Skrajna Turnia

Skrajna Turnia (słow. Krajná kopa, niem. Randturm, węg. Szélső-torony) to szczyt o wysokości 2097 m, pierwszy od zachodu w grani Tatr Wysokich. Leży między przełęczą Liliowe, oddzielającą Tatry Wysokie od Zachodnich, a Skrajną Przełęczą; dalej na wschód są Pośrednia Turnia i Świnica. Przez wierzchołek biegnie granica polsko-słowacka. Do górnej stacji kolei na Kasprowy Wierch jest ok. 1,5 km, do Zakopanego prawie 9 km w linii prostej.

Szczyt zbudowany jest z granitoidów; już w 1850 r. Ludwik Zejszner pisał, że „leży w środku pasma tatrowego i stanowi granicę petrograficzną dla granitu”. Po stronie polskiej opada ścianami o wysokości do 270 m ku Zielonemu Stawowi Gąsienicowemu, po słowackiej – stosunkowo łagodnym, trawiastym stokiem, na którym dwie grzędy oddzielają Dolinę Walentkową od głównego ciągu Doliny Cichej.

Jak dojść / szlaki

Granią główną prowadzi czerwony szlak z Doliny Kościeliskiej przez Czerwone Wierchy, Kasprowy Wierch, Liliowe i Świnicką Przełęcz na Świnicę i dalej w stronę Orlej Perci. Nie przechodzi przez sam wierzchołek, lecz trawersuje jego południowe zbocza po stronie słowackiej; najwyższy punkt leży ok. 25 m od ścieżki. Z Kasprowego Wierchu na Świnicę – ok. 1:40 h (z powrotem 1:20 h). Dzięki kolei na Kasprowy odcinek ten jest bardzo uczęszczany. Uwaga: od 2021 r. odcinek Zawrat – Świnica jest jednokierunkowy (tylko w stronę Świnicy), więc ze Świnicy wraca się przez Świnicką Przełęcz obok Skrajnej Turni.

Widok ze szczytu

Z okolic wierzchołka widać na południu Walentkowy Wierch, Grań Hrubego i Krywań, na północy Dolinę Gąsienicową z jej stawami, a na zachodzie Tatry Zachodnie. Sam szczyt wraz z Pośrednią Turnią dobrze widać z Hali Gąsienicowej, spod Murowańca i z Kościelca.

Przyroda i historia

Na szczyt od dawna wchodzili górale. Prawdopodobnie był na nim ok. 1805 r. Stanisław Staszic, na pewno zaś 16 lipca 1867 r. Eugeniusz Janota z towarzyszami. Pierwsze zanotowane wejście zimowe: Mychajło Bojczuk i Mariusz Zaruski w 1904 r. Z rzadkich roślin rosną tu sasanka wiosenna, mietlica alpejska, przymiotno węgierskie i ukwap karpacki.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

To prawdziwy teren wysokogórski: burza na odsłoniętej grani jest groźna, a od jesieni do wiosny leży śnieg i lód, możliwe są lawiny. W obu parkach narodowych – TPN i TANAP – chodzić można wyłącznie po szlakach; po słowackiej stronie wysokogórskie szlaki TANAP-u są zamknięte od 1 listopada do 31 maja, więc przed wyjściem sprawdź aktualne komunikaty parków. Wstęp do polskiego parku jest płatny. Ratownictwo: w Polsce TOPR (985 lub +48 601 100 300), na Słowacji HZS (18 300 lub +421 18 300); numer alarmowy 112.

Zdjęcia: Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY 3.0; Rafał Kozubek, CC BY-SA 4.0; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY-SA 4.0; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY-SA 4.0; Rafał Kozubek, CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons.