Karpaty Ukraińskie są częścią systemu górskiego Karpat w zachodniej Ukrainie. Mają 280 km długości od źródeł Sanu do źródeł Suczawy i ponad 100 km szerokości. Zajmują terytorium Zakarpacia, częściowo obwodów lwowskiego, iwanofrankowskiego i czerniowieckiego. Ich powierzchnia wynosi ponad 24 tysiące kilometrów kwadratowych. Pasma górskie, oddzielone podłużnymi dolinami i ograniczone głębokimi dolinami poprzecznymi, rozciągają się z NW na SE. W Ukrainie Karpaty dzielą się na: zewnętrzne (Beskidy, Gorgany, Karpaty Pokucko-Bukowińskie), centralne (Werchowyna) i wewnętrzne (Połonina-Czernohora). Karpaty mają około 25 milionów lat.
Pasmogórskie Karpat, położone na dalekim zachodzie naszego kraju, jest częścią tak zwanego alpejskiego sfałdowanego regionu geosynkliny. Jest ono znacznie większe niż Góry Krymskie i tworzy łuk o długości 1500 km, zakrzywiający się w kierunku północno-wschodnim. Tylko część tego systemu górskiego znajduje się na terytorium Ukrainy. Najwyższym punktem Karpat jest Góra Gerlachowski-Stiet, która osiąga 2 655 metrów nad poziomem morza i znajduje się poza granicami naszego kraju.
Najwyższy punkt Karpat, Góra Gerlachowski Stiat, znajduje się w Tatrach Wysokich:
KarpatyUkraińskie są częścią systemu górskiego Karpat Wschodnich (które dzielą się na Zewnętrzne Karpaty Wschodnie i Wewnętrzne Karpaty Wschodnie) w zachodniej Ukrainie.
Mają 280 km długości od górnego biegu rzeki Syan do górnego biegu rzeki Suczawa i ponad 110 km szerokości. Zajmują terytorium obwodów zakarpackiego, lwowskiego, iwanofrankowskiego i czerniowieckiego. Całkowita powierzchnia systemu górskiego wynosi ponad 24 tys. km². Pasma górskie, oddzielone podłużnymi obniżeniami i ograniczone głębokimi poprzecznymi dolinami, rozciągają się głównie z północnego zachodu na południowy wschód.
Termin "Karpaty Ukraińskie" nie ma charakteru geograficznego, ale raczej polityczny i ideologiczny. Termin ten został po raz pierwszy aktywnie użyty po wrześniu 1939 r. przez radzieckich polityków, dziennikarzy i naukowców. Pod względem współczesnego podziału geograficznego tak zwane "Karpaty Ukraińskie" stanowią centralną część Karpat Wschodnich, która jest sztucznie wyodrębniona w ramach współczesnej granicy państwowej Ukrainy i obejmuje wschodnią część Beskidów, Gorganów, Chornohory oraz wschodnią część grzbietu Wygorłatu-Hutyńskiego, masywu Rakhiv i Chyvchyny.
Geografia Karpat
Wysokości bezwzględne systemu górskiego wahają się od 120-400 m u podnóża gór do 500-800 m w zagłębieniach międzygórskich i 1500-2000 m wzdłuż głównych grzbietów. Wszystkie najwyższe szczyty - Howerla (2061 m n.p.m., najwyższy punkt w Ukrainie), Brebeneskul (2036 m n.p.m.), Pip-Ivan Chornohirsky (2028 m n.p.m.), Petros (2020 m n.p.m.), Hutyn Tomnatyk (2016 m n.p.m.) i Rebra (2001 m n.p.m.) - są skoncentrowane w masywie Chornohory.
W budowie geologicznej dominuje kredowo-paleogeński flisz, z wychodniami jurajskich wapieni i paleozoicznych łupków krystalicznych. Neogeńskie formacje wulkanogeniczne reprezentowane są przez andezyty, bazalty i ich tufy.
Charakter ukraińskich Karpat jest reprezentowany przez złożony system jednostek terytorialnych, które tworzą poziomy wyżynny, środkowy, nizinny i podgórski. Poziom wyżynny obejmuje dawne lodowcowo-wysokogórskie krajobrazy fliszowe o maksymalnej wysokości względnej do 1500 m (Chornohora, Swydowiec itp.) w osiowej części gór. Drugim typem krajobrazów górskich tego poziomu jest starożytny krystaliczny krajobraz lodowcowo-wysokogórski(masyw Marmarosz, Chivchyny). Trzy typy krajobrazów składają się na kolejny, główny pod względem powierzchni, poziom śródgórski. Średniogórskie krajobrazy połonińskie (do 1300 m n.p.m.) są reprezentowane przez masywy pasma połonińskiego (Pikuy, Borżawa, Krasna, Stiy). Potężny grzbiet zewnętrzny składa się z krajobrazów średniogórskich i syberyjskich (do 1000 m), najbardziej typowych dla Beskidów i Gór Pokucko-Bukowińskich. Wzdłuż południowego krańca Karpat Ukraińskich znajdują się średniogórskie, starożytne krajobrazy wulkaniczne Karpat Wulkanicznych (Makovytsia, Sinyak, Velykyi Dil, Buzhora, Tupyi).
Krajobrazy warstwy nizinnej rozciągają się w dwóch pasmach wewnątrz gór i tworzą ich struktury krawędziowe. Międzygórskie krajobrazy Werchowyny (do 400 m n.p.m.) są związane z Głównym Karpackim Działem Wodnym (Stryjsko-Sanska, Wołowiec i inne wyżyny, a także depresje Miżhirya, Verkhnobystryska, Yasinska, Vorokhtyanska i Verkhovyna). Znajdują się tu główne przełęcze karpackie (Przełęcz Użocka, Przełęcz Werecka, Przełęcz Wołowiecka i inne). Regionalnemu uskokowi, który ogranicza Karpaty fliszowe na południu, towarzyszą niskie góry i strome krajobrazy - Uholsky, Svalyava i inne (do 400 m). Skupiają się tu najsłynniejsze jaskinie krasowe regionu. Północno-wschodni skraj Karpat Ukraińskich składa się z nizinnych i górzystych krajobrazów (do 400 m n.p.m.) w międzyrzeczu Dniestru, Stryja, Świcy, Limnicy, Bystrzycy, Prutu, Czeremoszu i Siretu. Krajobrazy wzgórz i zagłębień (ponad 300 m) są charakterystyczne dla rzek Cisa, Teresva, Tereblya, Rika, Borżava i Latorytsia na nizinach Zakarpacia. Najważniejsze zasoby mineralne to ropa naftowa, gaz ziemny, ozokeryt, siarka i mineralne wody lecznicze.
Klimat.
Zgodnie z podziałem na strefy klimatyczne, góry należą do podregionu klimatycznego Karpat Ukraińskich. Klimat jest umiarkowany kontynentalny, ciepły, z cyklonicznymi i antycyklonicznymi napływami powietrza atlantyckiego. Temperatura najcieplejszego miesiąca (lipiec) na pogórzu wynosi +18, +20°, na wyżynach +8, +10°, a najzimniejszego miesiąca (styczeń) - odpowiednio -3, -6° i -8, -9°.
Opady wahają się od 500-800 mm na pogórzu do 1600-2000 mm na najwyższych grzbietach. W tych warunkach tworzy się gęsta (do 1,5 km/km kw.) sieć hydrograficzna - liczne źródła Cisy, Dniestru i Prutu. Są to rzeki o mieszanym zasilaniu z przewagą opadów. Reżim jest zalewany przez cały rok. W dawnych lodowcowych krajobrazach łąkowych nadal istnieją brązowe jeziora (Brebeneskul, Verkhne, Nesamovyte, Vorozheska, Apshynets i inne). Największym z jezior skalnych jest Synevyr. Istnieją pozostałości sztucznych zbiorników - bramy.
Flora i fauna
Wysokościowe zróżnicowanie krajobrazu roślinności i pokrywy glebowej wyraża się w dominacji subalpejskich łąk i nieużytków z górsko-łąkowo-brązowymi glebami gliniastymi na łąkach; subalpejskie krzywe lasy sosny górskiej, jałowca, olchy i innych gatunków w karasach i wysokich zlewniach; lasy świerkowe i bukowo-jodłowo-świerkowe z brunatnymi glebami górsko-leśnymi na stromych zboczach grzbietów wysokogórskich krajobrazów łąkowych i skibowych; lasy bukowe z górsko-leśnymi glebami brunatnymi na zboczach śródgórskich i dawnych krajobrazów wulkanicznych. Na nizinach i wzgórzach występują obszary pierwotnych lasów dębowych. W krajobrazach międzygórskich i wyżynnych oraz w dolinach rzecznych powszechne są łąki, a typowe są zbiorowiska olch i wierzb. Lasy karpackie charakteryzują się następującymi zanieczyszczeniami: grab, jawor, jesion, a sporadycznie brzoza i cedr. Lesistość gór przekracza 50%. Fauna ukraińskich Karpat jest zdominowana przez przedstawicieli kompleksu leśnego.
Obszary ochrony przyrody
W Ukraińskich Karpatach znajduje się ponad 1400 obiektów ochrony przyrody zajmujących 2,8% całkowitej powierzchni gór (najwyższy wskaźnik w Ukrainie). Różnorodność warunków naturalnych w Karpatach Ukraińskich i dostępność zasobów leczniczych przyczyniły się do powstania obszaru uzdrowiskowego o znaczeniu międzypaństwowym.
Narodowe parki przyrody:
- Karpacki Narodowy Park Przyrody - obwód iwanofrankowski;
- Narodowy Park Przyrody Huculszczyzna - obwód iwanofrankowski;
- Użański Narodowy Park Przyrody - obwód zakarpacki;
- Narodowy Park Przyrody "Synewyr" - obwód zakarpacki;
- Narodowy Park Przyrody "Skole Beskidy " - obwód lwowski;
- Narodowy Park Przyrody "Vyzhnytsia" - obwód czerniowiecki.
Rezerwaty przyrody:
- Karpacki Rezerwat Biosfery - obwód zakarpacki;
- Rezerwat przyrody Gorgany - obwód iwanofrankowski;
"Gorgany " to rezerwat przyrody w ukraińskich Karpatach. Znajduje się w południowo-zachodniej części obwodu iwanofrankowskiego w rejonie Dovbushanski Gorgany. Został założony w 1996 roku. Został utworzony w celu ochrony reliktowej sosny cedrowej(Pinus cembra). Terytorium rezerwatu ma typową strukturę geomorfologiczną, roślinność i faunę dla regionu Gorganów, dlatego rezerwat ma wielką wartość dla ochrony, odbudowy i badania różnorodności biologicznej regionu i ogólnie Karpat Ukraińskich. W 2005 r. rezerwat otrzymał status "rezerwatu państwowego".
Gorganów nie można pomylić z żadnym innym pasmem górskim w Karpatach. Szare kamienie pokryte zielonkawymi porostami można znaleźć na każdym szczycie Gorganów. A omszałe lasy grzybowe i ścieżki poprzeplatane korzeniami nie występują chyba nigdzie indziej.
Popularne i dzikie jednocześnie
Gorgany rozciągają się aż na 80 km i mają 40 km szerokości - nie da się ich przejść na piechotę! Góry te są trudne do zdobycia: choć najwyższy szczyt osiąga zaledwie 1 754 m n.p.m., różnice wysokości w Gorganach są znaczne, a kamienne pola pokrywające każdy z wierzchołków utrudniają ich szybkie i wygodne pokonanie.
Jednocześnie tylko leniwy turysta nie odwiedził jeszcze Khomyak, Sinyak lub Yavirnyk-Gorgany - nawet dziecięce grupy turystyczne udają się na te szczyty.
Wykorzystane źródła: http://igormelika.com.ua/moi-karpati/...
