Skałka (Beskid Sądecki)

Skałka to szczyt o wysokości 1163 m w Beskidzie Sądeckim. Jej masyw wznosi się w głównym grzbiecie Pasma Radziejowej, pomiędzy Rokitą (898 m) a Prehybą (1175 m). Na najwyższym wierzchołku Skałki graniczą ze sobą trzy miejscowości: Szczawnica w powiecie nowotarskim oraz Obidza i Gaboń w powiecie nowosądeckim (województwo małopolskie). Do Obidzy jest ok. 4,7 km, do Jazowska 6,5 km, do Szczawnicy 6,9 km.

Partie szczytowe tworzy lesisty grzbiet przebiegający równoleżnikowo, kulminujący w czterech wierzchołkach o wysokości (z zachodu na wschód) 1137 m (niewybitny), 1156, 1163 i 1148 m. Z najwyższej kulminacji odbiega na północ boczny grzbiet Jasiennika, rozgałęziający się na odnogę zachodnią ze Spadziami (1058 m) i północną z Będzikówką (972 m). Północne stoki Skałki opadają do doliny Majdańskiego Potoku, południowe — ku dolinie potoku Sopotnickiego.

Jak dojść / szlaki

Przez szczyt (według OpenStreetMap zaledwie kilka metrów od wierzchołka) prowadzi czerwony Główny Szlak Beskidzki na odcinku Dzwonkówka – Prehyba; tym samym grzbietem biegną międzynarodowy szlak Eisenach – Budapeszt i europejski szlak E3. Według polskiej Wikipedii przejście z Dzwonkówki na Prehybę trwa ok. 2:10 h (z powrotem 1:50 h), a Skałka leży po drodze. Schronisko PTTK na Przehybie stoi ok. 1,7 km na wschód.

Co widać ze szczytu

Wierzchołek jest zalesiony, a źródła nie opisują panoramy z niego. Skałkę dobrze widać za to z boku: z Szafranówki w Pieninach prezentuje się jako najwyższy szczyt Beskidu Sądeckiego, widać ją z Herślowej Polany w Obidzy, z polan na Dzwonkówce i z Okrąglicy Północnej. To za Skałką i Złomistym Wierchem chowa się sąsiednia Prehyba, widziana ze szlaków Pasma Radziejowej.

Przyroda i historia

Na najwyższym wierzchołku i na zboczach znajdują się skałki, z których jedna, zwana Kamieniem św. Kingi, została uznana za pomnik przyrody nieożywionej. Jak informuje tablica postawiona w 2004 r., według legendy w 1285 r. odpoczywała tu św. Kinga, uciekając przed Tatarami w Pieniny. Obok, według opisów zdjęć w Commons, stoją pomniki żołnierzy wyklętych: Mariana Mordarskiego „Śmigi”, Zygmunta Wawrzuty „Śmiałego” i Bronisława Bublika „Żara”.

Dawniej wzdłuż grzbietu Skałki (tego, którym prowadzi czerwony szlak) ciągnęły się na długości ok. 2 km hale pasterskie. Po zaprzestaniu pasterstwa zostały zalesione, ostały się tylko ich skrawki. Na halach tych gazdował Tomasz Guszkiewicz „Gruś” (1824–1910), słynny w okolicy baca, uważany przez miejscową ludność za czarownika.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Czerwony szlak grzbietowy przez Skałkę jest łatwy i dostępny przez cały rok, ale to długi leśny odcinek; zimą grzbiet Pasma Radziejowej pokrywa głęboki śnieg. Szczyt nie leży w parku narodowym, jednak Kamień św. Kingi jest pomnikiem przyrody: nie rysuj i nie niszcz skał. Ratownictwo górskie: GOPR, 985 lub +48 601 100 300, numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Na najwyższym wierzchołku Skałki graniczą ze sobą trzy miejscowości.
• Według legendy na Kamieniu św. Kingi odpoczywała w 1285 r. św. Kinga.
• Miejscowi uważali za czarownika bacę „Grusia”, który wypasał owce na halach Skałki.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Fallaner, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.