Góra Pid-Berdy

Pid-Berdy (1388 m) to szczyt w grzbiecie Kukuła, północnej odnodze Czarnohory w Karpatach Ukraińskich. Leży w rejonie rachowskim obwodu zakarpackiego, w pobliżu granicy z obwodem iwanofrankiwskim, około 5 km na południe od wsi Woronienka i 7 km na południowy zachód od Worochta. Wierzchołek otaczają połoniny, dlatego góra jest ceniona nie za wysokość, lecz za szerokie widoki na główny grzbiet Czarnohory, które otwierają się już podczas podejścia. W przewodnikach spotyka się też formę nazwy «Pid-Berdia».

Dla większości turystów Pid-Berdy nie jest celem samym w sobie, lecz charakterystycznym punktem na drodze z Woronienki na Kukul (1539 m), wznoszący się 3,7 km na południowy wschód. Na tym samym grzbiecie jest kilka niższych wzniesień, np. Foresek (1336 m) 1,6 km na południowy wschód, a po drugiej stronie doliny, na wschodzie, stoi Kiczera (Worochta).

Jak dojść / szlaki

Najwygodniejsze podejście prowadzi z Woronienki. Według ukraińskiej Wikipedii znakowany szlak Woronienka – Kukuł prowadzi właśnie przez Pid-Berdy; ma około 13 km długości i około 720 m różnicy wysokości. Na naszej stronie opisujemy go jako Wieś Woronenko – góra Kukuł.

Około 130 m od wierzchołka przebiegają jeszcze dwa znakowane szlaki zaznaczone w OpenStreetMap:

• żółty Wieś Woronenko – połonina Ozirna — z Woronienki na połoninę Oziorna;
• zielony okrężny Łazeszczyna – Kukuł – Łazeszczyna, utrzymywany przez organizację «Karpatski Stezhky» (Karpackie Ścieżki).

Podczas wielodniowych wędrówek Pid-Berdy jest punktem pośrednim na długich trasach Wieś Woronenko, przez górę Kukuł, górę Howerla i górę Pip Iwan Czarnohorski do wsi Zełene (przez Kukuł, Howerlę i Pop Iwana Czarnohorskiego do wsi Zełene) oraz Wieś Krasnyk, przez grzbiet Kostrycz i górę Kukuł do wsi Woronenko (z Krasnyka przez grzbiet Kostrycz). Grzbietem biegnie też trasa rowerowa Woronienka – Kukuł – Prut.

Woda jest niedaleko: Źródło (Woronienka, 14) znajduje się około 250 m od wierzchołka i jest oznaczone na mapie jako pitne, w pobliżu są także inne, np. Źródło (Woronienka, 15) i Źródło (Woronienka, 12). 400–550 m od szczytu stoją szałasy pasterskie — Koliba na połoninie Hryhoriwka. Latem źródła mogą wysychać, więc warto nieść zapas wody.

Widok ze szczytu

Zdjęcia wykonane na wierzchołku i tuż obok pokazują na południu główny grzbiet Czarnohory z Pietrosem i Howerlą. Ze stoku nieco na zachód w jednym kadrze mieszczą się Howerla, Pietros i masyw Świdowca. Bliżej, na południowym wschodzie, wznosi się masywny Kukuł, a na północy w dolinie leży Woronienka. Źródła nie wymieniają innych szczytów widocznych przy dobrej pogodzie, więc ich nie zgadujemy.

Przyroda i historia

Pid-Berdy leży wśród połonin grzbietu Kukuła, gdzie wciąż prowadzi się tradycyjne pasterstwo. Według Wikipedii na sąsiedniej połoninie Kukuł wypasa się latem około pięćdziesięciu krów, a pasterze wyrabiają huculskie sery — budz, bryndzę i wurdę. Wiosną, zaraz po stopnieniu śniegu, stoki pod szczytem pokrywają się kwiatami krokusa Heuffela; fotografowano go tu kilkakrotnie w konkursie Wiki Lubi Ziemię.

Grzbiet Kukuła pamięta I wojnę światową. Na samym Kukule zachowały się cmentarz żołnierzy niemieckich, betonowe umocnienia i pozostałości baterii węgierskiej — można je zobaczyć, kontynuując wędrówkę z Pid-Berdy w stronę Kukuła.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Pid-Berdy to niewysoki i technicznie łatwy szczyt, ale wystawiony na wiatr. Najlepszy sezon trwa od końca maja do października. Latem nad połoninami często przechodzą burze: gdy nadciąga burza, szybko zejdź do lasu i nie zostawaj na grzbiecie. Zimą i wczesną wiosną stoki pokrywa śnieg, a we mgle na otwartych połoninach łatwo zgubić ścieżkę, dlatego warto mieć mapę offline.

Na połoninach pasą się krowy i owce pilnowane przez psy pasterskie: omijaj stada z daleka. Zabieraj swoje śmieci i rozpalaj ogień tylko w wyznaczonych miejscach. W razie wypadku dzwoń pod 112 lub 101 — ratownicy górscy Państwowej Służby Ratowniczej Ukrainy; kontakty najbliższych jednostek znajdziesz na stronie ratownicy górscy.

Zdjęcia: Eugene Stolyarov, CC BY-SA 4.0; Vian, CC BY-SA 4.0; Valentin Lupul, CC BY 3.0; Pafnutevich, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.