Spišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczka
Osiem wieków spiskiego gorzelnictwa
Spisz szczyci się chyba najstarszą historią destylacji w Europie: na grodzisku Myšia Hôrka koło Spiskiego Czwartku znaleziono fragment naczynia destylacyjnego z około 1500 roku p.n.e. W średniowieczu sztukę wyrobu spirytusu przynieśli prawdopodobnie zakonnicy, a w 1343 roku król Ludwik Wielki nadał Starej Lubowli prawo wolnego wyszynku. Pod zamkiem lubowelskim stała gorzelnia, w XVIII wieku pędzono tu żytnią „gorzałkę”, a Spiska Biała już w 1797 roku wywoziła spiską borowiczkę – destylat jałowcowy – do Austrii i Czech. Około 1752 roku według projektu królewskiego architekta Francesca Placidiego zbudowano pod zamkiem dużą murowaną gorzelnię, która w 1756 roku dała około 15 tysięcy litrów wódki. W 1929 roku Henrich Morgenbesser otworzył w centrum miasta wytwórnię likierów: robiono tu borowiczkę, likiery ziołowe, rum i śliwowicę, a szyjki butelek zanurzano ukośnie w kolorowym wosku – przypomina o tym dzisiejsze pieczętowanie butelki woskiem. Po nacjonalizacji w 1948 roku prywatne gorzelnie i wytwórnie likierów w mieście zamknięto.
Tradycję odrodziła rodzinna firma GAS Familia, założona w 1994 roku przez ojca i syna, Ladislava i Mariána Guregów. W 2018 roku otworzyła w Starej Lubowli nową Spiską Gorzelnię (Spišská Pálenica) – jedną z najnowocześniejszych w Europie. Dwa miedziane aparaty Arnold Holstein po 1200 litrów przerabiają do 14 400 litrów zacieru na dobę; destylaty dojrzewają w 300-litrowych dębowych beczkach i pięciu kadziach z francuskiego dębu o pojemności do 35 tysięcy litrów.
Po co jechać
- Za kulisami. Około godzinny spacer z przewodnikiem po pomieszczeniach produkcyjnych, zwykle niedostępnych: przerób owoców i owoców leśnych, fermentacja, destylacja, dojrzewanie w dębowych beczkach, „gospodarstwo jałowcowe” i prezentacja wyrobów.
- Degustacja. „Mała spiska koštovka” to Original Spišská Borovička (40%), śliwowica (52%), malinówka (40%) i destylat bonusowy; „duża” dodaje linię premium Noblemen Collection (rum, brandy, gin).
- Własna butelka. Chętni sami napełniają butelkę, przyklejają podpisaną etykietę i zalewają szyjkę woskiem.
- Spiska karczma. Zwiedzanie kończy się w sali zdobionej tradycyjnymi wzorami ze wsi Torysky: gwiazda, serce, słońce i haft krzyżykowy mają swoją symbolikę. Podaje się tu słone pieczywo i domowe pasztety.
Co spróbować i kupić
Największą dumą jest Original Spišská Borovička, jedyna słowacka borowiczka z chronionym oznaczeniem geograficznym: wszystkie jej składniki pochodzą ze Spiszu. Cała linia destylatów owocowych Original Spišská ma certyfikat KOSHER (nadzór Orthodox Union). W sklepie firmowym Exposhop są śliwowica, malinówka, gruszkówka, borowiczka i zestawy prezentowe.
Informacje praktyczne
Adres: Prešovská 8, 064 01 Stara Lubowla – przy południowym wjeździe do miasta od strony Preszowa. Około 45 km od Kieżmarku i około 70 km od Preszowa. Zwiedzanie w dni robocze 8:00–16:30 (ostatnie wejście 15:30), wyłącznie po rezerwacji przez stronę, +421 907 782 825 lub [email protected]. Ceny (stan na październik 2026): dorośli 10 €, seniorzy 7,50 €, juniorzy 6 €, dzieci do 6 lat bezpłatnie, bilet rodzinny 27,50 €; degustacje płatne osobno. Degustują tylko dorośli.
W pobliżu
- Castle Distillery pod zamkiem – miedziane kotły i degustacje, około 2 km.
- Zamek lubowelski – twierdza nad miastem.
- Skansen lubowelski – drewniana wieś pod zamkiem.
Oficjalna strona: spisskapalenica.sk
Zdjęcia: spisskapalenica.sk.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Użhorod – Vyšné Nemecké — drogowe, całodobowo
- Mały Bereźny – Ubľa — drogowe, całodobowo Dla aut osobowych i autobusów; odprawy pieszych ukraińska straż graniczna nie potwierdza, ciężarówki do 3,5 t.
- Małe Selmeńce – Veľké Slemence (pieszy) — piesze, 09:00–21:00 czasu kijowskiego Tylko piesi i rowerzyści; bez dalszego transportu niewygodne w drodze w Tatry.
- Czop – Čierna nad Tisou (kolejowe) — kolejowe, całodobowo
Samochodem
Ze Lwowa ≈382 km, ≈5 h 15 min bez kolejek: M-10 → Krakowiec – Korczowa → A4 do Brzeska → DK75 do Nowego Sącza → DK87 przez Piwniczną-Zdrój do wewnętrznego przejścia Schengen Piwniczna – Mníšek nad Popradom → I/68 do Starej Lubowli (≈304 km, ≈3 h 50 min od granicy z Ukrainą). Z Użhorodu ≈183 km, ≈3 h: Vyšné Nemecké → I/19 do Koszyc → D1 do Preszowa → I/68 przez Sabinov i Lipany do Starej Lubowli. Przez Użok i Ubľę ≈408 km, ≈6 h 55 min. Na D1 potrzebna e-winieta (eznamka.sk).
Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Lokalizacja na mapie
Komentarze
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
ŚredniDwudniowyZnakowanyKotník, nadajnik Sulínka, źródło mineralneProfil wysokości416–883 m25,3 kmpodejście 452 m≈ 7 godz. marszumniej niż 1 km od „Spišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczka”
ŚredniJednodniowyZnakowanyStara Lubowla Orlovská MaguraProfil wysokości519–830 m14,4 kmpodejście 221 m≈ 4 godz. marszu1,1 km od „Spišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczka”
ŁatwyJednodniowyZnakowanyŁaźnie Lubowlańskie ÚbočProfil wysokości557–726 m7,7 kmpodejście 152 m≈ 2 godz. marszu2,4 km od „Spišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczka”Ciekawe w pobliżu
ZamekZamek Lubowelski1,9 km od „Spišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczka”Zamek Lubowelski (Ľubovniansky hrad) stoi na wapiennym wzgórzu wysokim na 548 m nad miastem Stara Lubowla (Stará Ľubovňa) i lewym brzegiem Popradu.
Rzemieślniczy wytwórcyCastle Distillery pod zamkiem lubowelskim: gorzelnia i degustacje1,9 km od „Spišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczka”Stara Lubowla (Stará Ľubovňa) to miasto na północnym Spiszu, nad którym góruje zamek lubowelski. Przez ponad trzy i pół wieku Lubowla należała do miast spiskich...
MuzeumSkansen pod zamkiem Lubowla2,1 km od „Spišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczka”Skansen pod Zamkiem Lubowelskim (Ľubovniansky skanzen) otwarto w 1985 roku na łąkach pod wzgórzem zamkowym w Starej Lubowli (Stará Ľubovňa).Rzemiosło w pobliżu
Wszystkie miejsca rzemiosła
Rzemieślniczy wytwórcyNestville Distillery w Gniazdach – kolebka pierwszej słowackiej whisky4,1 km od „Spišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczka”Gniazda (Hniezdne) to dawne miasteczko w górnym biegu Popradu, kilka kilometrów od Starej Lubowli. Pierwsza wzmianka pisemna pochodzi z 1286 roku; w 1412 roku król...
Aquaparki i baseny termalneUzdrowisko Wyżne Rużbachy: kąpielisko Izabela i kryty basen termalny10 km od „Spišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczka”Wyżne Rużbachy (Vyšné Ružbachy) to jedno z najstarszych uzdrowisk Słowacji. Leży na południowo-wschodnim stoku Magury Spiskiej, na wysokości ok. 617 m, wśród lasów...
Serowarnie i połoninyFarma Kamenica – rodzinna owczarnia z serami owczymi na Szaryszu21 km od „Spišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczka”Kamenica to wieś w północnym Szaryszu, w dolinie potoku Kameničanka, na wysokości ok. 483 m n.p.m. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1248 roku, a nad nią, na...
Targi i jarmarkiRedyk Jesienny w Szczawnicy: owce, oscypki i bacowie22 km od „Spišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczka”Redyk to dawny karpacki zwyczaj pasterski: wiosną stada wypędza się na hale, a jesienią, po sezonie wyrobu serów, sprowadza z powrotem do wsi.
Aquaparki i baseny termalnePijalnie Krynicy-Zdroju: gdzie spróbować wód mineralnych23 km od „Spišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczka”Krynica-Zdrój wyrosła wokół źródeł mineralnych, a najlepszym sposobem, by poczuć uzdrowisko, jest przejść się po jego pijalniach i spróbować tutejszych wód.
Etnowycieczki i przewodnicyFlisacy z Červenego Kláštora: spływ Dunajcem na drewnianych tratwach23 km od „Spišská Pálenica w Starej Lubowli: zwiedzanie i spiska borowiczka”Między Červenym Kláštorem a Lesnicą Dunajec przecina wapienne Pieniny głębokim, krętym przełomem, a rzeka staje się tu granicą Słowacji i Polski.




