Przedni Staw Polski

Przedni Staw Polski to polodowcowe jezioro w Tatrach Wysokich, najbardziej wysunięte na wschód jezioro Doliny Pięciu Stawów Polskich (Tatrzański Park Narodowy). Lustro wody leży na wysokości 1668 m n.p.m., powierzchnia wynosi 7,7 ha, a głębokość 34,6 m. Od południowego wschodu opadają ku niemu stoki Opalonego Wierchu, a od północy i wschodu otaczają go kopulaste mutony — wygładzone przez lodowiec wzgórza Wyżnia Kopa (1722 m) i Niżnia Kopa (1711 m). Nadmiar wody przepływa przez Mały Staw do Wielkiego Stawu Polskiego, z którego wypływa potok Roztoka.

Dolinę Pięciu Stawów Polskich lodowiec wyrzeźbił na wysokości ok. 1625–1900 m; w rzeczywistości stawów jest tu nie pięć, lecz sześć, jeśli liczyć maleńkie Wole Oko. Jeszcze w XX wieku wypasali tu górale z Białki; TPN ograniczył wypas w 1956 r., a krowy pasły się do 1968 r.

Przedni Staw jest ciekawy także dla nauki. Przez większość swojej historii był bezrybny, a jego zielono-żółta woda — bardzo przejrzysta: w pierwszej połowie XX wieku krążek Secchiego był widoczny do głębokości ok. 13 m. Prawdopodobnie w latach 60. nielegalnie wpuszczono do niego pstrąga potokowego i źródlanego; ryby przebudowały plankton, a przezroczystość spadła do 5–7 m. W latach 2021–2023 przeprowadzono intensywne odłowy ryb — przezroczystość wzrosła do 16,5 m, choć dawny skład planktonu jeszcze nie powrócił.

Co zobaczyć i co robić

• Schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich nad brzegiem — najwyżej położone schronisko w Polsce (1671 m) i jedyne, do którego nie dojeżdżają samochody. Pierwsze schronisko w dolinie zbudowano w 1876 r., obecny budynek otwarto w 1953 r.; ma własną elektrownię wodną i oczyszczalnię ścieków.
• Przejrzysta woda przy brzegu — w bezwietrzny dzień widać kamieniste dno, a w stawie odbijają się Opalony Wierch i stoki Miedzianego.
• Widok na dolinę — z grzbietu nad schroniskiem (na ścieżce na Świstówkę, ok. 1855 m) widać cztery stawy doliny.

Jak dojść

Najpopularniejsza trasa zaczyna się na Palenicy Białczańskiej: 2,9 km asfaltową drogą do Morskiego Oka do Wodogrzmotów Mickiewicza, dalej szlakiem zielonym Doliną Roztoki obok Wielkiej Siklawy. Od Wodogrzmotów do rozstaju — 1 h 20 min, stamtąd szlakiem czarnym do schroniska nad Przednim Stawem — 40 min (w dół 30 min). Drugi wariant to dojście znad Morskiego Oka szlakiem niebieskim Schronisko w Dolinie Pięciu Stawów Polskich – Schronisko przy Morskim Oku przez Świstówkę Roztocką: 2 h, z powrotem 1 h 40 min. Przewyższenie od Palenicy (990 m) to prawie 700 m: całodniowa górska wycieczka, nie dla wózków. Parking TPN na Palenicy Białczańskiej działa tylko z e-biletem: online od 36 do 75 zł zależnie od sezonu, na miejscu drożej. Od 1 września 2026 r. w ramach pilotażu przewozy konne kursują tylko z Palenicy do Wodogrzmotów Mickiewicza.

Sezon i bezpieczeństwo

Bilet wstępu do TPN kosztuje 11 zł, ulgowy 5,50 zł, dzieci do 7 lat bezpłatnie (stan na październik 2026). Od 1 marca do 30 listopada obowiązuje zakaz poruszania się po szlakach od zmierzchu do świtu. W tatrzańskich stawach nie wolno pływać, myć się ani płukać naczyń — są źródłem wody pitnej dla schronisk; psy, drony i namioty są w TPN zabronione. Najlepsza pora to czerwiec–październik. Zimą dolina przyciąga skiturowców, ale stoki nad szlakiem w Dolinie Roztoki są lawiniaste: w 1976 r. dwóch doświadczonych turystów zmarło z wyczerpania w zamieci kilkanaście metrów od schroniska. Sprawdzaj komunikat TPN i komunikat lawinowy TOPR; ratownictwo — 985 lub 601 100 300.

W pobliżu

• Wielki Staw Polski — najgłębsze jezioro Tatr, kilkaset metrów dalej.
• Czarny Staw Polski i Zadni Staw Polski — wyżej położone stawy tej samej doliny.
• Wielka Siklawa — najwyższy wodospad Polski na drodze z Doliny Roztoki.

Oficjalna strona: tpn.gov.pl

Zdjęcia: Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Cybularny, CC0, Wikimedia Commons; Faxe, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Aneta Pawska, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Zofia Brola, CC BY 3.0, Wikimedia Commons.