Skansen pod zamkiem Lubowla
Wieś, w której obok siebie żyli Rusini, Górale i Słowacy
Skansen pod Zamkiem Lubowelskim (Ľubovniansky skanzen) otwarto w 1985 roku na łąkach pod wzgórzem zamkowym w Starej Lubowli (Stará Ľubovňa). Muzealnicy chcieli pokazać obok siebie „pańskie” życie zamku i chłopskie życie u jego stóp. Ekspozycja przedstawia tradycyjną wieś górnego Spisza i Szarysza, gdzie przez wieki żyli razem Rusini, Górale, Słowacy, Niemcy, Żydzi i Romowie. Stoją tu 32 budynki mieszkalne i gospodarcze, głównie z końca XIX i pierwszej połowy XX wieku, przeniesione z okolicznych wsi.
Największą ozdobą skansenu jest drewniana greckokatolicka cerkiew św. Michała Archanioła, zbudowana w 1833 roku we wsi Matysowa (Matysová). To zrębowa, jednonawowa budowla z wysoką wieżą nad babińcem i gontowymi dachami; wewnątrz znajduje się barokowo-klasycystyczny trzyrzędowy ikonostas z pierwszej połowy XVIII wieku. Cerkiew przeniesiono do muzeum w 1979 roku, a w 1991 roku ponownie konsekrowano: w wielkie święta odprawia się tu liturgie w języku cerkiewnosłowiańskim.
Co zobaczyć
- Domy z różnych wsi: dom z Wielkiego Lipnika (Veľký Lipník) z 1885 roku, góralski dom wójta z Wielkiej Leśnej (Veľká Lesná) z 1909 roku, chata pasterza z Litmanowej, zagroda z Údola i dom z Jarabiny z drewnianym gankiem.
- Sezonowe domostwa polne z Litmanowej — chyżka i stajnia na odległych łąkach, gdzie rodziny spędzały z bydłem całe lato, by przygotować siano na zimę.
- Sceny z życia rodziny we wnętrzach — narodziny dziecka, wesele, pogrzeb, wigilijny stół — z objaśnieniem dawnych zwyczajów.
- Rzemiosła: kuźnia z Torysy, warsztat stolarski, młyn walcowy z Sulina oraz ekspozycja o druciarzach — wędrownych rzemieślnikach, którzy chodzili na zarobek na Węgry, do Rumunii i na Ruś Podkarpacką.
- Szkoła z czasów I Republiki Czechosłowackiej z mieszkaniem nauczyciela w domu z Údola.
- Zwierzęta gospodarskie — owce, kozy, drób, króliki, krowy i konie — oraz kącik dziecięcy z ludowymi zabawkami.
Informacje praktyczne
Skansen leży tuż pod Zamkiem Lubowelskim na północnym skraju Starej Lubowli, przy wspólnym parkingu. Zwiedzanie trwa około godziny i odbywa się samodzielnie; grupy mogą zamówić przewodnika, także po angielsku lub po polsku (grupy powyżej 20 osób, co najmniej dwa dni wcześniej). Teren to płaskie trawiaste łąki z gruntowymi ścieżkami, więc spacer odpowiada rodzinom z dziećmi; latem można tu urządzić piknik.
W 2026 roku skansen jest czynny od maja do 13 września codziennie 9:00–19:00, w drugiej połowie września do 18:00, w październiku od środy do niedzieli 10:00–17:00; od listopada do marca jest zamknięty, natomiast zamek działa od piątku do niedzieli (stan na październik 2026). Bilety: dorośli 5 €, dzieci 6–19 lat 3 €, studenci i seniorzy 60+ 4 €, rodzinny 10 €. Jeśli planujesz też zamek, korzystniejszy jest bilet łączony za 13 € (rodzinny 24 €). Wstęp z psem jest zabroniony.
W pobliżu
Nad skansenem wznosi się Zamek Lubowelski z wieżą i replikami polskich insygniów koronacyjnych. Drugi duży skansen regionu znajduje się w Bardejowskich Kupelach, a na zachodzie, w Pieninach, leży Czerwony Klasztor.
Oficjalna strona: hradlubovna.sk
Zdjęcia: Miro Svorc, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Peter ivancik, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Jiří Komárek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Henryk Bielamowicz, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Georges Jansoone (User:JoJan), CC BY 3.0, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Użhorod – Vyšné Nemecké — drogowe, całodobowo
- Mały Bereźny – Ubľa — drogowe, całodobowo Dla aut osobowych i autobusów; odprawy pieszych ukraińska straż graniczna nie potwierdza, ciężarówki do 3,5 t.
- Małe Selmeńce – Veľké Slemence (pieszy) — piesze, 09:00–21:00 czasu kijowskiego Tylko piesi i rowerzyści; bez dalszego transportu niewygodne w drodze w Tatry.
- Czop – Čierna nad Tisou (kolejowe) — kolejowe, całodobowo
Samochodem
Ze Lwowa ≈382 km, ≈5 h 15 min bez kolejek: M-10 → Krakowiec – Korczowa → A4 do Brzeska → DK75 do Nowego Sącza → DK87 przez Piwniczną-Zdrój do wewnętrznego przejścia Schengen Piwniczna – Mníšek nad Popradom → I/68 do Starej Lubowli (≈304 km, ≈3 h 50 min od granicy z Ukrainą). Z Użhorodu ≈183 km, ≈3 h: Vyšné Nemecké → I/19 do Koszyc → D1 do Preszowa → I/68 przez Sabinov i Lipany do Starej Lubowli. Przez Użok i Ubľę ≈408 km, ≈6 h 55 min. Na D1 potrzebna e-winieta (eznamka.sk).
Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Lokalizacja na mapie
Komentarze
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
ŚredniDwudniowyZnakowanyKotník, nadajnik Sulínka, źródło mineralneProfil wysokości416–883 m25,3 kmpodejście 452 m≈ 7 godz. marszumniej niż 1 km od „Skansen pod zamkiem Lubowla”
ŚredniJednodniowyZnakowanyStara Lubowla Orlovská MaguraProfil wysokości519–830 m14,4 kmpodejście 221 m≈ 4 godz. marszumniej niż 1 km od „Skansen pod zamkiem Lubowla”
ŚredniJednodniowyZnakowanyOsly Eliášovka, granica państwowaProfil wysokości747–1 026 m11,1 kmpodejście 424 m≈ 3,5 godz. marszu2,2 km od „Skansen pod zamkiem Lubowla”Ciekawe w pobliżu
Rzemieślniczy wytwórcyCastle Distillery pod zamkiem lubowelskim: gorzelnia i degustacjeLubowlamniej niż 1 km od „Skansen pod zamkiem Lubowla”Stara Lubowla (Stará Ľubovňa) to miasto na północnym Spiszu, nad którym góruje zamek lubowelski. Przez ponad trzy i pół wieku Lubowla należała do miast spiskich...
ZamekZamek LubowelskiLubowlamniej niż 1 km od „Skansen pod zamkiem Lubowla”Zamek Lubowelski (Ľubovniansky hrad) stoi na wapiennym wzgórzu wysokim na 548 m nad miastem Stara Lubowla (Stará Ľubovňa) i lewym brzegiem Popradu.
RzekaPoprad (rzeka)Lubowla1,1 km od „Skansen pod zamkiem Lubowla”Poprad to rzeka Słowacji i Polski, prawy dopływ Dunajca. Ma około 174 km długości: 113 km płynie przez Słowację, 31 km stanowi granicę, a ostatnie 31 km leży w Polsce.Rzemiosło w pobliżu
Wszystkie miejsca rzemiosła
Rzemieślniczy wytwórcySpišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczkaLubowla2,1 km od „Skansen pod zamkiem Lubowla”Spisz szczyci się chyba najstarszą historią destylacji w Europie: na grodzisku Myšia Hôrka koło Spiskiego Czwartku znaleziono fragment naczynia destylacyjnego z około...
Rzemieślniczy wytwórcyNestville Distillery w Gniazdach – kolebka pierwszej słowackiej whiskyGniazda4,3 km od „Skansen pod zamkiem Lubowla”Gniazda (Hniezdne) to dawne miasteczko w górnym biegu Popradu, kilka kilometrów od Starej Lubowli. Pierwsza wzmianka pisemna pochodzi z 1286 roku; w 1412 roku król...
Aquaparki i baseny termalneUzdrowisko Żegiestów-Zdrój: pijalnia „Anna” i Dom ZdrojowyŻegiestów10 km od „Skansen pod zamkiem Lubowla”Żegiestów-Zdrój to niewielkie uzdrowisko w wąskiej dolinie Popradu w Beskidzie Sądeckim, półtora kilometra od wsi Żegiestów i kilka kilometrów od Muszyny.
Aquaparki i baseny termalneUzdrowisko Wyżne Rużbachy: kąpielisko Izabela i kryty basen termalnyDrużbaki Wyżne10 km od „Skansen pod zamkiem Lubowla”Wyżne Rużbachy (Vyšné Ružbachy) to jedno z najstarszych uzdrowisk Słowacji. Leży na południowo-wschodnim stoku Magury Spiskiej, na wysokości ok. 617 m, wśród lasów...
Aquaparki i baseny termalneUzdrowisko Szczawnica: pijalnia, wody i InhalatoriumSzczawnica20 km od „Skansen pod zamkiem Lubowla”Uzdrowisko Szczawnica to przede wszystkim woda i powietrze: w dolinie Grajcarka, między Pieninami a Beskidem Sądeckim, na wysokości 430–500 m n.p.m. wypływają szczawy...
Targi i jarmarkiRedyk Jesienny w Szczawnicy: owce, oscypki i bacowieSzczawnica21 km od „Skansen pod zamkiem Lubowla”Redyk to dawny karpacki zwyczaj pasterski: wiosną stada wypędza się na hale, a jesienią, po sezonie wyrobu serów, sprowadza z powrotem do wsi.




