Synagoga w Lesku i cmentarz żydowski
Dawna synagoga w Lesku to jeden z najciekawszych zabytków miasteczka nazywanego bramą Bieszczadów. Murowaną bóżnicę zbudowano w latach 1626–1654 w miejscu starszej, drewnianej, na stoku wzgórza przy wałach miejskich. Lesko miało niegdyś liczną gminę żydowską; według angielskiej Wikipedii na początku XX wieku działało tu sześć synagog, a II wojnę światową przetrwał tylko ten budynek. Niemcy zdewastowali go i urządzili w nim magazyn, po wojnie stał opuszczony, a w 1957 roku zawalił się dach. W latach 1960–1963 i w latach 70. synagogę odbudowano, wzorując się na akwaforcie Kajetana Kielisińskiego z 1838 roku. Od ponad czterdziestu lat mieści się w niej galeria Bieszczadzkiego Domu Kultury.
Synagoga łączy manieryzm i wczesny barok, a część jej cech zaczerpnięto z architektury obronnej. Mury wzniesiono z otoczaków rzecznych i kamienia ciosanego z dodatkiem cegły i wzmocniono przyporami. Szczyty zdobią kamienne wazony — polscy badacze uznają to za jedyny w Polsce przykład „kościelno-pałacowych” szczytów na synagodze. W 2026 roku miasto zakończyło renowację elewacji, odnawiając tynki, gzymsy i detale dekoracyjne.
Co zobaczyć
- Fasadę zachodnią z tablicami Dekalogu i cytatem z Księgi Rodzaju (28:17): „O jakże miejsce to przejmuje grozą! Prawdziwie jest to dom Boga i brama nieba”.
- Okrągłą wieżę w narożniku południowo-zachodnim z oryginalnymi kręconymi schodami. Pod nią znajduje się niewielkie sklepione pomieszczenie o wymiarach ok. 2,5 × 2,5 m, które służyło niegdyś jako więzienie gminy.
- Salę główną o wymiarach ok. 14,8 × 10,6 m z arkadowymi wnękami, gzymsami i pilastrami. Na ścianie wschodniej zachowała się oprawa Aron ha-kodesz — dwie kolumny z trójkątnym szczytem, uproszczona kopia arki z synagogi Złota Róża we Lwowie. Pierwotny wystrój nie przetrwał. Pośrodku stała niegdyś żeliwna, altanowa bima; jej fragmenty wyniesiono jeszcze przed 1947 rokiem i dziś służą jako balustrady balkonów dwóch domów — przy placu Konstytucji 3 Maja i przy ulicy Unii Brzeskiej. Od zachodu do sali przylega przybudówka, w której mieścił się babiniec z widokiem na salę.
- Galerię „Bieszczadzkie Zadumania” — sezonową wystawę prac twórców związanych z Bieszczadami.
- Cmentarz żydowski (kirkut) na stoku niedaleko synagogi. Pierwsze wzmianki o nim pochodzą z 1611 roku; na powierzchni ok. 3 ha zachowało się około 2000 macew; najstarsze są pozbawione symboliki, a cmentarz nie ma podziału na kwatery męskie i żeńskie. Cmentarz jest ogrodzony; prosimy chodzić ścieżkami, ostrożnie i z szacunkiem.
Informacje praktyczne
Adres: ul. Berka Joselewicza 16, Lesko, w centrum miasta. Lesko leży przy drodze nr 84 między Sanokiem a Ustrzykami Dolnymi, więc to wygodny przystanek w drodze w Bieszczady. Budynek z zewnątrz można oglądać w każdej chwili. Galeria w sali głównej działa sezonowo, od maja do października; dokładnych godzin i cen na 2026 rok oficjalnie nie opublikowano, dlatego przed wizytą warto zadzwonić do Bieszczadzkiego Domu Kultury. Stan na październik 2026 roku.
W pobliżu
Kilka kilometrów na północ leżą ruiny zamku Sobień nad Sanem. Dalej na południowy wschód — Jezioro Solińskie z zaporą. Na południowym zachodzie, w dolinie Osławy, stoi drewniana cerkiew z listy UNESCO w Turzańsku.
Zdjęcia: Annkes, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Daniel.zolopa, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Sławomir Milejski, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Adam Jones from Kelowna, BC, Canada, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons; Pietrasagh, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Krakowiec – Korczowa — drogowe, całodobowo
- Szeginie – Medyka — drogowe, całodobowo Ukraińska straż graniczna nie potwierdza obecnie odprawy pieszych — sprawdź na dpsu.gov.ua przed podróżą.
- Smolnica – Krościenko — drogowe, całodobowo
- Hruszew – Budomierz — drogowe, całodobowo
- Mościska – Przemyśl (kolejowe) — kolejowe, całodobowo
Samochodem
Lwów – Sanok ≈168 km, ≈3 h 20 min bez kolejek: drogą na Szeginie → przejście Szeginie – Medyka → Przemyśl → DK28 przez Birczę do Sanoka (≈83 km, ≈1 h 45 min od granicy). Alternatywa przez Krakowiec – Korczowa: A4 do zjazdu Radymno, DK77 do Przemyśla i DK28 (≈185 km ze Lwowa, ≈3 h 25 min). W same Bieszczady wygodniej przez Smolnicę – Krościenko: Lwów – Sambor – Stary Sambor – granica, dalej DK84 przez Ustrzyki Dolne do Sanoka (≈203 km, ≈5 h; ≈57 km od granicy). Z Krościenka do Ustrzyk Górnych DW896 ≈53 km (≈1 h 40 min; ≈200 km i ≈4 h 50 min ze Lwowa), do Wetliny DW896 i DW897 ≈69 km (≈216 km i ≈5 h ze Lwowa). Z Sanoka: do Ustrzyk Górnych ≈82 km (DK84 przez Lesko, dalej DW896, ≈1 h 35 min), do Wetliny ≈72 km (DK84 do Leska, DW894 przez Baligród i Cisną, DW897, ≈1 h 20 min).
Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Lokalizacja na mapie
Komentarze
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
TrudnyWielodniowyZnakowanyKrysowa ZagórzProfil wysokości306–924 m60,8 kmpodejście 1 500 mmniej niż 1 km od „Synagoga w Lesku i cmentarz żydowski”
TrudnyWielodniowyZnakowanySanok ChryszczataProfil wysokości291–998 m34,2 kmpodejście 1 314 m≈ 11 godz. marszu9,4 km od „Synagoga w Lesku i cmentarz żydowski”
ŚredniJednodniowyZnakowanyBaligród ŁopiennikProfil wysokości445–1 069 m13,2 kmpodejście 729 m≈ 5 godz. marszu15 km od „Synagoga w Lesku i cmentarz żydowski”Ciekawe w pobliżu
Piwo i browaryBrowar Ursa Maior w Uhercach MineralnychUherce Mineralne6 km od „Synagoga w Lesku i cmentarz żydowski”Ursa Maior, czyli Bieszczadzka Wytwórnia Piwa, to niezależny rzemieślniczy mikrobrowar w Uhercach Mineralnych, między Leskiem a Ustrzykami Dolnymi.
ZamekRuiny zamku SobieńManasterzec6,3 km od „Synagoga w Lesku i cmentarz żydowski”Sobień to ruiny średniowiecznego zamku na zalesionej górze nad Sanem we wsi Manasterzec, kilka kilometrów na północ od Leska.
JezioroJezioro Solińskie i zapora w SolinieSolina12 km od „Synagoga w Lesku i cmentarz żydowski”Jezioro Solińskie to największy pod względem pojemności sztuczny zbiornik w Polsce i główny letni kurort Bieszczadów.Rzemiosło w pobliżu
Wszystkie miejsca rzemiosła
Wino i degustacjeWinnica Kmiecia w Zahutyniu koło Sanoka: degustacje i wydarzeniaZahutyń9,5 km od „Synagoga w Lesku i cmentarz żydowski”Winnica Kmiecia to młoda winnica we wsi Zahutyń między Sanokiem a Zagórzem, na styku Beskidu Niskiego i Bieszczadów.
Rzemiosło i warsztatyPracownia Ikon Veraikon w Cisnej: ikona karpacka i warsztatyCisna28 km od „Synagoga w Lesku i cmentarz żydowski”Pracownia Ikon Veraikon w Cisnej to – jak mówią sami gospodarze – najstarsza i największa pracownia ikon w Bieszczadach.
Rzemieślniczy wytwórcyBieszczadzkie Smaki w Smolniku: chleb, nalewki, przetworySmolnik29 km od „Synagoga w Lesku i cmentarz żydowski”Bieszczadzkie Smaki to rodzinna manufaktura naturalnych produktów w Smolniku nad Osławą, w gminie Komańcza, na zachodnim skraju Bieszczadów.
Rzemiosło i warsztatyGaleria Barak w Czarnej: bieszczadzka ceramika i warsztatyCzarna Górna29 km od „Synagoga w Lesku i cmentarz żydowski”Bieszczadzka Galeria Barak w Czarnej koło Ustrzyk Dolnych to pierwsza prywatna galeria sztuki w Bieszczadach, a jej historia zasługuje na osobną opowieść.
Aquaparki i baseny termalneRymanów-Zdrój: pijalnia, wody Tytus i Klaudia, tężniaRymanów-Zdrój36 km od „Synagoga w Lesku i cmentarz żydowski”Rymanów-Zdrój to uzdrowisko w dolinie Taboru w Beskidzie Niskim, około 4 km na południe od miasta Rymanów.
Serowarnie i połoninyBieszczadzka Koza – kozia serowarnia w SmolnikuSmolnik39 km od „Synagoga w Lesku i cmentarz żydowski”Bieszczadzka Koza to rodzinna kozia farma i rzemieślnicza serowarnia w Smolniku nad Sanem, we wschodnich Bieszczadach, tuż przy granicy z Ukrainą.