawaleniu otworu. Na Skrzycznem znajduje się jedno ze stanowisk rzadkiego tojadu mocnego morawskiego, a stoki słyną z borówek.

Według rozpowszechnionego podania, przytoczonego w XVIII w. w „Dziejopisie Żywieckim” przez wójta Andrzeja Komonieckiego, nazwa pochodzi od skrzeczenia żab, które żyły w stawie z czarną wodą w kotle między Skrzycznem a Małym Skrzycznem.

Pierwsze schronisko na szczycie zbudowano w 1933 r., lecz spłonęło; obecne powstało pod koniec lat 30. Północne stoki zajmuje Ośrodek Narciarski COS z trasami o łącznej długości ok. 14 km, w tym trasą z homologacją FIS, a przez szczyt prowadzą trasy rowerowe i zjazdowe, na których w latach 2024–2025 rozgrywano zawody Pucharu Świata.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Skrzyczne odwiedzane jest przez cały rok, ale pogoda na odsłoniętym szczycie zmienia się szybko: zimą trzeba liczyć się z silnym wiatrem i oblodzeniem, a piesi powinni trzymać się z dala od tras narciarskich. Przy zejściu we mgle łatwo pomylić szlaki rozchodzące się ze szczytu w różne strony. Góra leży w Beskidzie Śląskim, gdzie pomocy udziela GOPR: 985 lub +48 601 100 300, a także numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Skrzyczne jest piątym pod względem wybitności szczytem Polski.
• Przez szczyt przebiega zimowy 24-godzinny bieg górski „Zamieć”.

Zdjęcia: Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY 3.0; Marek Mróz, CC BY 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Andrzej Kępys, CC BY-SA 4.0; Marcin Stanikowski, CC BY-SA 3.0; Krytar, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.