Małołączniak

Małołączniak (słow. Malolúčniak) to szczyt Tatr Zachodnich o wysokości 2096 m w grani głównej Tatr, na granicy polsko-słowackiej. Jest jednym z czterech wierzchołków masywu Czerwonych Wierchów: na wschodzie sąsiaduje z Kopą Kondracką (2005 m), od której oddziela go Małołącka Przełęcz (1924 m), a na zachodzie z Krzesanicą (2122 m) za Litworową Przełęczą (2037 m). Wznosi się nad trzema dolinami walnymi – słowacką Doliną Cichą oraz polskimi Doliną Małej Łąki i Doliną Kościeliską. Dawniej nazywano go Czerwonym Wierchem i to on dał nazwę całej grupie; obecna nazwa pochodzi od dawnej Hali Mała Łąka pod jego północnymi stokami. Niewielki fragment wierzchołka widać z niektórych miejsc Zakopanego, na południowy wschód od kulminacji Giewontu.

Na północny zachód ciągnie się długi, łagodny Czerwony Grzbiet, oddzielający Dolinę Małej Łąki od Doliny Litworowej. Od wschodu podcinają go strome urwiska Wielkiej Turni, a poniżej Kobylarzowego Siodełka grzbiet obrywa się kilkoma turniami – Pośrednią i Skrajną Małołącką Turnią, Zagonną Turnią i Kobylarzową Turnią.

Jak dojść / szlaki

Wszystkie znakowane szlaki na szczyt prowadzą po polskiej stronie, przez Tatrzański Park Narodowy:

• szlak czerwony grzbietem Czerwonych Wierchów z Doliny Kościeliskiej przez Ciemniak i Krzesanicę, a dalej na wschód przez Kopę Kondracką na Kasprowy Wierch i Świnicę. Według polskiej Wikipedii z Ciemniaka na Małołączniak idzie się ok. 40 min, ze szczytu na Kopę Kondracką ok. 25 min;
• szlak niebieski z Przysłopu Miętusiego przez Dolinę Miętusią, Kobylarzowy Żleb i Czerwony Grzbiet – ok. 4 h w górę i 3 h w dół. W dolnej części Kobylarzowego Żlebu zabezpieczają go trzy łańcuchy (niewielkie trudności techniczne). Na Przysłopie można skręcić do Kir lub Nędzówki.

Na Kasprowy Wierch, skąd granią można dojść na Małołączniak, kursuje kolej linowa z Kuźnic. Samo wejście nie przedstawia trudności technicznych – od dawna wchodziła tu miejscowa ludność, a dziś to jeden z najczęściej odwiedzanych szczytów tatrzańskich.

Co widać ze szczytu

Skalisto-trawiasty wierzchołek zapewnia widok dookolny: widać wiele szczytów Tatr Zachodnich i Wysokich wraz z dolinami, a przy dobrych warunkach także dużą część Niżnych Tatr oraz północny horyzont od Małej Fatry Krywańskiej i Beskidów Orawskich po Magurę Spiską. Dobrze widoczny jest również Krywań z Kopami Liptowskimi.

Przyroda i historia

Masyw zbudowany jest z wapieni i dolomitów, a część szczytową od ok. 1840 m pokrywa warstwa skał krystalicznych. W wapieniach silnie rozwinięty jest kras: w północnych stokach Małołączniaka znajdują się najgłębsze jaskinie Tatr – Jaskinia Wielka Śnieżna (najdłuższa i najgłębsza w Polsce) i Śnieżna Studnia – a także stosunkowo niedawno odkryta jaskinia Siwy Kocioł. Dzięki zróżnicowanemu podłożu flora jest bardzo bogata: na szczycie rosną gatunki granitolubne, niżej wapieniolubne, a w okolicach Małołąckiej Przełęczy w lipcu zakwitają duże kępy rzadkiego pełnika siedmiogrodzkiego.

Dawniej stoki wypasano aż pod wierzchołek, a nadmierny wypas powodował erozję płytkiej gleby. Po włączeniu góry do Tatrzańskiego Parku Narodowego wypasu zaprzestano i stoki się zregenerowały, jednak duży ruch turystyczny spowodował silną erozję szlaków – szczególnie niebieskiego na Czerwonym Grzbiecie.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Wstęp do Tatrzańskiego Parku Narodowego jest płatny: bilet obowiązuje niezależnie od wybranego szlaku i można go kupić w punktach wejścia lub online. Poruszać się wolno wyłącznie znakowanymi szlakami. Grań Czerwonych Wierchów jest wystawiona na wiatr; nagle nadciąga gęsta mgła, w której łatwo zabłądzić na rozległych zboczach, a latem groźne są burze. Zimą stoki są zagrożone lawinami, a niebieski szlak Kobylarzowym Żlebem oblodzony. Po polskiej stronie pomocy udziela TOPR: 985 lub +48 601 100 300; numer alarmowy 112. Słowacka strona leży w TANAP-ie, gdzie działa HZS: 18 300.

Ciekawostki

• Poza najczęściej podawaną wysokością 2096 m pojawiają się też inne koty: 2104–2105 m.
• 15% wpływów z biletów wstępu do TPN wspiera działalność ratowniczą TOPR.
• Od dawnej nazwy szczytu – Czerwony Wierch – pochodzi nazwa Czerwonego Grzbietu, długiej grani opadającej na północny zachód.

Zdjęcia: Opioła Jerzy, CC BY 2.5; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Cybularny, CC0; Adrian Tync, CC BY-SA 4.0; Cybularny, CC0; Gorofil, CC BY-SA 4.0; MOs810, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.