Skalisko

Skalisko (węg. Pozsálló; masyw często nazywany Wołowcem, słow. Volovec) to drugi co do wysokości szczyt Gór Wołowskich, należących do Rudaw Słowackich, o wysokości 1293 m. Wznosi się nad wsią Betliar, ok. 8 km na północny wschód od Rożniawy, na granicy powiatów Rożniawa i Gelnica w kraju koszyckim. Najbliższe miejscowości to Henclová na północy, Čučma i Betliar na południowym zachodzie oraz Úhorná na południowym wschodzie. Najwyższym punktem jest ponad dziesięciometrowa grupa skał sterczących nad bezleśnym, porośniętym kosodrzewiną grzbietem — to od niej pochodzi nazwa szczytu.

Jak dojść / szlaki

Głównym grzbietem Gór Wołowskich biegnie czerwony Szlak Bohaterów SNP (Cesta hrdinov SNP), pokrywający się tu z europejskim szlakiem E8; mija on wierzchołek w odległości kilkudziesięciu metrów.

• Czerwony od północnego zachodu: z przełęczy Súľová przez Čertovą hoľę i przełęcz Volovec.
• Czerwony od południowego wschodu: z Úhornianskiego sedla przez Biele skaly i Przełęcz Krzywą (sedlo Krivé); z Krzywej ok. 6,1 km, ok. 1 h 45 min.
• Zielony (Ścieżka Pavla Jozefa Šafárika): od południa z Čučmy obok schroniska Volovec, od północy z Henclovej przez przełęcz Volovec.
• Żółty: z rynku w Betliarze obok schroniska Volovec, ok. 3 h 45 min.

Ok. 15 minut zielonym szlakiem w dół od wierzchołka, na wysokości ok. 1132 m, stoi schronisko Volovec — najwyżej położone schronisko turystyczne w kraju koszyckim; tuż obok wypływa źródło.

Co widać ze szczytu

Cały grzbiet porasta kosodrzewina, ale naga skalna kulminacja zapewnia panoramę dookolną. Na północnym zachodzie widać Tatry Wysokie, na zachodzie Niżne Tatry z Kráľovą hoľą, na południu płaskowyże Krasu Słowackiego nad Kotliną Rożniawską, a na wschodzie dalszy ciąg grzbietu. Przy przejrzystym powietrzu widać też Branisko, Góry Lewockie, Tatry Zachodnie, Stolické vrchy, Pogórze Rewuckie i góry północnych Węgier, w tym Bükk.

Przyroda i historia

Skalisko leży w głównym grzbiecie ciągnącym się od Úhornianskiego sedla po przełęcz Súľová, w części zwanej Volovcem. W pobliżu wznoszą się Złoty Stół (1322 m) — najwyższy szczyt Gór Wołowskich — Čertova hoľa i Ramzová. Wody ze stoków północnych spływają potokiem Tichá voda do Hnilca, a z południowych — Złotym i Čučmiańskim potokiem do rzeki Slaná.

Na dawnych mapach szczyt oznaczano jako Baracká skala lub Baračka. Na początku XX wieku węgierski autor Jenő Reguly podawał nazwy Nagy-kő („Wielki Kamień”) i Ochsenberg („Wołowa Góra”). Po pierwszym arbitrażu wiedeńskim w 1938 roku nowa granica węgiersko-czechosłowacka przebiegła grzbietem Gór Wołowskich i na kilka miesięcy Skalisko stało się najwyższym punktem Węgier.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Szlaki na Skalisko nie są trudne technicznie, ale grzbiet jest odsłonięty na wiatr, a zimą leży tu głęboki śnieg i tworzą się zaspy. Trzymaj się znakowanych szlaków, zabierz wodę i ciepłe ubranie. Słowackie Pogotowie Górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300); numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Od 1978 roku w pierwszą sobotę nowego roku turyści z Rożniawy i Čučmy organizują tradycyjne Noworoczne Wejście na Volovec.
• Co roku na początku marca wieś Pača organizuje narciarskie przejście „Gemerská stopa” przez szczyt.
• Pod koniec maja Betliar urządza wejście na Skalisko dla upamiętnienia Daniela Fabíniego, który tragicznie zginął w 1992 roku.

Zdjęcia: Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Szekelyegyes, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.