Stolica

Stolica (węg. Sztolica) to najwyższy szczyt Gór Stolickich i całych Rudaw Słowackich o wysokości 1476 m. Leży w środkowej Słowacji, ok. 12 km na północny wschód od miasta Revúca, a przez wierzchołek biegnie granica kraju bańskobystrzyckiego i koszyckiego (powiatów Revúca i Rożniawa). Wokół leżą wsie Rejdová, Muránska Zdychava, Čierna Lehota, Muránska Huta i Telgárt. Potężny masyw wznosi się na południe od głównego grzbietu Rudaw, z którym łączy go przełęcz Slanské sedlo (1234 m). Przez szczyt przebiega wschodnia granica otuliny Parku Narodowego Muránska planina, a sama góra należy do obszaru chronionego Stolica.

Masyw tworzy potężny monolit granitowy, wydźwignięty tektonicznie spośród łupków krystalicznych. Ma postać czteroramiennego rozrogu z rozległą, płaską wierzchowiną; na północnym zachodzie, za Slanským sedlem, wznosi się Kyprov (1391 m), na południowym zachodzie, za przełęczą Harová (1362 m), szeroki grzbiet Lehotskiej hoľi. Na północnych stokach, na polanie tuż pod szczytem, bierze początek rzeka Slaná (węg. Sajó). Stoki południowe odwadnia Lehotský potok do rzeki Štítnik, zachodnie – dopływy Murania.

Jak dojść / szlaki

Stolica jest węzłem znakowanych szlaków; kończy się tu czerwona Magistrala Rudna, biegnąca przez całe Rudawy. Czasy według polskiego przewodnika (w górę / w dół):

• Szlak niebieski ze Slanského sedla – 45 min / 25 min; czerwony przez przełęcz Harová – 1.15 h / 45 min. Na Slanské sedlo czerwona magistrala prowadzi z Muránskiej Huty przez przełęcz Javorinka.
• Szlaki niebieski i zielony z Faltenovego sedla przez Harovą – 1.45 h / 1 h; na przełęcz można dojść z Čiernej Lehoty lub Muránskiej Zdychavy.
• Szlak zielony – «Ścieżka Pavla Jozefa Šafárika» z rozdroża Cúdenisko-Paseky (Brdárka) przez przełęcz Olochova jama – 2.15 h / 1.45 h; prowadzą tu też szlaki ze Slavošoviec i Rejdovej.

Na szczycie stoi prosty drewniany krzyż, metalowy «grzybek» z drogowskazami i puszka z książką wpisów.

Co widać ze szczytu

Wierzchowina jest częściowo zalesiona, więc widoki otwierają się tylko z polan, głównie na stokach południowych i północno-wschodnich. Szczególnie piękny jest widok na sąsiednią Kráľovą hoľę (1946 m) i cały kráľovohoľski grzbiet Tatr Niżnych; przy dobrej pogodzie widać też Tatry Wysokie.

Przyroda

Masyw prawie w całości porastają lasy: niżej buczyny, wyżej karpacki bór świerkowy z jaworem i jarzębiną, w podszyciu wiciokrzew czarny, w runie m.in. wietlica alpejska, omieg górski i jaskier platanolistny, a na dawnych pastwiskach rzadki fiołek żółty sudecki. Wierzchowinę i grzbiety pokrywały kiedyś intensywnie wypasane polany; część z nich zalesiono, część zarosła bliźniczką psią trawką. Przy źródłach rosną wełnianka pochwowata i bobrek trójlistkowy. W ostatnich latach lasy pod szczytem mocno ucierpiały od wichur. Żyją tu orzechówki, żmije zygzakowate i niedźwiedzie brunatne.

Bezpieczeństwo i zasady

To odludne góry bez schroniska na szczycie: licz na siebie, zabierz wodę i bądź czujny – w masywie żyją niedźwiedzie. Na terenie PN Muránska planina i jego otuliny chodź tylko znakowanymi szlakami. Słowackie Pogotowie Górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300) lub 112.

Zdjęcia: TrSzGabesz, CC BY-SA 4.0; TrSzGabesz, CC BY-SA 4.0; ++Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.