Hala Jaworowa

Hala Jaworowa, zwana też Polaną Kotarską lub Polaną na Kotarzu, to duża polana w Beskidzie Śląskim na wysokości 820–920 m. Ciągnie się bocznym, północno-zachodnim grzbietem Kotarza – od stoków jego wierzchołka (974 m) po kotę 918 m – i należy do wsi Brenna w powiecie cieszyńskim. Polana leży w Parku Krajobrazowym Beskidu Śląskiego; grzbiet Kotarza oddziela Brenną od Szczyrku.

Hala Jaworowa jest częścią dawnego terenu wypasowego „Kotarz”, który obok Starego Gronia był największym ośrodkiem szałaśniczym w Brennej. Szałas na Kotarzu wzmiankowano już w 1689 r., a w 1755 r. wymieniano go jako jedno z dziewięciu gospodarstw pasterskich brennian. W 1913 r. w szałasie na Kotarzu, jednym z największych wówczas w Beskidzie Śląskim, pasiono 211 owiec i 12 krów. Wypas prowadzono do lat 60. XX w., a w latach 70. i 80. tradycję kontynuowała duża eksperymentalna owczarnia Instytutu Zootechniki PAN w dolnej, zachodniej części polany; po jej zamknięciu budynek popadł w ruinę i na początku XXI w. został rozebrany. Obecnie latem na polanie doraźnie znów wypasa się owce. Nazwę „Kotarz” wiąże się czasem z miejscem, gdzie owce wiosną się „kociły”, ale prawdopodobnie pochodzi ona od słowackiego „chotár” – granicy obszaru gminnego.

Na polanach Kotarza znajdują się jedne z najliczniejszych w Polsce stanowisk naparstnicy purpurowej, która latem barwi obrzeża hali. W okolicy występują gatunki chronione: paprotka zwyczajna, storczyki i widłaki, a ze zwierząt nietoperze, wilki i puszczyk uralski. Góra leży na ważnym korytarzu ekologicznym łączącym pasma Równicy i Baraniej Góry z masywami Klimczoka i Skrzycznego. W 2022 r. teren Hali Jaworowej chciano przeznaczyć pod zabudowę apartamentami i hotelem, ale po protestach mieszkańców i turystów Rada Gminy Brenna 16 maja 2022 r. uchyliła odpowiednią uchwałę.

Co zobaczyć i co robić

• Niemal dookolna panorama: większa część Beskidu Śląskiego z najwyższym Skrzycznem, Pasmo Stożka i Czantorii, a za nim szczyty Beskidu Morawsko-Śląskiego od Wielkiego Połomu przez najwyższą Łysą Górę po Godulę.
• Naparstnica purpurowa latem i rude trawy jesienią – szczególnie pięknie o zachodzie słońca.
• Ślady kultury wołoskiej: przy polanie stoi tablica Szlaku Kultury Wołoskiej na Śląsku Cieszyńskim.

Jak dojść

Najwygodniej niebieskim szlakiem Brenna Centrum – Dolina Hołcyny – Kotarz, który przechodzi dolną, zachodnią częścią polany: z centrum Brennej na Halę Jaworową około 2:05 h. Na szczyt Kotarza prowadzą też szlak z Przełęczy Salmopolskiej (około 50 min na wierzchołek) i czerwony szlak Mikuszowice Krakowskie – Malinowska Skała biegnący grzbietem nad Szczyrkiem. To łatwa górska wędrówka leśnymi i polnymi drogami, odpowiednia dla rodzin z dziećmi.

Sezon i bezpieczeństwo

Polana jest dostępna przez cały rok, w parku krajobrazowym nie ma biletów. Najlepszy czas to lipiec (kwitnie naparstnica), wrzesień–październik i pogodne zimowe dni. Pamiętaj, że naparstnica jest trująca – nie zrywaj jej. Jeśli na polanie pasą się owce, nie zbliżaj się do stada i psów. Zimą część Kotarza wykorzystują narciarze, a na otwartym grzbiecie bywa silny wiatr. GOPR: 985 lub 601 100 300.

W pobliżu

Za grzbietem, w dolinie Białej Wisełki, znajdują się Kaskady Rodła, a w Wiśle Muzeum Beskidzkie w Wiśle.

Zdjęcia: Douglas1389, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.